Tương lai Ai Cập tiếp tục là một dấu hỏi lớn sau vụ lực lượng an ninh Ai Cập tiến hành cuộc trấn áp, khiến hàng trăm người ủng hộ Tổng thống bị lật đổ Mohamed Morsi thiệt mạng hôm 14-8, ngày bị coi là "đẫm máu nhất" tại quốc gia Bắc Phi trong nhiều thập niên gần đây.

"Ngày đẫm máu"

Theo hãng tin Anh Reuters, sáng 14-8, lực lượng an ninh Ai Cập đã triển khai xe ủi, xe bọc thép, sử dụng hơi cay và đạn cao su, nhằm "dẹp sạch" hai khu trại của những người ủng hộ ông Morsi ở quảng trường Al-Nahda và Rabaa al-Adawiya, trung tâm Thủ đô Cairo, vốn được dựng lên từ trước khi tổng thống dân sự đầu tiên của Ai Cập bị lật đổ.

Những người ủng hộ ông Morsi lên án cuộc trấn áp của quân đội Ai Cập. Ảnh: AP

Reuters cho biết nhiều căn lều của những người biểu tình đã bị quân đội phá hủy và phóng hỏa. Chính phủ lâm thời Ai Cập cáo buộc những người biểu tình đã phản kháng bằng vũ khí. Tuy nhiên, truyền thông quốc tế ghi nhận ngoài gậy gộc và gạch đá, phe ủng hộ tổ chức Huynh đệ Hồi giáo không có gì hơn. Nguồn tin y tế Ai Cập cho biết ít nhất 235 người đã thiệt mạng, trong đó có 43 cảnh sát và khoảng 2.000 người bị thương trong các cuộc xung đột dữ dội tại Cairo cũng như các thị trấn và thành phố khác trên khắp đất nước xứ Kim tự tháp. Một khu vực trong hiện trường được dựng lên thành bệnh viện dã chiến để sơ cứu các nạn nhân. Phần lớn những người thiệt mạng được cho bị trúng đạn ở đầu. Theo hãng thông tấn MENA, bất chấp những gì vừa xảy ra, hàng trăm người ủng hộ ông Morsi vẫn tập trung tại một nhà thờ ở Cairo nhằm "khởi động cho chiến dịch bám trụ mới".

Đụng độ tại Cairo cũng đã khiến cộng đồng quốc tế, trong đó có Liên minh châu Âu (EU) và Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon lên án hành động của quân đội Ai Cập. Thổ Nhĩ Kỳ thì thúc giục Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (LHQ) và Liên đoàn A-rập nhanh chóng ngăn chặn bạo lực tiếp diễn tại quốc gia Bắc Phi.

Phản ứng của ElBaradei

Trong động thái thể hiện sự bất mãn với quân đội, Phó Tổng thống lâm thời Ai Cập Mohamed ElBaradei đã quyết định từ chức, với lý do "không thể chịu đựng trách nhiệm cho một giọt máu nào rơi nữa", đồng thời ông cho rằng đáng lẽ biểu tình phải được kết thúc bằng các cuộc đàm phán. Cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và là người từng giành giải Nobel Hòa bình nhấn mạnh: "Bạo lực sẽ đẻ ra bạo lực và các nhóm cực đoan là đối tượng duy nhất được hưởng lợi từ những gì xảy ra trong ngày 14-8".

Một số nguồn tin cho biết hiện các cuộc đàm phán vẫn đang được xúc tiến nhằm thuyết phục ông ElBaradei rút quyết định từ chức. Ngay sau khi ông Elbaradei đệ đơn từ chức, hai Phó Thủ tướng Ziad Bahaa El-Din và Hossam Eissa cũng có ý định rút khỏi nội các.

Cũng trong ngày 14-8, nội các lâm thời Ai Cập đã quyết định áp đặt lệnh giới nghiêm trong 1 tháng, kéo dài từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hàng ngày tại 14/27 tỉnh thành trên cả nước, trong đó có Cairo, Giza, Alexandria, Suez và Ismailia. Trong một tuyên bố, Nội các Ai Cập nêu rõ những người không tuân thủ lệnh giới nghiêm sẽ bị bắt giam. Cố vấn truyền thông của nội các, Sherif Shawky cho biết lệnh giới nghiêm không áp dụng với các nhà báo, nhân viên truyền thông và các hành khách đi máy bay.

Lệnh giới nghiêm nói trên được công bố vài giờ sau khi Tổng thống lâm thời Atly Mansour áp đặt tình trạng khẩn cấp trong vòng một tháng. Trong một tuyên bố, quân đội Ai Cập yêu cầu người dân không ra đường vào giờ giới nghiêm, tuân thủ hiệu lệnh khi bị cảnh sát hoặc binh lính dừng xe, đồng thời cảnh báo sẽ "hành động mạnh" đối với bất cứ ai vi phạm.

Và sự cân nhắc của Mỹ

Phát ngôn viên Nhà Trắng Josh Earnest cho biết Washington cực lực lên án việc sử dụng vũ lực chống lại người biểu tình tại Ai Cập cũng như kêu gọi gỡ bỏ tuyên bố tình trạng khẩn cấp "ngay lập tức". Ngoại trưởng Mỹ John Kerry thì gọi vụ việc vừa xảy ra là "điều đáng chỉ trích"- từ ngữ mà giới ngoại giao Mỹ rất hiếm sử dụng.

Bạo lực mới nhất tại Ai Cập nghiêm trọng tới mức buộc Washington phải cân nhắc việc hủy cuộc tập trận chung với quân đội Ai Cập dự kiến sẽ diễn ra trong năm nay. Theo Reuters, cuộc tập trận mang tên "Ngôi sao sáng" nhằm đánh dấu cột mốc trong quan hệ quân sự Mỹ-Ai Cập kể từ năm 1981 và là niềm tự hào của quân đội tại xứ Kim tự tháp. Đây được cho là thông điệp mạnh mẽ nhất sau khi chính quyền Obama ra quyết định ngừng chuyển giao 4 chiến đấu cơ F-16 cho quân đội Ai Cập hồi tháng rồi. Thậm chí một quan chức Mỹ giấu tên cho biết trước sức ép của cộng đồng quốc tế, chính quyền Obama đang suy tính cặn kẽ việc cắt giảm khoản viện trợ trị giá 1,3 tỉ USD/năm cho quân đội Ai Cập, do lo sợ phản tác dụng và mất đi ảnh hưởng mà Washington đang có tại quốc gia Bắc Phi.

THANH BÌNH (Tổng hợp)