Trong bối cảnh thế giới đang trải qua khủng hoảng chính trị, bất ổn kinh tế và gia tăng các lệnh cấm du lịch, xu hướng kiếm thêm quốc tịch thứ hai đã phát triển mạnh, khi người dân cần sự tự do, ổn định và kết nối văn hóa nhiều hơn.

Ông Rutledge nhận hộ chiếu Mexico ở Lãnh sự quán Mexico tại San Antonio. 

Mong muốn sở hữu quốc tịch kép diễn ra ở nhiều nhóm đối tượng khác nhau: những người nhập cư lâu dài muốn duy trì kết nối với quê hương, giới tinh hoa hoặc nhà giàu muốn dễ dàng qua lại giữa các nước và những công dân bình thường muốn tìm kiếm một chỗ dựa an toàn trong thời kỳ bất ổn chính trị.

Người Mỹ tìm kiếm quyền công dân kép vì… bất an

Theo báo Guardian, nhiều công dân Mỹ đang hướng về những quốc gia mà gia đình họ từng rời bỏ. Đơn cử như Daniel Kamalić (48 tuổi), hiện là một ca sĩ opera chuyên nghiệp, biểu diễn ở New York và các vùng lân cận. Kamalić chưa bao giờ muốn trở thành công dân nước khác ngoài Mỹ. Cuộc đời ông được định hình bởi những cơ hội mà người cha Ivan Kamalić - một người Do Thái từ Croatia vượt biên đến Mỹ những năm 1960 - mang lại. Kamalić sinh ra và lớn lên ở New York, từng học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) danh tiếng, tự do theo đuổi thể thao và nghệ thuật.

Kamalić về thăm Croatia năm 1998 và vui mừng khi gặp gỡ những người thân trong gia đình. Mối quan hệ thân tộc càng thêm bền chặt sau khi cha ông qua đời năm 2011. Nhưng phải đến nhiệm kỳ thứ 2 của chính quyền Tổng thống Donald Trump, Kamalić mới nghiêm túc thu thập giấy tờ để xin quốc tịch Croatia, thừa kế quyền công dân từ cha. Ông lo lắng nguồn tài trợ cho nghệ thuật giảm sút dưới thời chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp của mình.

Tương tự, ông Hollis Rutledge (48 tuổi), người sinh ra ở Texas, gần đây đã xin nhập quốc tịch Mexico theo nguồn gốc của cha mẹ. Ông làm vậy vì bất an với các chính sách an sinh xã hội đang thay đổi ở Mỹ và muốn có phương án “dự phòng” để lo cho vợ và 4 con. “Họ đang thu hẹp quyền lợi của phụ nữ, kìm hãm quyền của cộng đồng LGBTQ+”, Rutledge, người có một người con chuyển giới, chia sẻ thêm.

Nhiều công dân Mỹ cảm thấy những sự bảo vệ vốn hiển nhiên ở xứ cờ hoa giờ không còn chắc chắn nữa, nhất là sau hàng loạt biến cố diễn ra năm 2025, như nạn bài Do Thái gia tăng trong cộng đồng người Mỹ sau khi xung đột Hamas - Israel nổ ra hồi tháng 10-2023; các cuộc truy quét người nhập cư khiến hàng ngàn người bị trục xuất khỏi Mỹ; việc cắt giảm trợ cấp y tế Medicaid…

Peter Spiro, giáo sư luật tại Đại học Temple ở Pennsylvania, cho biết tình trạng bất ổn chính trị ở Mỹ những năm gần đây, cùng với đại dịch COVID-19, khiến mọi người thấy có lý do để sống ở nơi khác và sở hữu quốc tịch thứ hai như một kế hoạch dự phòng. “Tôi muốn có quốc tịch Croatia để có thể đi lại và làm việc ở châu Âu mà không bị hạn chế. Và nếu trường hợp xấu nhất xảy ra, tôi muốn có đường thoát thân”, ông Kamalić chia sẻ.

Trước đây, việc sở hữu hai quốc tịch từng bị coi là điều không tốt ở Mỹ, là thiếu trung thành và phức tạp trong chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, nhưng theo thời gian, định kiến ​​xã hội đã giảm bớt. Giờ đây, đó là mục tiêu mơ ước của 66% người Mỹ thuộc thế hệ Gen Y (sinh từ 1981-1996) và Gen Z (1997-2012), theo một cuộc khảo sát của Harris Poll hồi đầu năm 2025, với lý do “đi lại tự do, lợi ích kinh tế và kết nối văn hóa”. Gần đây, thăm dò của YouGov tại Mỹ cũng ghi nhận 6% người được hỏi đã xác nhận bản thân là công dân song tịch.

Cuối năm 2025, khảo sát của Gallup còn cho thấy mong muốn di cư của những người Mỹ trẻ tuổi đã tăng gấp 4 lần trong thập niên qua, với 40% phụ nữ từ 15-44 tuổi muốn chuyển ra nước ngoài định cư. Hồi tháng 5-2025, Vương quốc Anh báo cáo số lượng người Mỹ nộp đơn xin quốc tịch Anh cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây 21 năm.

Giáo sư Spiro nhận định điều đó chứng tỏ đã có sự gia tăng “đáng kể” về số người Mỹ tìm kiếm quốc tịch thứ hai, chủ yếu dựa trên mối quan hệ gia đình.

Nhu cầu tìm kiếm hộ chiếu kép trên khắp toàn cầu

Hộ chiếu kép mang lại những lợi ích thiết thực, bao gồm dễ dàng qua lại biên giới, thuận lợi để làm việc và học tập, sở hữu tài sản và thậm chí là khởi nghiệp kinh doanh ở nước ngoài. Chúng cũng thúc đẩy sự gắn kết tình cảm với quê hương, củng cố bản sắc văn hóa.

Tuy chưa ước tính được con số chính xác, nhưng xu hướng sở hữu hai quốc tịch đang gia tăng đáng kể trên toàn cầu. Dữ liệu điều tra dân số tại Vương quốc Anh cho thấy chỉ riêng ở Anh và xứ Wales, 2,1% dân số sở hữu nhiều hộ chiếu vào năm 2021, gấp đôi so với năm 2011.

Theo ông Dominic Volek, trưởng nhóm khách hàng cá nhân của Henley & Partners, công ty hỗ trợ những người giàu có đạt được quốc tịch kép trên toàn cầu, nhu cầu bắt đầu cuộc sống mới ở nước ngoài được phản ánh qua số lượng người xin cấp hộ chiếu thứ hai ngày càng tăng. 5 thị trường lớn nhất hiện nay của công ty là Mỹ, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc và Anh. Ông cho biết khách hàng Mỹ hiện chiếm 30% hồ sơ của công ty, trong khi công dân Anh vươn lên tốp 5, sau khi Brexit tước bỏ quyền tự do đi lại của họ trong Liên minh châu Âu (EU). Ngoài ra, các chính sách thuế khắt khe hơn do chính phủ Công đảng đề xuất cũng khiến nhiều người Anh giàu có tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài.

LÊ THƯ (Theo Guardian, IBTimes)