MAI QUYÊN (Tổng hợp)

Thông qua các thỏa thuận quốc phòng và công nghệ mới ký kết, giới phân tích cho biết dựa vào đây có thể thấy rõ quan hệ giữa Mỹ và Ấn Ðộ đã đạt những tiến bộ quan trọng như thế nào.

Tổng thống Biden (phải) và Thủ tướng Modi trong cuộc gặp tại Nhà Trắng. Ảnh: AP

Hồi tháng 6, Thủ tướng Ấn Ðộ Narendra Modi có chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Mỹ theo lời mời của Tổng thống nước chủ nhà Joe Biden. Nhân sự kiện này, hai bên đã ký hàng loạt thỏa thuận trong lĩnh vực thương mại, chất bán dẫn, khoáng sản, năng lượng sạch, dược phẩm cho tới công nghệ, không gian và quốc phòng.

Trong đó, nội dung hợp tác trên lĩnh vực quốc phòng đặc biệt được giới chuyên gia chú ý khi nhiều ý kiến coi đây là tiền đề giúp Ấn Ðộ sớm giảm phụ thuộc vào vũ khí Nga. Ngoài ra, ở mảng công nghệ, các khoản đầu tư từ Mỹ có thể đưa quốc gia Nam Á vào vị trí hàng đầu trong số các lựa chọn thay thế khả thi cho Trung Quốc dựa trên quy mô thị trường, lực lượng lao động và mạng lưới kỹ thuật số rộng lớn.

Đa dạng nguồn cung quốc phòng

Theo tổ chức cố vấn chính sách The Stimson trụ sở ở Washington, 85% hệ thống vũ khí chính của Ấn Ðộ là sản phẩm hoặc thiết kế của Nga. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (Thụy Ðiển) cũng cho thấy, trong số tất cả vũ khí Ấn Ðộ nhập khẩu giai đoạn 2018-2022, 45% có nguồn gốc từ Nga. Mỹ đứng thứ 3 với 11%.

Ashok Mehta, cựu Trung tướng Ấn Ðộ cho biết Mỹ đã nhiều lần gợi ý New Delhi giảm phụ thuộc vào khí tài quân sự của Nga. Kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine nổ ra vào tháng 2-2022, giới quan sát cho rằng lời kêu gọi này của Washington càng “đúng thời điểm” khi Ấn Ðộ và Nga có dấu hiệu bất đồng quanh việc Mát-xcơ-va ưu tiên bổ sung phụ tùng thay thế cho lực lượng đang tham chiến trên thực địa.

Trước đây, các nhà chuyên môn đánh giá khả năng Ấn Ðộ giảm phụ thuộc vào vũ khí Nga chỉ có thể thực hiện nếu Mỹ và các cường quốc quân sự phương Tây xóa bỏ sự miễn cưỡng trong chính sách chia sẻ thiết bị và công nghệ quốc phòng với quốc gia Nam Á. Về điểm này, ông Mehta cho biết từ nội dung các thỏa thuận vừa ký kết, có thể nhận ra quan hệ giữa New Delhi và Washington đã đạt những bước tiến đáng kể.

Cụ thể, Hãng General Electric (GE) của Mỹ đã ký thỏa thuận với công ty quốc doanh Ấn Ðộ Hindustan Aeronautics để chế tạo động cơ máy bay tiêm kích cho không quân Ấn Ðộ. Thỏa thuận lịch sử này còn gồm việc sản xuất chung động cơ F414 của General Electric Aerospace tại Ấn Ðộ và các động cơ sẽ được sử dụng cho chiến đấu cơ Tejas của quốc gia Nam Á. Bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng Ấn Ðộ phê chuẩn hợp đồng trị giá 3 tỉ USD để mua 31 máy bay không người lái MQ-9B SeaGuardian của General Atomics. Nhà sản xuất Mỹ sẽ xây dựng cơ sở mới tại Ấn Ðộ để lắp ráp máy bay MQ-9B. Các tàu hải quân Mỹ cũng được phép ghé vào các xưởng Ấn Ðộ để sửa chữa theo thỏa thuận chung.

