Đầu năm 2012, Ngân hàng nhà nước (NHNN) đã xác định danh sách 9 ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) yếu kém, cần tái cơ cấu. Trong năm 2012, NHNN đã phê duyệt và chỉ đạo triển khai phương án cơ cấu của 5/9 ngân hàng TMCP yếu kém (hợp nhất 3 ngân hàng, 1 ngân hàng đã sáp nhập vào ngân hàng khác, 1 ngân hàng tự cơ cấu lại). Trong 8 tháng năm 2013, NHNN đã trình Chính phủ cho ý kiến và phê duyệt thêm phương án tái cơ cấu của 3/4 ngân hàng TMCP yếu kém còn lại; trong đó, 1 ngân hàng sẽ được hợp nhất với tổ chức tín dụng khác và 2 ngân hàng tự cơ cấu lại. NHNN khẳng định sẽ xử lý căn bản, dứt điểm ngân hàng TMCP yếu kém trong năm 2013. Hiện còn 1 ngân hàng TMCP yếu kém chưa xử lý xong, đang trình Chính phủ về phương án tái cơ cấu. Có khả năng khối ngân hàng ngoại sẽ tham gia quá trình tái cơ cấu của ngân hàng này.

Về tái cơ cấu các ngân hàng thương mại nhà nước, 4 ngân hàng TMCP có vốn của nhà nước trên 50% đã xây dựng xong phương án cơ cấu lại, hiện NHNN đang xem xét phê duyệt các phương án... Đối với các ngân hàng TMCP khác, NHNN đã nhận được 24/25 phương án cơ cấu, NHNN đang xem xét phê duyệt để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng không chỉ làm lành mạnh, minh bạch hệ thống tiền tệ, mà còn giúp khơi thông dòng vốn tín dụng trên thị trường. Bởi nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thời gian qua đã và đang tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế, dòng vốn chảy vào sản xuất không nhiều, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay, tiến độ xử lý nợ xấu chậm… khiến "bệnh" của doanh nghiệp càng trầm trọng.

Theo Nghị định 53/2013/NĐ-CP của Chính phủ, Thông tư 19/2013/TT-NHNN của NHNN quy định mua, bán, xử lý nợ xấu Công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (TCTD) Việt Nam (VAMC) và Thông tư số 20/TT-NHNN quy định về cho vay tái cấp vốn trên cơ sở trái phiếu đặc biệt của VAMC được ban hành, tạo cơ sở pháp lý giúp VAMC tiến hành xử lý nợ xấu của các TCTD hiệu quả. Theo quy định, TCTD nào có nợ xấu trên 3% phải bán nợ cho VAMC. Song, từ cuối tháng 7-2013 đến nay, mua bán nợ của VAMC chưa đạt mục tiêu đề ra, do có một số TCTD công bố mức nợ xấu đã giảm về dưới 3%. Chẳng hạn như TP Cần Thơ, báo cáo tháng 7 của NHNN chi nhánh TP Cần Thơ, nợ xấu tháng 7 là 1.650 tỉ đồng, chiếm 3,61% trong tổng dư nợ cho vay; sang tháng 8-2013, nợ xấu là 1.580 tỉ đồng, chiếm 3,52% trong tổng dư nợ cho vay (tổng dư nợ cho vay đến cuối tháng 8 đạt 44.900 tỉ đồng, tăng 5,81% so với cuối năm 2012)… Mặt khác, theo nhận định của một lãnh đạo ngân hàng TMCP, nếu mua nợ xấu thì VAMC sẽ chọn mua những món nợ có khả năng thu hồi cao, còn riêng phần nợ xấu bất động sản rất khó bán cho VAMC. Trước thực tế này, các chuyên gia cho rằng, cần khung pháp lý để vận hành thị trường mua bán nợ theo đặc thù của Việt Nam, đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, góp phần đảm bảo thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, minh bạch thị trường tiền tệ là hoạt động cần thiết, NHNN cũng thể hiện sự quyết tâm khi thực hiện. Điều này không chỉ thanh lọc các TCTD yếu kém mà còn giúp nâng cao khả năng cạnh tranh, hội nhập của hệ thống ngân hàng trong xu thế toàn cầu hóa. Hệ thống ngân hàng mạnh, thanh khoản đảm bảo, dòng vốn sẽ chảy mạnh ra thị trường, góp phần phát triển ổn định nền kinh tế.

G.B