Trận động đất- sóng thần kéo theo thảm họa hạt nhân ngày 11-3 làm ít nhất 20.000 người chết đang để lại những tổn thương tinh thần nghiêm trọng đối với dân Nhật, khiến tỷ lệ tự tử gia tăng nhanh chóng tại khu vực hứng chịu thảm họa.

Khi lão nông 64 tuổi Hisashi Tarukawa xem cảnh nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 bị phá hủy trên truyền hình, ông đã thốt lên một câu sẽ mãi mãi ám ảnh cả gia đình: “Ồ không, hết cả rồi”.

Chỉ trong vài hôm, các đám mây phóng xạ bốc lên từ nhà máy buộc chính quyền ra lệnh cấm sử dụng một số nông sản sản xuất tại Fukushima, nơi Tarukawa trồng lúa và rau màu suốt cả đời mình. Rạng sáng hôm sau, con trai Tarukawa phát hiện cha mình đã treo cổ bằng một sợi dây thừng cạnh cánh đồng rau màu. Gia đình cho biết trước đó ông thường nói về nỗi sợ phóng xạ kể từ khi tham dự một buổi lễ tại Hiroshima 23 năm về trước để tưởng niệm những nạn nhân trong vụ Mỹ ném bom nguyên tử xuống đây hồi năm 1945.

Nhiều tháng sau trận động đất, những người sống sót tại thành phố cảng Kamaishi vẫn phải ở tạm trong một trường học địa phương. Ảnh: AP

Tuy nhiên, bi kịch ở gia đình Tarukawa không phải là trường hợp cá biệt. Chính phủ Nhật cho biết chỉ trong tháng 6 vừa qua đã có ít nhất 16 trường hợp tự tử, chủ yếu là ở độ tuổi từ 50 đến 60, do nỗi tuyệt vọng từ thảm họa động đất, sóng thần và hạt nhân. Còn trong tháng 5, tổng số vụ tự sát là 3.281, tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Những con số này càng làm tăng thêm lo ngại về một hiện tượng xã hội vốn đã tồn tại ở đất nước Mặt trời mọc ngay cả trước khi xảy ra thảm họa. Trong quá khứ, Nhật từng chứng kiến tình trạng gia tăng các vụ tự sát sau trận động đất ở Kobe hồi năm 1995 khiến hơn 6.400 người thiệt mạng và sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Nhật hiện là một trong những quốc gia có tỷ lệ tự tử cao nhất thế giới (chỉ sau các nước thuộc Liên Xô cũ) với 31.690 vụ năm 2010. Tại đảo quốc có 127 triệu dân này, cứ 15 phút lại có một người kết liễu đời mình, khiến cho tự vẫn trở thành nguyên nhân hàng đầu gây nên tử vong ở nam giới trong độ tuổi từ 20 đến 44 và nữ giới trong độ tuổi 15-34.

Các chuyên gia lo sợ tự tử sẽ còn gia tăng khi mà sự tuyệt vọng trước cuộc sống tại các trung tâm di tản đông đúc và các căn nhà tạm bợ đang làm sa sút tinh thần của người dân. Đã gần nửa năm sau trận động đất, số lượng người tị nạn vẫn còn tới 87.000, theo Văn phòng Nội các Nhật.

Các chuyên gia tâm lý cho biết nhiều người sống sót mang mặc cảm tội lỗi bởi vì vẫn còn sống trong khi người khác đã chết, hoặc do họ không có khả năng cứu người thân. Những cảm giác đau buồn phức tạp này có thể dẫn đến trầm cảm. Nhiều người bị mất nhà cửa, gia đình và bạn bè có thể sẽ tự hỏi: “Tôi phải sống tiếp vì điều gì?”.

Chính phủ Nhật cho biết hiện đang cân nhắc việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho các nạn nhân. Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cảnh báo rằng những chương trình đơn lẻ như thế sẽ không đạt hiệu quả nếu các nạn nhân không nhận được sự hỗ trợ toàn diện, bao gồm cả hỗ trợ tài chính và giúp tìm nhà cửa cũng như công việc mới.

THÁI THANH (Theo AFP, Daily Mail, CNN)