Tuy tăng cường hợp tác quốc phòng với Washington, các nhà phân tích cho biết chiến lược của Ấn Ðộ hướng tới mục tiêu đa dạng nguồn cung vũ khí, hơn là bỏ qua Nga để rồi chuyển sự phụ thuộc sang Mỹ. Ấn Ðộ những năm gần đây cũng bắt đầu xem xét việc nhập khẩu vũ khí từ các quốc gia phương Tây khác, trong đó có Ðức và Pháp. Bên cạnh đó, chính quyền Thủ tướng Modi đặc biệt coi trọng nỗ lực sản xuất thiết bị quốc phòng trong nước.

Lực đẩy từ liên minh công nghệ

Một trong những thỏa thuận quan trọng giữa Mỹ và Ấn Ðộ trong lĩnh vực bán dẫn được nhắc tới là cam kết của Hãng sản xuất chip Micron Technology đầu tư 825 triệu USD vào một nhà máy thử nghiệm và lắp ráp mới tại bang Gujarat của Ấn Ðộ, tổng mức đầu tư có thể lên đến 2,75 tỉ USD. Một hãng khác của Mỹ là Applied Materials cũng xác nhận đầu tư 400 triệu USD vào một trung tâm kỹ thuật mới tại Ấn Ðộ trong 4 năm. Ngành công nghiệp bán dẫn là một chuỗi giá trị phức tạp, có thể tạm chia thành 3 công đoạn chính gồm thiết kế, chế tạo; lắp ráp và thử nghiệm. Lâu nay, Ấn Ðộ chiếm ưu thế về nghiên cứu và thiết kế chất bán dẫn nhưng có phần tụt hậu ở 2 lĩnh vực còn lại. Với các khoản đầu tư lớn từ Mỹ, giới quan sát dự đoán đây sẽ là nền tảng khẳng định vị thế và tạo thêm sức hút cho New Delhi trong lĩnh vực bán dẫn.

Ngoài bán dẫn, Ấn Ðộ có khả năng trở thành điểm đến hứa hẹn với một số “đại gia” ngành công nghệ khác khi đa phần họ tiếp tục gặp khó trong cạnh tranh ở thị trường Trung Quốc. Ðơn cử như Tesla, công ty này nỗ lực thâm nhập thị trường Ấn Ðộ từ năm 2017 nhưng kế hoạch bị trì hoãn do trở ngại trong quá trình đàm phán giảm thuế nhập khẩu. Sau cuộc gặp với Thủ tướng Modi vừa rồi, Giám đốc điều hành Tesla, Elon Musk cho biết công ty đang tìm cách đầu tư vào Ấn Ðộ “càng sớm càng tốt”. Ngoài ra còn có Google với cam kết đầu tư 10 tỉ USD vào quỹ số hóa cho Ấn Ðộ để thúc đẩy công ty trí tuệ nhân tạo, hay Tập đoàn Amazon với hứa hẹn tăng nguồn vốn ở quốc gia Nam Á lên 26 tỉ USD vào năm 2030. Ðộng thái này diễn ra ngay sau khi có thông tin Apple có thể chuyển gần 1/5 sản lượng iPhone toàn cầu sang Ấn Ðộ trong 2 năm tới. Ấn Ðộ hiện chỉ có 14 nhà cung cấp Apple, so với 151 ở Trung Quốc đại lục.

Tuyên bố chung được hai nhà lãnh đạo Mỹ - Ấn công bố hôm 22-6 gồm 58 điểm. Trong đó, công nghệ và quốc phòng được coi là 2 trụ cột chính giúp định hình quan hệ hai nước trong thế kỷ 21. Thủ tướng Narendra Modi tuyên bố: “Hôm nay là một ngày quan trọng đặc biệt trong lịch sử quan hệ Ấn Ðộ - Mỹ. Các cuộc thảo luận và những quyết định quan trọng mà chúng ta đưa ra đã thêm một chương mới vào quan hệ đối tác chiến lược toàn cầu hai nước”.