Mô hình mẫu máy bay tàng hình không người lái Anjian của Trung Quốc. Ảnh: goldsea.com

Máy bay không người lái đã trở thành tâm điểm trong cuộc chạy đua vũ trang đang ngày một "nóng lên" giữa Trung Quốc và Nhật Bản, trong bối cảnh hai nước cùng khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông.

Theo báo Guardian của Anh, Trung Quốc đang đẩy mạnh chương trình trang bị máy bay không người lái mới của mình, trong khi Nhật Bản cũng bắt đầu xúc tiến việc mua mẫu máy bay cải tiến của Mỹ. Cả hai cường quốc châu Á đều cho rằng máy bay không người lái sẽ được dùng để giám sát quần đảo tranh chấp, song các chuyên gia cảnh báo tình hình này có thể dẫn tới các vụ đụng độ trên không trong tương lai.

Căng thẳng Trung-Nhật xung quanh vụ tranh chấp chủ quyền trên biển Hoa Đông không ngừng dâng cao trong mấy tuần gần đây. Kể từ giữa tháng 12-2012 đến nay, các máy bay giám sát của Trung Quốc đã lượn lờ gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tới 4 lần, nhưng mỗi lần như vậy đều bị các máy bay chiến đấu F-15 của Nhật xua đuổi. Cả hai bên đều không có dấu hiệu gì lùi bước.

Chính phủ mới của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từng tuyên bố ưu tiên chống lại mối đe dọa từ phía Trung Quốc đối với vấn đề Senkaku kể từ khi đảng của ông giành chiến thắng vang dội trong cuộc tổng tuyển cử hồi cuối tháng 12-2012. Ngay sau khi trở thành thủ tướng, ông Abe đã ra lệnh rà soát lại chương trình quốc phòng giai đoạn 2011-2016, thúc giục mua thêm từ 1-3 máy bay không người lái của Mỹ.

Hãng tin Pháp AFP ngày 9-1 dẫn lời một quan chức ở Bộ Quốc phòng Nhật cho biết nước này có kế hoạch chi 180,5 tỉ yen (khoảng 2,1 tỉ USD) cho quân đội, sau khi đề nghị tăng ngân sách quốc phòng của họ được Bộ Tài chính thông qua. Thông báo được đưa ra chỉ một ngày sau khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của Thủ tướng Abe cho biết nước này sẽ tăng chi tiêu quốc phòng lần đầu tiên trong 11 năm qua vào năm tài khóa tiếp theo, bắt đầu từ tháng 4 tới. Được biết, khoản tiền tăng thêm trong ngân sách quốc phòng sẽ được dùng để tăng số lượng quân nhân và nâng cấp khí tài quân sự, bao gồm mua hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo đất đối không PAC-3 và hiện đại hóa 4 chiến đấu cơ F-15.

Nhu cầu nâng cấp năng lực giám sát của Nhật đối với khu vực tranh chấp được nhấn mạnh từ cuối năm ngoái, khi hệ thống ra-đa của nước này không phát hiện ra một máy bay Trung Quốc lượn lờ ngay phía trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Truyền thông Nhật Bản cho biết Bộ Quốc phòng nước này hy vọng sẽ triển khai máy bay không người lái Global Hawk gần quần đảo tranh chấp vào năm 2015. Hãng tin Kyodo dẫn lời một quan chức quốc phòng giấu tên cho biết các máy bay không người lái sẽ được dùng để "chống lại hoạt động khẳng định chủ quyền của Trung Quốc trên biển, đặc biệt là khi nó diễn ra tại quần đảo Senkaku".

Không chịu thua Nhật Bản, Trung Quốc cũng không ngừng nâng cấp sức mạnh quân sự của mình. Theo Guardian, ngân sách quốc phòng của Trung Quốc đã tăng đột biến trong thập niên qua, từ khoảng 20 tỉ USD năm 2002 lên hơn 120 tỉ USD năm 2011, và chi tiêu quân sự của nước này được cho là có thể "qua mặt" Mỹ vào năm 2035. Một báo cáo năm 2012 của Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận tin đồn lâu nay cho rằng Trung Quốc đang phát triển một mẫu máy bay không người lái tàng hình thế hệ mới, gọi là "Vô hình kiếm" (Anjian), có khả năng vượt qua cả phi đội của Mỹ.

Tháng 10-2012, truyền thông Trung Quốc cho biết nước này sẽ xây dựng 11 căn cứ dành cho máy bay không người lái dọc theo bờ biển vào năm 2015. Tháng 11, Trung Quốc ra mắt 8 mẫu máy bay mới tại cuộc triển lãm hàng không ở thành phố Chu Hải và hình ảnh của chúng cũng xuất hiện dày đặc trên các báo. Gần đây nhất là vào cuối tháng 12 vừa qua, Trung Quốc loan báo quân đội nước này chuẩn bị bay thử nghiệm một máy bay không người lái do họ chế tạo, thứ mà giới phân tích nhận định giống như bản sao của chiến đấu cơ không người lái X-47B của Mỹ.

Theo Ron Huisken, một chuyên gia về an ninh Đông Á thuộc trường Đại học Quốc gia Úc, với cuộc đua trang bị máy bay không người lái hiện nay giữa Nhật Bản và Trung Quốc, khả năng hai bên xảy ra đụng độ trong những năm tới là "rất cao".

THANH TRÚC (Theo Guardian, AFP)