Bài cuối: Âm vang trống đồng Cửu Long

"Trống đồng dội tới, núi sông dậy sấm anh hùng

Trống đồng vang lên, trời đất ngút ngàn linh khí!"

Chúc văn Giỗ Tổ Hùng Vương của Giáo sư Vũ Khiêu cho thấy hào khí, văn hiến của trống đồng. Tại Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ, bộ "Trống đồng Cửu Long" như biểu tượng của chín nhánh sông hội tụ nơi đền thiêng kính thờ Quốc Tổ.

Gióng "Trống đồng Cửu Long" trong ngày Giỗ Tổ.

"Trống đồng Cửu Long" gồm 9 trống, được tôn trí trang trọng trong khu vực trưng bày ở Đền chính của Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ. 9 trống đồng sáng đẹp, nổi bật hoa văn Đông Sơn văn hiến ngàn xưa, với chim lạc, thuyền độc mộc… sắc sảo từng đường nét.

Câu chuyện về bộ "Trống đồng Cửu Long" minh chứng rõ nét cho tấm lòng của vùng đất Tây Đô với Quốc Tổ Hùng Vương. Nhân dịp khánh thành Đền Hùng và Giỗ Tổ Hùng Vương năm Nhâm Dần 2022, qua sự cung tiến của một đơn vị, bộ trống đồng được tiến hành đúc ngay tại Bình Thủy. Thời điểm đó, trong không khí trang trọng, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ làm lễ xin lửa và rước lửa từ ngai thờ Quốc Tổ để mồi lửa đúc trống đồng. Ngọn đuốc được nhóm lên từ lửa thiêng Quốc Tổ, nghệ nhân tiến hành làm lễ chập lò. Chủ sự cuộc đúc trống đồng ấy là Nghệ nhân Ưu tú Thiều Quang Tùng, từ Thanh Hóa, quê hương của những chiếc trống đông Đông Sơn huyền thoại, vào Cần Thơ để thực hiện. Từng mẻ đồng được cho vào nồi nấu, rồi đổ vào khuôn đúc. Từng chiếc trống đồng được tháo khuôn trong sự xúc động của hàng trăm người đứng xem. Lần đầu tiên, người Cần Thơ được tận mắt chứng kiến cảnh nghệ nhân đúc trống đồng. Mỗi trống có đường kính 61cm, cao 50cm, độ dày 6mm-12mm, bằng chất liệu đồng.

Nghệ nhân Ưu tú Thiều Quang Tùng chia sẻ, quê hương ông có 2 di chỉ khảo cổ nổi tiếng liên quan đến trống đồng là Đồng Ngầm và Đồng Vưng. Địa danh Đông Sơn cũng là nơi tìm thấy trống đồng nổi tiếng, gắn với danh xưng Trống đồng Đông Sơn. Lớn lên trong niềm tự hào của quê hương, Nghệ nhân Ưu tú Thiều Quang Tùng chọn nghề cổ truyền đúc trống đồng. Ông từng chủ công đúc nhiều bộ trống đồng trứ danh Việt Nam như trống đồng và kiếm lệnh dâng Đại tướng Võ Nguyên Giáp; trống đồng dâng nhiều khu di tích tưởng niệm Bác Hồ tại Việt Nam, Lào…; bộ trống 100 trống kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội; bộ trống 16 trống đồng "Hào khí non sông"… "Đền Hùng ở Cần Thơ uy nghi, trang trọng, là nơi thờ Quốc Tổ tiêu biểu của cả vùng ĐBSCL. Vì vậy, khi được lời mời đúc bộ "Trống đồng Cửu Long", tôi đã không chần chừ, nhận lời ngay. Tôi xem đây là vinh dự của mình. Tên gọi của bộ trống đã nói lên ý nghĩa thiêng liêng, đó là tiếng trống của sự đoàn kết, hội tụ linh khí, hội tụ nhân tâm vùng đất Chín Rồng" - Nghệ nhân Ưu tú Thiều Quang Tùng nói.

Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm, bộ "Trống đồng Cửu Long" lại được cung thỉnh ra sân lễ Đền thờ Vua Hùng để gióng những hồi trống linh thiêng, mừng rước đoàn nghi lễ vào dâng hương Quốc Tổ. Là người từng nhiều năm vinh dự điều khiển đội gióng trống đồng Cửu Long, nghệ nhân Lê Quang Việt (Đoàn Lân Sư Rồng Việt Anh Đường TP Cần Thơ) chia sẻ, đó là vinh dự rất lớn đối với ông và các thành viên trong đoàn. Trước khi gióng trống hành lễ, ông Việt luôn nhắc nhở các thành viên lễ phục chỉnh tề, tư cách trang nghiêm. Ông Việt nhấn mạnh: "Tôi ý thức rằng, được cầm dùi gióng trống đồng ngày Giỗ Tổ là vinh hạnh thiêng liêng, nên cần hết sức trang nghiêm, chỉn chu". Ông Nguyễn Quang Duy, Phó ban nghi lễ Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ, chia sẻ thêm, tiếng trống đồng vang lên trong Giỗ Tổ như vang dội hồn thiêng sông nước Cửu Long hội tụ về Tây Đô. Tham quan bộ "Trống đồng Cửu Long", chị Nguyễn Thị Tố Trinh, xã Trí Phải, tỉnh Cà Mau, nói: "Đây là lần đầu tôi được nhìn thấy trống đồng ở ngoài, rất đẹp, sắc sảo. Bộ trống đồng được trưng bày ở Đền Hùng là rất ý nghĩa".

***

Chiếc trống đồng không chỉ là nhạc cụ cổ mà còn là biểu tượng văn hóa - lịch sử - tâm linh sâu sắc của người Việt, là biểu tượng bền bỉ của bản sắc dân tộc. Đặc biệt, trống đồng gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, toát lên hào khí, cội nguồn và sự trường tồn của văn hiến Việt Nam. Chúc văn Giỗ Tổ Hùng Vương của Giáo sư, Anh hùng lao động Vũ Khiêu có đoạn:

"Trống đồng dội tới, núi sông dậy sấm anh hùng

Trống đồng vang lên, Trời đất ngút ngàn linh khí!

Bừng lên nhật nguyệt, mây xanh hạc trắng, bát ngát trường thiên...

Rực sáng sơn hà, cờ đỏ sao vàng, thênh thang thánh địa".

Từ không gian linh thiêng của Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ, âm vang "Trống đồng Cửu Long" không chỉ là những hồi trống nghi lễ, mà là sự lan tỏa mạch nguồn văn hóa đằm sâu. Mỗi tiếng trống cất lên là sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa huyền sử dựng nước và ý thức gìn giữ cội nguồn hôm nay. Mùng Mười tháng Ba âm lịch hằng năm lại "cúi đầu nhớ ngày Giỗ Tổ", lại được nghe âm vang "Trống đồng Cửu Long" nơi Đền Hùng giữa sông nước miền Tây. Âm vang ấy, âm vang muôn đời…

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ: Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ không chỉ là niềm tự hào của riêng TP Cần Thơ mà còn của cả vùng ĐBSCL, nối dài mạch nguồn văn hóa tâm linh, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Ý thức được ý nghĩa và tầm quan trọng đó, ngành Văn hóa TP Cần Thơ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để bảo quản, gìn giữ công trình một cách bền vững, đồng thời phát huy giá trị di sản gắn với tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội, giáo dục truyền thống. Qua đó, Đền thờ Vua Hùng không chỉ là nơi hội tụ linh thiêng mà còn trở thành điểm đến ấn tượng, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa - du lịch đặc sắc của Cần Thơ đến với du khách trong và ngoài nước.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH