Nhờ sự phát triển của y học, con người ngày càng sống thọ, quy mô gia đình đồng thời cũng dần thu hẹp. Điều này thể hiện rõ ở nhiều quốc gia châu Á, gồm Singapore. Hiện 2 xu hướng này đang “bắt tay” nhau dẫn tới tình trạng thiếu hụt các dịch vụ chăm sóc dành cho người lớn tuổi, qua đó gây thêm áp lực cho thế hệ trẻ tại đảo quốc sư tử. Trước hoàn cảnh đó, “giải pháp công nghệ” - robot chăm sóc người già (hay carebot) là một lựa chọn khả dĩ cho những vấn đề đó. 

Robot được triển khai tại một bệnh viện ở Singapore. Ảnh: CNN

Theo truyền thống, các thành viên gia đình sẽ đảm nhận việc chăm sóc người thân khi họ già đi. Nhưng trong bối cảnh tỷ lệ sinh ngày càng giảm, gánh nặng của việc chăm sóc người cao tuổi sẽ được cảm nhận một cách rõ ràng hơn. Song, những tiến bộ mới trong chế tạo robot và trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp Singapore tạo ra một loạt “giải pháp công nghệ” dành cho những thách thức nói trên. Theo đó, quốc gia Đông Nam Á này đã cho ra đời những robot có thể hỗ trợ những công việc tốn nhiều công sức trong chăm sóc người cao tuổi, như giúp họ lên/xuống giường, chuẩn bị bữa ăn, phân chia thuốc uống… Đáng chú ý, một số robot còn được sử dụng ở một số bệnh viện tại Singapore. Không những vậy, nhờ những cải tiến trong học máy và sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn, robot chăm sóc người già (hay carebot) có thể sớm hỗ trợ về mặt cảm xúc bên cạnh hỗ trợ các nhu cầu về thể chất của một người.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng tăng trong khi các lựa chọn hiện tại như người trong nhà chăm sóc, thuê người giúp việc hoặc một cơ sở chăm sóc đều có những hạn chế đáng kể, công nghệ carebot có thể tạo ra được sự khác biệt, đồng thời giúp tránh được một số vấn đề, bởi carebot không cần ngủ, không mệt mỏi, không cáu kỉnh, luôn vâng lời mà lại không xúc phạm người già. Theo giới chuyên gia, công nghệ này một ngày nào đó có thể đủ tốt, có thể được lập trình để đáp ứng sở thích riêng của từng người già, “biến” chúng trở thành những người bạn đồng hành tốt của người cao tuổi.

Tuy nhiên, carebot cũng tồn tại một số hạn chế. Mặc dù AI có thể cho phép carebot bắt chước lời nói của con người một cách thuyết phục nhưng công nghệ này vẫn không có khả năng hình thành sự kết nối thực sự giữa người với người. Chúng có thể chăm sóc người cao tuổi nhưng không thể thể hiện sự quan tâm với họ. Trong khi nhiều người tán dương tiềm năng của carebot trong việc lấp đầy sự thiếu hụt về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thì một số người lo ngại rằng công nghệ này dẫn tới nguy cơ làm xói mòn hoặc thay thế mối quan hệ thực sự giữa người với người. Trong bối cảnh đặc biệt của Singapore, nơi giá trị gia đình và lòng hiếu thảo được đánh giá cao, việc cho phép carebot chăm sóc người cao tuổi có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu. Tuy carebot có thể là sự bổ sung đáng hoan nghênh cho bộ công cụ chăm sóc người cao tuổi nhưng công nghệ này có thể mang lại nhiều hậu quả đối với gia đình và toàn xã hội.

Theo báo cáo năm 2023 của Chính phủ Singapore, các công dân từ 65 tuổi trở lên của nước này đang chiếm khoảng 1/5 trên tổng dân số 5,454 triệu người, tăng 11,7% so với cách đây một thập niên. Singapore là một trong những xã hội già hóa nhanh nhất ở châu Á cùng với Nhật Bản.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)