Giáo sĩ Hassan Rowhani mừng chiến thắng. Ảnh: Getty Image

Theo tuyên bố của Bộ trưởng Bộ Nội vụ Iran Mohammad Najjar, giáo sĩ ôn hòa theo đường lối cải cách Hassan Rowhani, 47 tuổi, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống hôm 14-6 vừa qua ở nước này.

Cụ thể, ông Rowhani giành được 18,6 triệu phiếu bầu, tương đương 50,68% tổng số phiếu. Đứng thứ hai là Thị trưởng Tehran Mohammad Baqer Qalibaf với 6,07 triệu phiếu (16,55%) và vị trí thứ ba thuộc về nhà đàm phán hạt nhân Saeed Jalili với 4,16 triệu phiếu (11,35%). Có tổng cộng 36,7 triệu người (72,7%) trong số 50,5 triệu cử tri Iran đủ tư cách đã đi bỏ phiếu.

Israel kêu gọi tiếp tục trừng phạt Iran

Trong tuyên bố đầu tiên trên truyền hình với tư cách Tổng thống đắc cử  sau đó, giáo sĩ Rowhani cho rằng đây là "chiến thắng của chủ nghĩa ôn hòa trước chủ nghĩa cực đoan", đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế đối xử với Iran bằng sự tôn trọng và công nhận các quyền của nước này nếu muốn nhận được phản hồi thích hợp.

"Rõ ràng, người chiến thắng trong cuộc bầu cử này là đất nước Iran. Đây là một bước tiến quan trọng và mạnh mẽ đối với lợi ích dân tộc dựa trên cơ sở của ôn hòa, cải cách và hợp lý", ông Rowhani lập luận, đồng thời khẳng định nước Cộng hòa Hồi giáo Iran và các cường quốc sẽ có thể "mở rộng quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau" và "thiết lập nền hòa bình, an ninh và phát triển trên thế giới và trong khu vực".

Đáp lại từ Washsington, phát ngôn viên Nhà Trắng Jay Carney khẳng định Mỹ luôn sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Iran nhằm đạt được "một giải pháp ngoại giao giải quyết hoàn toàn quan ngại của cộng đồng quốc tế về chương trình hạt nhân của Iran".

Tuy nhiên theo hãng tin Anh Reuters, các quốc gia đồng minh và đối đầu với Iran đều gần như có chung quan điểm rằng chiến thắng của ông Rowhani “sẽ không tạo nên sự thay đổi cơ bản” trong chính sách ngoại giao của Tehran.

Một quan chức Israel khẳng định: “Cuộc bầu cử với chiến thắng thuộc về một nhân vật ôn hòa sẽ giúp Tehran càng dễ “câu giờ” hơn trong việc phát triển chương trình hạt nhân”. Bộ trưởng các vấn đề tình báo và chiến lược Israel Yuval Steinitz ngày 16-6 tuyên bố “chiến thắng bất ngờ” của ông Rowhani “không hy vọng mang lại bất kỳ sự thay đổi nào đối với chính sách hạt nhân của Iran cho tới khi Đại giáo chủ Khamenei vẫn còn điều hành đất nước”, và nhấn mạnh các biện pháp trừng phạt của quốc tế chống chương trình hạt nhân của Tehran vẫn cần được tiếp tục duy trì. Ông Steinitz là quan chức chịu trách nhiệm giám sát chương trình hạt nhân của Iran.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cũng ra tuyên bố tương tự, cho rằng “việc cộng đồng quốc tế tiếp tục tăng cường gây áp lực mới thật sự tạo ra cơ hội ngăn chặn mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với nền hòa bình thế giới từ chương trình hạt nhân của Iran”.

Chân dung Tổng thống đắc cử Rowhani

Giáo sĩ Hassan Rowhani bắt đầu nghiên cứu tôn giáo từ thời thiếu niên. Rowhani cũng sớm trở thành nhân vật phản đối chế độ do phương Tây hậu thuẫn. Sinh ra tại thành phố Sorkheh thuộc phía Bắc Iran vào năm 1948, Rowhani từng học tập và tốt nghiệp Đại học Tehran với tấm bằng cử nhân luật hồi năm 1972. Sau đó, ông Rowhani còn có được bằng thạc sĩ luật tại Đại học Glasgow Caledonian (Anh). Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Rowhani nhanh chóng nổi lên là người giữ nhiều vai trò khác nhau trong quân đội, quốc hội, truyền thông và trở thành “mảnh ghép giá trị” của lãnh tụ Ayatollah Ruhollah Khomeini.

Ông có mối quan hệ thân cận với cựu Tổng thống Akbar Hashemi Rafsanjani trong suốt cuộc chiến Iraq giai đoạn 1980-1988 và sau đó nắm giữ vị trí cố vấn an ninh quốc gia cấp cao từ năm 1989-1997. Ngoài ra, dưới thời Tổng thống Mohammad Khatami, Rowhani còn được bổ nhiệm làm phái viên thứ nhất về chương trình hạt nhân của Iran. Năm 2003, ông chính thức trở thành trưởng đoàn đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, trước khi từ chức hai năm sau đó, do bất đồng với Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad.

Rowhani sẽ nhậm chức tổng thống Iran vào ngày 3-8 tới, sau đó ông sẽ có một tháng để thành lập nội các trình lên Quốc hội xem xét thông qua.

THANH BÌNH (Tổng hợp)