TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Quan ngại trước cuộc xung đột tốn kém nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến thứ hai, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang nỗ lực hết sức để trở thành một liên minh chiến đấu như trong thời Chiến tranh Lạnh, cam kết bảo vệ “từng tấc” lãnh thổ.

Lô tên lửa chống tăng Javelin được Mỹ chuyển tới Ukraine hồi tháng 2-2022. Ảnh: AFP

Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng nếu Nga phát động chiến tranh, các quốc gia thành viên NATO sẽ cố gắng cầm cự cho đến khi các lực lượng đồng minh, chủ yếu là quân Mỹ, đến hỗ trợ và phản công nhằm đẩy lùi lực lượng Nga. Nhưng sau khi Nga chiếm đóng các khu vực ở Ukraine, các quốc gia biên giới như Ba Lan và các nước vùng Baltic không muốn  mạo hiểm trước bất kỳ đà tiến quân nào của Nga. 

Tích hợp các kế hoạch tác chiến

Để bảo vệ các quốc gia thành viên, NATO hiện bổ sung thêm 4 tiểu đoàn tiền phương dọc theo rìa phía Đông từ con số 4 tiểu đoàn được triển khai tới các nước vùng Baltic và Ba Lan kể từ năm 2014, sau khi Nga sáp nhập Bán đảo Crimea, nhưng tổng quân số của cả 8 tiểu đoàn này chỉ là hơn 10.000 người. Robert G. Bell, cố vấn quốc phòng cho phái bộ Mỹ tại NATO cho đến năm 2017, cho biết hiện NATO đang lên kế hoạch biến các tiểu đoàn này thành các lữ đoàn, tức bố trí khoảng 4.000-5.000 quân ở mỗi quốc gia tiền tuyến để tăng cường khả năng răn đe và có thể đẩy lùi các lực lượng xâm lược ngay từ đầu.

NATO cũng đang giao nhiệm vụ cho nhiều lực lượng khác trong trường hợp xảy ra chiến tranh phải di chuyển nhanh chóng để có thể hỗ trợ, đồng thời đưa ra các kế hoạch chi tiết mới về khả năng di chuyển, hậu cần cũng như những yêu cầu khắt khe hơn về sự sẵn sàng chiến đấu. 

Theo tờ Thời báo New York, NATO sẽ bổ sung thêm binh sĩ dưới sự chỉ huy trực tiếp của Tướng Christopher Cavoli, Tư lệnh Bộ Chỉ huy các lực lượng đồng minh của NATO ở châu Âu và tư lệnh các lực lượng Mỹ tại châu Âu. Một quan chức cấp cao giấu tên của NATO cho hay, theo tiêu chí đánh giá mới về “răn đe và phòng thủ”, Tướng Cavoli lần đầu tiên kể từ thời Chiến tranh Lạnh tích hợp các kế hoạch tác chiến của Mỹ và đồng minh. Trong đó, Mỹ đóng vai trò trung tâm trong kế hoạch phòng thủ của châu Âu, cùng với NATO hoạch định cách bảo vệ châu Âu. Và lần đầu tiên kể từ thời Chiến tranh Lạnh, các nước Đông Âu sẽ biết chính xác NATO dự định làm gì để bảo vệ họ, trong khi các nước phương Tây trong liên minh sẽ biết lực lượng của họ cần phải đi đến đâu và bằng cách nào để có thể đến đó.

Đề ra yêu cầu, tiêu chuẩn khắt khe hơn

Mặt khác, NATO đang điều chỉnh các nhu cầu dài hạn từ các đồng minh với nhu cầu hiện tại của liên minh quân sự này. Chẳng hạn, nếu trước đây các quốc gia NATO có thể được yêu cầu gửi một số lực lượng viễn chinh được vũ trang nhẹ cùng với máy bay trực thăng tới Afghanistan thì giờ đây họ sẽ được giao nhiệm vụ bảo vệ các vùng cụ thể của chính lãnh thổ NATO. 

Chưa dừng lại ở đó, kế hoạch “cải tổ” của NATO sẽ trở nên khắt khe và cụ thể hơn để đưa liên minh này trở lại khả năng chiến đấu ở châu Âu và khiến khả năng răn đe trở nên đáng tin cậy. Điều đó nhằm đảm bảo rằng NATO có thể tiến hành một cuộc chiến tranh cường độ cao chống lại đối thủ ngay từ ngày đầu xảy ra xung đột. 

Thật ra, NATO đã bắt đầu thay đổi một cách chậm rãi vào năm 2014 sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea. Tại hội nghị thượng đỉnh NATO hồi tháng 9-2014 ở xứ Wales, các đồng minh NATO đã nhất trí về mục tiêu chi tiêu quân sự chiếm 2% GDP vào năm 2024. Dù mức chi tiêu quân sự của các nước NATO tăng thêm 350 tỉ USD kể từ năm 2014 đến nay, song hiện chỉ có 8 trong số 31 quốc gia đạt được mục tiêu đó.