Có một điều rất đặc biệt trong đời sống dân tộc Việt Nam: hễ đất nước, cộng đồng đứng trước một việc lớn thì hai chữ “toàn dân” lại được nhắc đến. Và mỗi lần toàn dân cùng vào cuộc, sức mạnh ấy thường tạo nên những kết quả vượt xa sức của từng cá nhân.

Từ xa xưa, người dân đã biết cùng nhau đắp đê, dựng lũy giữ làng, chung sức vượt qua khốn khó. Khi đất nước có ngoại xâm, tinh thần toàn dân đánh giặc nhanh chóng trở thành sức mạnh to lớn làm nên những chiến thắng. Trong cuộc sống hôm nay, tinh thần ấy tiếp tục được nhân lên khi toàn dân cùng chống bão lũ, toàn dân hiến máu cứu người, toàn dân chung tay vì người nghèo, toàn dân bảo vệ môi trường… Và có lẽ những năm tháng COVID-19 là một trong những minh chứng gần gũi nhất của thời hiện đại về sức mạnh toàn dân.

Toàn dân với nghĩa không phải tất cả mọi người đều làm cùng một việc, mà mỗi người làm phần việc của mình, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu chung. Bởi vậy, việc càng lớn, càng khó, càng liên quan đến sự an toàn của cộng đồng thì càng cần sức mạnh tổng hợp của toàn dân.

Đất nước hôm nay không còn phải đối mặt với ngoại xâm, nhưng cuộc đấu tranh bảo vệ cuộc sống bình yên vẫn diễn ra từng ngày. Đó là phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với tội phạm; là ngăn chặn tệ nạn xã hội; bảo vệ tài sản, tính mạng, danh dự của công dân, giữ gìn sự bình yên của từng khu dân cư... Vì thế, Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc là sự tiếp nối tự nhiên của truyền thống ấy. Một địa bàn bình yên không thể chỉ trông chờ vào lực lượng công an; một khu dân cư an toàn cũng không thể chỉ được tạo nên bằng những đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm... Mà sức mạnh bền vững hơn nằm ở chỗ người dân cùng nhận diện nguy cơ, cùng phòng ngừa, cùng phát hiện và cùng lên tiếng, hành động tích cực trước cái xấu.

Tại TP Cần Thơ, những mô hình tự quản về an ninh, trật tự, camera giám sát, tổ liên gia, các nhóm kết nối người dân với lực lượng chức năng… đang tạo thêm những “cánh tay nối dài” đảm bảo an ninh ngay từ cơ sở. Một chiếc camera có thể ghi lại hình ảnh phục vụ xác minh vụ việc; một cuộc điện thoại của người dân có thể giúp lực lượng chức năng kịp thời nắm thông tin; một tin báo đúng lúc có thể góp phần ngăn chặn một hành vi phạm pháp trước khi hậu quả xảy ra (6 tháng đầu năm, từ 728 nguồn tin có giá trị do người dân cung cấp, lực lượng Công an thành phố đã làm rõ 480 vụ việc, bắt giữ 750 đối tượng)... Những việc tưởng như nhỏ ấy, khi được cộng lại từ hàng ngàn người dân sẽ trở thành một thế trận an ninh rộng khắp.

Nhưng cuộc chiến phòng, chống tội phạm hôm nay phát sinh một mặt trận mới: không gian mạng. Tội phạm ngày càng tinh vi, ứng dụng công nghệ để che giấu danh tính, tiếp cận nạn nhân, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Chúng có thể không xuất hiện ngoài đường phố mà ẩn sau một tài khoản mạng xã hội, một cuộc gọi giả danh, một đường link, một ứng dụng hoặc một giao dịch trực tuyến. Nếu tội phạm đã bước vào không gian số, người dân cũng không thể đứng ngoài không gian ấy. Đây là lúc khái niệm công dân số đang được nhìn rộng hơn. Công dân số không chỉ là người biết sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội hay các dịch vụ trực tuyến. Đó còn là người biết tự bảo vệ mình và có trách nhiệm bảo vệ cộng đồng trên môi trường số.

Là biết kiểm chứng trước khi chia sẻ một thông tin; biết nhận diện một cuộc gọi đáng ngờ; không tùy tiện cung cấp mã OTP, mật khẩu hay thông tin cá nhân; không tiếp tay lan truyền thông tin giả; và khi phát hiện dấu hiệu bất thường, biết báo cho cơ quan chức năng. Một người cảnh giác có thể tránh trở thành nạn nhân; một người biết cảnh báo có thể giúp thêm nhiều người tránh được một thủ đoạn lừa đảo. Từ một người đến một gia đình, từ một gia đình đến cộng đồng, “lá chắn số” được hình thành từ chính ý thức của mỗi công dân.

Phòng, chống tội phạm chưa bao giờ là việc của riêng ai. Lực lượng Công an có nghiệp vụ; pháp luật có sức mạnh răn đe; khoa học, công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện, đấu tranh. Nhưng nhân dân mới là lực lượng hiện diện thường xuyên nhất trong từng con đường, khu phố, gia đình và trên từng không gian mạng. Khi người dân không thờ ơ trước cái xấu; khi cộng đồng biết cảnh giác; khi mỗi công dân biết bảo vệ mình và có trách nhiệm với người khác; khi những thông tin bất thường được phát hiện và chuyển đến đúng nơi, đúng lúc, thì “khoảng trống” để tội phạm hoạt động sẽ ngày càng bị thu hẹp.

Đó cũng là một trong những ý nghĩa sâu xa của Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Từ toàn dân đắp đê, giữ làng, đến toàn dân đánh giặc; từ toàn dân chống bão lũ, toàn dân phòng, chống COVID-19, đến toàn dân hiến máu, chung tay vì cộng đồng... Mỗi thời kỳ, hai chữ “toàn dân” lại mang một nhiệm vụ mới. Hôm nay, nhiệm vụ ấy là cùng nhau giữ gìn an ninh, trật tự và bình yên cuộc sống; và trong thời đại số, sức mạnh đó không chỉ nằm trên những con đường, khu dân cư, mà còn hiện diện trên từng chiếc điện thoại, từng tài khoản mạng xã hội, từng giao dịch trực tuyến.

Mỗi công dân cảnh giác và trách nhiệm hơn một chút; mỗi gia đình chủ động, mỗi cộng đồng đoàn kết hơn một chút, chắc chắn tội phạm sẽ mất đi một phần đất sống. Để rồi, “toàn dân” không chỉ là một ngày hội được nhắc đến mỗi tháng Tám, mà trở thành một thế trận thường xuyên, một thói quen xã hội và một sức mạnh bền bỉ giữ gìn cuộc sống bình yên.

T.THỨC