Bất kể là đề nghị hỗ trợ hoặc động thái gây áp lực, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đến nay chưa thể thuyết phục Ấn Độ tham gia phong trào “chống Nga, hỗ trợ Ukraine” mà Washington đang dẫn đầu.

Tổng thống Mỹ Biden (giữa) trong cuộc họp trực tuyến với Thủ tướng Ấn Độ Modi. Ảnh: Getty Images

Tháng rồi, Nhà Trắng cử Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Daleep Singh đến New Delhi để làm rõ với Ấn Độ hậu quả nếu vi phạm các lệnh trừng phạt chống lại Nga. Mỹ cũng tỏ rõ sự không hài lòng trước viễn cảnh quốc gia Nam Á tăng cường nhập khẩu năng lượng và các mặt hàng khác của Nga. Trong cuộc họp trực tuyến ngày 11-4, Tổng thống Biden tiếp tục “trao đổi thẳng thắn” với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi về giải pháp ngăn chặn hậu quả phát sinh từ chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine.

Thay vì gây áp lực, ông Biden khen ngợi quan hệ song phương được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Đối với khủng hoảng ở Đông Âu, nhà lãnh đạo Mỹ hoan nghênh nỗ lực viện trợ nhân đạo của Ấn Độ dành cho Ukraine và cho biết hai bên sẽ tiếp tục tham vấn chặt chẽ biện pháp hạn chế nguy cơ bất ổn từ chiến dịch quân sự của Nga. Đặc biệt, ông Biden còn thể hiện sự sẵn sàng của Nhà Trắng để hỗ trợ New Delhi giảm bớt phụ thuộc vào Nga bằng chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế, lương thực cùng nguồn cung năng lượng.

Chiều cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin tham dự cuộc họp trực tiếp với những người đồng cấp Ấn Độ tại thủ đô Washington. Tại đây, các quan chức cấp cao Mỹ lặp lại lời kêu gọi cộng đồng quốc tế hạn chế hoặc dừng mua vũ khí và năng lượng từ Nga. “Mỹ sẽ tiếp tục tăng cường hỗ trợ chính phủ cùng người dân Ukraine và hy vọng những nước khác có động thái tương tự, giống như mong muốn trước nay của chúng tôi về việc tất cả các quốc gia lên án những hành động ngày càng tàn bạo của Nga” - Ngoại trưởng Blinken khẳng định.

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2, Mỹ và Ấn Độ chưa tìm được tiếng nói chung. Đến nay, New Delhi vẫn tránh lên án Mát-xcơ-va, từ chối áp lệnh trừng phạt và tiếp tục nhập khẩu dầu từ Nga. 

Trong nỗ lực thuyết phục Washington xây dựng quan hệ Mỹ - Ấn dài hạn thay vì tập trung vào chiến tranh trong ngắn hạn, Thủ tướng Modi khẳng định với Tổng thống Biden về mối liên kết “đồng minh tự nhiên” giữa hai nước; bày tỏ tin tưởng quan hệ hữu hảo này là một phần không thể thiếu trong hành trình phát triển của Ấn Độ trong 25 năm tới. Về khủng hoảng Ukraine, ông Modi nhắc lại quan điểm của New Delhi ủng hộ giải pháp đối thoại hòa bình.

Quan điểm của người Ấn

Những năm gần đây, Ấn Độ có mối quan hệ ngày càng thân thiện với Mỹ và được coi là nhân tố quan trọng trong kế hoạch của Washington hồi sinh nhóm Bộ tứ - một trong những bức tường thành quan trọng chống lại tham vọng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nhưng không vì vậy mà quốc gia Nam Á thay đổi thái độ trung lập trong vấn đề cạnh tranh giữa các cường quốc. Đơn cử như ở Trung Đông, New Delhi vẫn giữ sự hài hòa với cả Israel và Iran để tránh bị kéo vào bất kỳ liên minh nào. Lịch sử này phần nào lý giải cho sự miễn cưỡng của chính quyền Thủ tướng Modi trước lời kêu gọi từ Mỹ đối với giao tranh Nga - Ukraine.

Bên cạnh đó, mối quan hệ hàng thập kỷ giữa Ấn Độ với Nga kể từ cuộc chiến với Pakistan năm 1971 (trong đó nước này được Mát-xcơ-va hỗ trợ còn đối thủ được Mỹ hậu thuẫn) cũng trả lời cho sự “phớt lờ” của New Delhi trước sức ép từ Washington. Quan trọng hơn, người Ấn hiện không chỉ phụ thuộc vào Nga về vũ khí mà còn phân bón và các sản phẩm nông nghiệp khác để đảm bảo an ninh lương thực cho 1,4 tỉ dân. Do đó, mạo hiểm đánh đổi ngoại giao với Nga hoàn toàn không có lợi cho Ấn Độ về an ninh lẫn kinh tế.

Theo chuyên gia về châu Á Vikram Singh tại Viện Hòa bình Mỹ, bất ổn giữa Ấn Độ với Trung Quốc cũng là nguyên nhân củng cố quan điểm của New Delhi trong cuộc chiến Nga - Ukraine. Trong khi Bắc Kinh công khai hậu thuẫn Nga, một số nhà ngoại giao Ấn lo ngại chính quyền Thủ tướng Modi chống lại Mát-xcơ-va có thể đẩy Nga xích lại gần Trung Quốc. Điều này không có lợi cho New Delhi giữa thời điểm tranh chấp biên giới với Bắc Kinh vẫn chưa được giải quyết.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, Bloomberg)