Trung Quốc đang theo đuổi chính sách “ngoại giao quân sự” - một phần trong định hướng nhằm tăng cường vai trò an ninh toàn cầu của Bắc Kinh dựa trên Sáng kiến ​​“An ninh Toàn cầu” do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng. Chiến lược này nhằm tạo ra môi trường an ninh phục vụ lợi ích của Trung Quốc, hiện đại hóa quân đội và xây dựng mạng lưới quan hệ với quân đội các nước thông qua huấn luyện và đào tạo quân sự.  

Binh sĩ Trung Quốc và Ai Cập trong cuộc tập trận “Đại bàng Văn minh 2025”. Ảnh: MOD

Với chính sách trên, Trung Quốc hướng tới xây dựng “cộng đồng chung vận mệnh cho nhân loại” và tăng cường ảnh hưởng toàn cầu, đặc biệt là ở các quốc đang phát triển. Ngoài ra, Trung Quốc còn tập trung vào việc huấn luyện cảnh sát và nhân viên an ninh, đặc biệt là ở các nước châu Phi, để chống khủng bố; cung cấp cho họ các khóa đào tạo về “công nghệ giám sát thành phố thông minh” nhằm tăng cường chia sẻ thông tin tình báo giữa Trung Quốc và các quốc gia này trong tương lai.

Cũng với chính sách trên, Trung Quốc thu hút hàng ngàn sĩ quan từ các nước châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh đến học tập tại các học viện quân sự của nước này để Bắc Kinh có thể thúc đẩy “quyền lực mềm” và xây dựng lòng tin lẫn nhau; tăng cường vai trò trung gian hòa giải an ninh, chẳng hạn như ở Trung Đông, thông qua chính sách ngoại giao quân sự tích cực. Theo tờ Modern Diplomacy, chính sách này là một phần của sự chuyển đổi trong học thuyết quốc phòng nhằm hướng tới sự tham gia tích cực vào các vấn đề an ninh quốc tế của Trung Quốc.

Được biết, trong khuôn khổ Sáng kiến ​​“An ninh Toàn cầu”, Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng cung cấp 5.000 cơ hội huấn luyện, chủ yếu là dành cho các chuyên gia đến từ các nước đang phát triển, trong vòng 5 năm, để giải quyết các thách thức an ninh toàn cầu cũng như các mối quan ngại về an ninh quốc tế. Chỉ riêng trong giai đoạn 2025-2026, Bắc Kinh đặt mục tiêu huấn luyện 3.000 sĩ quan thực thi pháp luật nước ngoài để tăng cường năng lực của các nước trong chống tội phạm xuyên quốc gia và bảo vệ các khoản đầu tư của Trung Quốc.

Riêng các chương trình huấn luyện quân sự và an ninh của Trung Quốc trong khuôn khổ kế hoạch hợp tác với các nước Arab trong giai đoạn này gồm nhiều khía cạnh. Đơn cử như tại Ai Cập, năm 2025 chứng kiến cuộc tập trận không quân chung Trung Quốc - Ai Cập mang tên “Đại bàng Văn minh 2025” mà theo đó các sĩ quan Ai Cập và Trung Quốc được huấn luyện các kỹ thuật chiến đấu trên không hiện đại và tiếp nhiên liệu trên không. Dự kiến, Trung Quốc sẽ mở rộng các hoạt động trao đổi quân sự và huấn luyện với Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và các nước khác trong khu vực để tăng cường hợp tác chiến lược. Đáng chú ý, Trung Quốc trong năm ngoái còn thành lập 3 học viện mới, tập trung vào hỗ trợ thông tin, hậu cần và vũ khí trên bộ nhằm tăng cường quan hệ với các đối tác quân sự nước ngoài.

Để tăng cường ảnh hưởng, Trung Quốc cũng dựa vào chiến lược huấn luyện quân sự chuyên nghiệp (PME) nhằm xây dựng đội ngũ tinh hoa quân sự hiểu rõ định hướng của Bắc Kinh ở châu Phi và Trung Đông. Trong đó, Đại học Quốc phòng Trung Quốc giữ vai trò rất nổi bật. Trường này là cơ sở chính để huấn luyện các sĩ quan cấp cao nước ngoài cũng như các quan chức dân sự với mục tiêu chuyển giao tư duy chiến lược của Trung Quốc, đặc biệt là ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Nam bán cầu, để phục vụ lợi ích, chính sách của Trung Quốc và Sáng kiến “Vành đai, Con đường”. 

Theo giới phân tích, thông qua công tác huấn luyện sĩ quan nước ngoài, các học viện quân sự Trung Quốc đang nỗ lực xuất khẩu “mô hình Trung Quốc” về quản trị quân sự; liên kết hoạt động quân sự với hoạt động chính trị. Lâu nay, Bắc Kinh nhấn mạnh các nguyên tắc như “an ninh bất khả xâm phạm” và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, từ đó gây được tiếng vang với các nước ở khu vực Nam bán cầu, đặc biệt là các quốc gia Arab và châu Phi. Gần đây, Trung Quốc còn tích cực thu hút giới tinh hoa quân sự châu Phi để hỗ trợ Bắc Kinh khuếch trương ảnh hưởng tại khu vực và Trung Đông.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)