TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Bối cảnh địa chính trị tại Trung Ðông đang có nhiều thay đổi khiến ngay cả những nhà quan sát khu vực dày dặn kinh nghiệm nhất cũng phải ngạc nhiên.

Thái tử  Mohammed (phải) và Tổng thống Erdogan trong cuộc gặp hôm 14-2. Ảnh: CNN

Trong khi những kẻ thù lâu năm như Iran và Saudi Arabia đang xích lại gần nhau, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cố gắng hàn gắn quan hệ với Iran, còn Qatar thì được chào đón quay trở lại Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh. Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Ai Cập cũng đang dần “tan băng” trong khi hiềm khích giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel từng bước được hóa giải.

Nhưng có lẽ đáng chú ý nhất là việc UAE “làm lành” với Thổ Nhĩ Kỳ. Cả hai đã đọ sức với nhau trong hầu hết mọi cuộc xung đột khu vực trong suốt thập niên qua. Trong dấu hiệu hòa giải mới nhất, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm 14-2 đã đến thủ đô Abu Dhabi của UAE để gặp Thái tử Mohammed bin Zayed Al-Nahyan - người thực tế đang lãnh đạo UAE.

Hãng thông tấn Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu cho biết, lãnh đạo 2 nước đã ký 13 thỏa thuận về quốc phòng, thương mại, biến đổi khí hậu, công nghiệp, kinh tế, y học, giao thông. Phát biểu với báo giới, Tổng thống Erdogan cho hay chuyến thăm của ông tới UAE nhằm mục đích định hình 50 năm tiếp theo của “tình bạn và tình anh em với UAE”. “Trong chuyến thăm này, chúng tôi đặt mục tiêu thúc đẩy động lực mà chúng tôi đạt được với UAE và thực hiện các bước cần thiết để phát triển quan hệ này. Ðối thoại và hợp tác giữa Thổ Nhĩ Kỳ với UAE có tầm quan trọng to lớn đối với hòa bình và ổn định của toàn bộ khu vực” - ông Erdogan nhấn mạnh.

Từ thù thành bạn

Rạn nứt giữa Thổ Nhĩ Kỳ và UAE nổi lên sau khi Ankara công khai ủng hộ phong trào “Mùa xuân Arab” - làn sóng cách mạng với các cuộc nổi dậy, biểu tình phản đối chưa có tiền lệ tại các quốc gia Arab, khiến 3 chính quyền tại khu vực bị lật đổ trong năm 2011 là Tunisia, Ai Cập và Libya. Tổng thống Erdogan khi đó là một trong những người ủng hộ trung thành nhất của Tổ chức Huynh đệ Hồi giáo trong khi các chế độ quân chủ Arab, gồm UAE, xem tổ chức này là mối đe dọa hiện hữu. Hiềm khích giữa Thổ Nhĩ Kỳ và UAE ngày càng gia tăng khi ông Erdogan sống sót sau âm mưu đảo chính bất thành hồi năm 2016 mà giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc UAE hậu thuẫn. Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và UAE đặc biệt căng thẳng lúc Saudi Arabia, UAE và Bahrain tuyên bố cắt đứt mọi quan hệ với Qatar - đồng minh thân cận của Ankara - vào năm 2017.

Thế nhưng, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - UAE bắt đầu “tan băng” khi Cố vấn An ninh Quốc gia UAE Tahnoun bin Zayed al-Nayhan có chuyến thăm bất ngờ tới Ankara hồi mùa hè năm ngoái. Về phần mình, Tổng thống Erdogan cũng đã tìm cách cải thiện quan hệ của Thổ Nhĩ Kỳ với các đối thủ trong khu vực khi phải đối mặt với sự cô lập gay gắt, khiến đầu tư nước ngoài cạn kiệt, đặc biệt là từ phương Tây. Ðơn cử, ông Erdogan đã có cuộc điện đàm với Thái tử Mohammed, đánh dấu “giai đoạn mới” trong quan hệ song phương. Sau đó, Thái tử Mohammed trong chuyến thăm đầu tiên đến Ankara sau một thập niên hồi tháng 11 năm ngoái đã được nước chủ nhà chào đón nồng nhiệt. Truyền thông địa phương khi đó thậm chí gọi quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - UAE là “đối tác chiến lược”.

Quan hệ 2 nước ngày càng ấm hơn khi UAE mới đây công bố quỹ đầu tư vào Thổ Nhĩ Kỳ trị giá 10 tỉ USD và tiến hành giao dịch hoán đổi tiền tệ trị giá gần 5 tỉ USD để giúp Ankara tăng dự trữ ngoại hối, giữa lúc nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ lao dốc, đồng tiền nước này mất một nửa giá trị so với USD.

Thủ tướng Israel lần đầu thăm chính thức Bahrain

Thủ tướng Israel Naftali Bennett ngày 14-2 đã tới Bahrain, đánh dấu lần đầu tiên nhà lãnh đạo quốc gia Trung Ðông thực hiện chuyến thăm chính thức tới đây kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ vào năm 2020.

Bahrain và đồng minh thân cận là UAE đã trở thành quốc gia Arab thứ ba và thứ tư - sau Ai Cập và Jordan - thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel.