Theo chương trình kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI, ngày 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước. Phát biểu tại hội trường, bà Lê Thị Thanh Lam, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng.

Đoàn chủ tọa tại phiên họp sáng 21-4. Ảnh: quochoi.vn

Bà Lê Thị Thanh Lam thống nhất cao với Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội về báo cáo đánh giá kết quả kinh tế - xã hội năm 2025 và những tháng đầu năm 2026. Theo đó, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, tác động nhiều chiều đến nền kinh tế nước ta. Trong nước chịu áp lực đa chiều, đặt ra không ít thách thức đối với ổn định kinh tế vĩ mô và việc thực hiện các mục tiêu phát triển.

Tuy nhiên, với sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội và sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, kinh tế - xã hội năm 2025 vẫn phục hồi tích cực, hoàn thành và vượt 15/15 chỉ tiêu chủ yếu; GDP đạt 8,02%, ở mức cao trong giai đoạn 2011-2025. Như Chính phủ đã đánh giá, dù phải vượt qua nhiều khó khăn, thách thức và “cơn gió ngược”, nhưng con thuyền kinh tế - xã hội của đất nước vẫn cơ bản cập bến an toàn, đạt được các mục tiêu đề ra.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam phát biểu. Ảnh: quochoi.vn

Qua nghiên cứu báo cáo và từ thực tiễn đời sống, bà Lê Thị Thanh Lam nhận thấy vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm, xử lý tốt hơn trong thời gian tới.

Thứ nhất, công tác điều hành giá xăng - dầu Chính phủ đã rất nỗ lực, nhưng hiệu quả lan tỏa đến mặt bằng giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu vẫn chưa thật sự tương xứng. Thực tế cho thấy, khi giá xăng - dầu tăng, giá cả thị trường thường phản ứng tăng rất nhanh; nhưng khi giá xăng - dầu giảm, nhiều hàng hóa, dịch vụ lại điều chỉnh chậm hơn nhiều, thậm chí đứng yên, không giảm. Ngoài thị trường, mặt bằng giá nhiều hàng hóa, dịch vụ thiết yếu vẫn còn neo cao; từ chi phí đi lại, vận chuyển đến giá thực phẩm, mặt hàng ăn hằng ngày ở chợ dân sinh vẫn chưa giảm rõ rệt. Tình trạng “lên nhanh, xuống chậm” vẫn diễn ra khá phổ biến, khiến áp lực chi tiêu trong đời sống hằng ngày của người dân nói chung, công nhân, lao động nói riêng chưa được giảm bớt như kỳ vọng. Cân nhắc tính toán từng bữa ăn hằng ngày, dù mỗi bữa ăn đã rất đơn sơ vì tiền lương chỉ đủ cho nhu cầu cuộc sống tối thiểu. 

Đặc biệt, Chính phủ đã kìm giá xăng - dầu, hỗ trợ người dân và tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, Nhà nước đã giảm nguồn thu ngân sách khoảng 7.200 tỉ đồng mỗi tháng nhằm hỗ trợ tốt nhất cho người dân. Đây là sự chia sẻ rất lớn của Nhà nước nhằm ổn định thị trường, giảm áp lực chi phí đầu vào cho nền kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lợi ích từ chính sách này vẫn chưa được chuyển hóa đầy đủ, kịp thời thành lợi ích trực tiếp trong chi tiêu hằng ngày của người dân. Chính sách hỗ trợ là rất rõ, nhưng mức độ thụ hưởng trong đời sống vẫn chưa thật sự tương xứng. 

Từ thực trạng đó, đại biểu đề nghị Chính phủ không chỉ dừng ở điều hành giá xăng - dầu, mà cần quan tâm nhiều hơn đến cơ chế truyền dẫn giá sang vận tải, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, hàng tiêu dùng và các dịch vụ thiết yếu khác. Cần tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá; làm rõ trách nhiệm của các khâu trung gian; đồng thời có biện pháp răn đe, chấn chỉnh kịp thời tình trạng lợi dụng biến động chi phí để giữ giá bất hợp lý. Chính sách hỗ trợ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phần giảm chi phí đầu vào được phản ánh rõ hơn trong đời sống hằng ngày của người dân. 

Thứ hai, tình trạng thực phẩm bẩn, hàng kém chất lượng vẫn là vấn đề đáng lo ngại, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân, nhất là bữa ăn hằng ngày và bữa ăn học đường. Chỉ riêng quý I-2026, cả nước đã ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm. Đáng lo ngại hơn, đã phát hiện vụ khoảng 300 tấn thịt heo bệnh đưa ra thị trường, trong đó có cả bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học. Điều đó cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm không chỉ dừng ở ngoài thị trường, mà đã len vào những nơi lẽ ra phải được kiểm soát chặt chẽ nhất. Đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường hay an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung, mà còn là nỗi lo rất cụ thể trong mỗi gia đình, nhất là với những phụ huynh có con em học bán trú. 

Đối với hành vi đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn vào trường học, bếp ăn bán trú, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn, bởi đối tượng bị ảnh hưởng là học sinh, trẻ em, tác động không chỉ trước mắt mà còn lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của các em. Cần siết chặt trách nhiệm của đơn vị cung ứng, của nhà trường, của đơn vị tổ chức bếp ăn và của cơ quan quản lý tại địa phương; bắt buộc công khai đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn để phụ huynh và xã hội cùng giám sát; tăng cường hậu kiểm, kiểm tra đột xuất và truy xuất nguồn gốc để ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa. Không thể để những kẽ hở trong quản lý trở thành con đường để thực phẩm bẩn đi vào bữa ăn của từng gia đình và của học sinh. 

Thứ ba, cần quan tâm nhiều hơn đến tác động của biến đổi khí hậu đối với đời sống người dân và phát triển bền vững. Thiên tai ngày càng diễn biến bất thường, cực đoan hơn, từ hạn hán, xâm nhập mặn đến sạt lở, ngập úng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, sinh hoạt và sinh kế của người dân, nhất là ở những vùng thường xuyên chịu tác động như ĐBSCL nói riêng, cả nước nói chung, những tác động này không chỉ gây thiệt hại trước mắt, mà còn tạo áp lực lâu dài đối với an ninh nguồn nước, hạ tầng dân sinh và khả năng ổn định đời sống của người dân. Đề nghị Chính phủ tiếp tục ưu tiên các giải pháp thích ứng theo hướng chủ động, lâu dài, gắn với bảo đảm an ninh nguồn nước, phòng, chống thiên tai và hỗ trợ người dân ổn định sinh kế. Đồng thời, cần quan tâm hơn đến việc đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn, để người dân yên tâm sản xuất và ổn định cuộc sống bền vững hơn.