Theo phóng viên TTXVN tại Anh, tờ the Economist mới đây có bài viết khen ngợi hệ thống giáo dục Việt Nam nhờ Nhà nước đề cao giá trị của giáo dục và năng lực giáo viên tốt.

Theo bài báo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch rõ con đường phát triển đất nước, theo đó đề cao lợi ích của giáo dục “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.

Ảnh học sinh Việt Nam trên tờ the Economist.

Bài báo chỉ ra rằng mặc dù ghi nhận tăng trưởng kinh tế nhanh trong những năm gần đây, GDP bình quân đầu người của Việt Nam, ở mức 3.760 USD, vẫn thấp hơn so với các nước cùng khu vực như Malaysia và Thái Lan. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục của Việt Nam có thể có ít điều phải phàn nàn.

Theo bài báo, học sinh Việt Nam được học trong một trong những hệ thống giáo dục tốt trên thế giới, phản ánh qua thành tích xuất sắc trong các cuộc đánh giá quốc tế về đọc, toán và khoa học. Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới cho thấy, tính tổng điểm học tập, học sinh Việt Nam không chỉ vượt trội so với các bạn ở Malaysia và Thái Lan mà còn so với cả học sinh ở Anh và Canada, các quốc gia giàu hơn gấp 6 lần. Ðiểm số của học sinh ở Việt Nam không cho thấy sự bất bình đẳng về giới tính và vùng miền, vốn phổ biến ở các quốc gia khác.

Bài báo cho rằng xu hướng học tập của một đứa trẻ là kết quả của một số yếu tố - nhiều trong số đó bắt đầu từ gia đình với cha mẹ và môi trường các em lớn lên. Ðối với sự xuất sắc của học sinh Việt Nam, thêm một điểm khác biệt nữa là trẻ em học nhiều hơn ở trường, đặc biệt là trong những năm đầu đời.

Trong một nghiên cứu năm 2020 của ông Abhijeet Singh tại Trường Kinh tế Stockholm, kiểm tra dữ liệu từ các bài kiểm tra giống hệt nhau do học sinh ở Ethiopia, Ấn Ðộ, Peru và Việt Nam thực hiện cho thấy trẻ em Việt Nam trong nhóm tuổi từ 5-8 vượt bạn đồng lứa ở các nước khác. Cứ thêm một năm học ở Việt Nam, khả năng giải toán của học sinh Việt Nam tăng 21 điểm phần trăm, trong khi mức tăng của học sinh ở Ấn Ðộ là 6 điểm phần trăm.

Bài báo nhận định, trường học Việt Nam, không giống như ở các nước đang phát triển khác, cải thiện theo thời gian. Một nghiên cứu công bố vào năm 2022 bởi các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Phát triển Toàn cầu có trụ sở tại Washington, D.C., cho thấy 56 trong tổng số 87 quốc gia đang phát triển ghi nhận chất lượng giáo dục xuống cấp kể từ những năm 1960. Việt Nam nằm trong số ít các quốc gia nơi các trường học đi ngược lại xu hướng này.

Bài báo cho rằng lý do lớn nhất là năng lực của giáo viên. Không nhất thiết họ có trình độ tốt hơn, mà đơn giản là họ hiệu quả hơn trong giảng dạy. Một nghiên cứu so sánh học sinh Ấn Ðộ với học sinh Việt Nam cho rằng phần lớn sự khác biệt về điểm số trong các bài kiểm tra toán là do chất lượng giảng dạy.

Giáo viên Việt Nam cũng được quản lý tốt, được đào tạo thường xuyên, được khuyến khích làm cho các lớp học hấp dẫn hơn. Giáo viên ở vùng sâu vùng xa được trả lương cao hơn. Quan trọng nhất, đánh giá giáo viên dựa trên kết quả học tập của học sinh.

Theo bài báo, Ðảng Cộng sản Việt Nam cũng quan tâm sâu sắc tới giáo dục và đảm bảo các chính sách được điều chỉnh để cập nhật chương trình và tiêu chuẩn giảng dạy. Các tỉnh được yêu cầu dành 20% ngân sách cho giáo dục, giúp đảm bảo công bằng khu vực. Xã hội nói chung cũng chia sẻ quan điểm đề cao giáo dục do các gia đình chịu ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo. Các gia đình không khá giả cũng sẵn lòng đầu tư về giáo dục cho con em.

Tất cả những điều này gặt hái nhiều kết quả. Khi các trường học được cải thiện, nền kinh tế Việt Nam cũng vậy.

Tuy nhiên, bài báo cũng chỉ ra những thách thức đối với hệ thống giáo dục Việt Nam. Các công ty ngày càng muốn những lao động có các kỹ năng tinh vi hơn, chẳng hạn như kỹ năng quản lý nhóm, điều mà học sinh Việt Nam không được đào tạo. Tăng trưởng cũng kéo người di cư đến các thành phố, gây quá tải các trường học ở đô thị. Nhiều giáo viên bỏ nghề để làm những công việc lương cao hơn trong khu vực tư nhân. Ðây là những vấn đề Việt Nam cần xử lý để đảm bảo chất lượng giáo dục tốt.

MINH HỢP