Con đường tiến tới thỏa thuận an ninh giữa Washington và Kabul về sự hiện diện của lính Mỹ tại Afghanistan sau năm 2014 lại xuất hiện chướng ngại vật mới sau cuộc họp giữa Tổng thống nước này Hamid Karzai và Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Susan Rice hôm 25-11.

Theo hãng tin Reuters, ngày cuối trong chuyến thăm Kabul, bà Rice đã có cuộc thảo luận với ông Karzai xung quanh thỏa thuận an ninh song phương (BSA) trắc trở bấy lâu nay. Phát ngôn viên của Tổng thống Afghanistan cho biết các yêu cầu của ông Karzai đặt ra trong cuộc gặp trên bao gồm việc lính Mỹ không được tiến hành bất cứ chiến dịch nào nhằm vào nhà dân thường; Washington phải cam kết thật tâm giúp khởi động đàm phán hòa bình với phiến quân Taliban; và cam kết tổ chức các cuộc bầu cử tự do và minh bạch ở Afghanistan vào tháng 4 năm tới. Ngoài ra, Tổng thống Karzai cũng yêu cầu phía Mỹ phóng thích tất cả tù nhân Afghanistan hiện bị giam giữ ở nhà tù quân sự Guantanamo (Cuba).

Tổng thống Hamid Karzai (hàng đầu, thứ 2 từ phải sang) trong phiên họp Loya Jirga hôm 24-11. Ảnh: AFP

Dự thảo BSA đạt được trước đó vài ngày cho phép Mỹ duy trì tối đa 15.000 binh sĩ ở Afghanistan sau khi liên quân thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) rút khỏi quốc gia Nam Á này vào cuối năm 2014. Trong đó cũng có điều khoản cho phép lính Mỹ tiến hành các cuộc bố ráp và lùng sục phiến quân trong "những hoàn cảnh ngoại lệ", nhưng phải tôn trọng chủ quyền của Afghanistan cũng như sự an toàn của dân thường.

Theo AFP, Hội đồng tộc trưởng Afghanistan (Loya Jirga) gồm 2.500 bô lão và giới lãnh đạo địa phương đã bỏ phiếu thông qua bản dự thảo trên và cũng thúc giục ông Karzai ký vào cuối năm nay, song nhà lãnh đạo Afghanistan hôm 24-11 lại khẳng định chỉ ký vào thỏa thuận sau cuộc bầu cử tổng thống ở nước này vào tháng 4 năm sau. "Nếu không có hòa bình, thỏa thuận sẽ mang rủi ro đến cho người dân Afghanistan. Người Mỹ phải mang hòa bình đến cho chúng ta, khi đó chúng ta sẽ ký vào"- ông Karzai nhấn mạnh.

Đáp lại, bà Rice nói rằng việc hoãn ký thỏa thuận trên là "không thể được". Washington thậm chí còn cảnh báo họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc lên kế hoạch "không có bóng dáng lính Mỹ hay NATO nào ở Afghanistan sau năm 2014".

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel bày tỏ mong muốn thỏa thuận đạt được vào cuối năm nay để có các bước chuẩn bị cho sự hiện diện của lính Mỹ tại Afghanistan sau năm 2014. Washington cũng tin rằng đạt được BSA là điều cần thiết để giúp lực lượng an ninh vốn yếu ớt của Afghanistan đối đầu với Taliban. Thất bại trong việc ký kết BSA còn đe dọa đến khoản viện trợ hơn 8 tỉ USD/năm Mỹ dành cho nước này.

Trong khi đó, giới phân tích nhận định Tổng thống Karzai có thể "thật lòng lo ngại" những gì có thể xảy ra khi người Mỹ đạt được BSA. Kate Clark, nhà phân tích thuộc Mạng lưới Phân tích gia Afghanistan, cho rằng ông Karzai không tin những lời đảm bảo từ Washington và muốn giữ lại một số phương tiện để buộc Mỹ không được vi phạm chủ quyền của Afghanistan. Còn theo AFP, ông Karzai có thể muốn đá quả bóng trách nhiệm cho người kế nhiệm, bởi đối với một bộ phận người dân Afghanistan, ký BSA gần như bị xem là hành động "bán lợi ích quốc gia cho nước ngoài".

THANH BÌNH (Tổng hợp)