MAI QUYÊN (Theo AP)

Theo giới phân tích, hoạt động “huấn luyện thực chiến” của nhóm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh ở Tây Thái Bình Dương phản ánh vai trò ngày càng tăng của hải quân Trung Quốc khi Bắc Kinh tìm cách thay thế tư cách siêu cường quân sự của Mỹ tại châu Á.

Chiến đấu cơ J-15 cất cánh trên tàu sân bay Liêu Ninh. Ảnh: AP

Từ tham vọng viễn chinh

Hải quân Trung Quốc hôm 3-5 nói rằng hoạt động của tàu sân bay Liêu Ninh được hộ tống bởi ít nhất 7 tàu ​​chiến, bao gồm các tàu khu trục, khinh hạm trang bị tên lửa dẫn đường và tàu tiếp liệu Type 901. Tờ này khẳng định hoạt động huấn luyện trong các điều kiện thời chiến đánh dấu sự tăng cường đáng kể khả năng của hải quân Trung Quốc nhằm chuẩn bị cho các sứ mệnh trong tương lai, không loại trừ cuộc xung đột quân sự tiềm tàng trên eo biển Ðài Loan. Ðây cũng là một trong những mối quan tâm hàng đầu của quân đội Trung Quốc những năm gần đây, dựa trên thực tế Bắc Kinh thiếu kinh nghiệm chiến đấu trong suốt 4 thập kỷ qua.

Ðược biết, hạm đội với sự dẫn đầu của tàu Liêu Ninh hồi đầu tuần đã đi qua vùng biển giữa đảo chính Okinawa và đảo Miyako ở miền Nam Nhật Bản. Dựa trên các hải trình trước đó, nhóm tác chiến tàu sân bay Trung Quốc dự kiến đi xa hơn về phía Ðông để vào Thái Bình Dương hoặc có thể quá cảnh qua eo biển Ba Sĩ (Bashi) ngăn Ðài Loan với Philippines và tiến hành tập trận ở Biển Ðông.

Theo Ðài truyền hình quốc gia Nhật Bản NHK, đây là lần đầu tiên tàu sân bay Trung Quốc được xác nhận đi qua eo biển Miyako trước khi tiến vào Tây Thái Bình Dương kể từ tháng 12 năm ngoái. Tuy không xâm nhập lãnh hải Nhật Bản, nhưng Bộ Quốc phòng nước này cho hay đã điều tàu khu trục trực thăng lớp Izumo cùng máy bay tuần tra P-1, máy bay chống ngầm P-3C để giám sát. Hạm đội 7 của Mỹ đóng tại Nhật cũng được cho sẽ theo dõi hành trình của các tàu chiến nói trên.

Trong học thuyết quân sự của Trung Quốc, những khu vực nhóm tàu Liêu Ninh đi qua là một phần của “chuỗi đảo đầu tiên”, cho thấy ý định của Bắc Kinh đối với việc hình thành nhóm tác chiến tàu sân bay, phục vụ tham vọng phát triển quân đội theo hướng tăng cường khả năng viễn chinh. Hải trình liên tục của tàu sân bay Liêu Ninh và “sứ mệnh huấn luyện chiến đấu thực tế” còn là thông điệp về năng lực hàng hải ở khu vực mà cường quốc châu Á muốn gửi tới Nhóm Bộ tứ do Mỹ dẫn đầu cùng các thành viên Ấn Ðộ, Úc và Nhật Bản.

Đến ý đồ thống trị khu vực

Theo chuyên gia về Trung Quốc Matthew P. Funaiole tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, tham vọng của Bắc Kinh là trở thành cường quốc quyền lực nhất, thay thế vị trí của Mỹ ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. Nước này đang vận hành lực lượng hải quân lớn nhất thế giới tính theo số lượng tàu, trong khi Washington duy trì lợi thế dựa trên hạm đội tàu sân bay và tàu ngầm hạt nhân tiên tiến; cũng như số lượng căn cứ và đồng minh trong khu vực. Tuy nhiên, giới quan sát cho biết tốc độ và tiến bộ mà Trung Quốc đạt được trong lĩnh vực phát triển tàu sân bay những năm gần đây bắt đầu khiến Mỹ lo ngại.

Ðược biết, hai tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc là Liêu Ninh (được mua từ Ukraine và hoàn thiện trong nước) cùng tàu Sơn Ðông (đóng mới 100% dựa theo tàu Liêu Ninh) đều chạy động cơ diesel thông thường. Chiếc thứ 3 dự kiến sớm được thử nghiệm trên biển cũng có công nghệ tương tự. Trong cuộc đua vị thế cường quốc với Mỹ, giới phân tích cho biết Bắc Kinh đang đặt nhiều hy vọng vào hàng không mẫu hạm thứ 4. Mục tiêu của họ là giới thiệu một tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, tiến tới thống trị khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương.

Ðến nay, Trung Quốc vẫn giữ kín kẽ kế hoạch đóng tàu sân bay thứ 4 nhưng theo một số chi tiết bị rò rỉ, tàu mới sẽ có lượng choán nước từ 90.000 đến 100.000 tấn và trang bị hệ thống phóng hỗ trợ điện từ (EMALS) để đưa máy bay lên boong. Các chuyên gia dựa vào hình ảnh vệ tinh ở địa điểm đào tạo phi công hải quân ở Liêu Ninh còn dự đoán tàu sân bay thứ 4 của Trung Quốc sở hữu phi đội gồm máy bay chiến đấu J-15, chiến đấu cơ tàng hình J-31 (giống với chiếc F-35 của Mỹ), máy bay cảnh báo sớm trên không KJ-600, trực thăng tác chiến chống tàu ngầm và máy bay không người lái tàng hình tấn công. Hiện chưa thể nói sớm việc Trung Quốc đã sẵn sàng triển khai các tàu sân bay bổ sung và nhóm tác chiến không quân mới, nhưng các kế hoạch phản ánh nỗ lực của nước này nhằm đạt mục tiêu đến năm 2030 trở thành hải quân nước xanh hiện đại lớn thứ 2 thế giới, sau Mỹ.