HẠNH NGUYÊN (Theo CNBC)

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sẽ rời chính trường khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc trong vòng 3 tháng nữa và quan hệ giữa Manila với Bắc Kinh sẽ là trọng tâm khi người dân quốc gia Ðông Nam Á bỏ phiếu bầu nhà lãnh đạo mới.

Tổng thống Philippines Duterte (trái) và ứng viên Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Ảnh: Reuters

Cuối tháng 6-2016, ông Duterte nhậm chức Tổng thống Philippines với nhiệm kỳ 6 năm duy nhất. Thời gian tại vị của ông Duterte đã đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách ngoại giao của Philippines khi cũng vào ngay năm đó, nhà lãnh đạo này tuyên bố “Philippines tách khỏi Mỹ” - đồng minh quân sự của Manila. Thay vào đó, Tổng thống Duterte quay sang tìm kiếm mối quan hệ thân mật hơn với Trung Quốc. Thế nhưng chính sách “xoay trục” sang Trung Quốc đã không mang lại lợi ích cho Philippines, bởi phần lớn những cam kết của Bắc Kinh về đầu tư cho chương trình phát triển cơ sở hạ tầng vẫn chưa được cụ thể hóa.

Trong khi đó, căng thẳng ở Biển Ðông - nơi Trung Quốc và Philippines đều có tuyên bố chủ quyền lãnh thổ chồng lấn - vẫn còn dai dẳng. Ngoài ra, các tàu của Bắc Kinh liên tục xâm nhập vào những vùng biển được quốc tế công nhận là thuộc về Manila. Lập trường phản đối Trung Quốc trong nội bộ chính quyền Tổng thống Duterte ngày càng lớn, còn các cuộc thăm dò dư luận thì cho thấy dân chúng Philippines hoài nghi Bắc Kinh. Giới phân tích nhận định tâm lý này có thể sẽ buộc người kế nhiệm ông Duterte quay lưng với chính sách “xoay trục” sang Trung Quốc.

Ứng viên Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.

Trong số các ứng viên nặng ký, ông Marcos Jr., con trai của cố Tổng thống Ferdinand Marcos, được xem là nhân vật thân thiện với Trung Quốc nhất. Các cuộc thăm dò dư luận đưa ông Marcos lên vị trí dẫn đầu cuộc đua đến ghế tổng thống: Khảo sát mới nhất của Hãng Pulse Asia cho thấy 60% người được hỏi ủng hộ chính khách 65 tuổi này.

Vấn đề gây tranh cãi trong quan hệ Trung Quốc - Philippines là phán quyết hồi giữa năm 2016 về tranh chấp giữa hai nước trên Biển Ðông. Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở La Haye (Hà Lan) khi đó đã bác bỏ yêu sách “đường lưỡi bò” phi pháp của Bắc Kinh. Phía Trung Quốc bác bỏ phán quyết này. Ông Duterte bị chỉ trích vì không nỗ lực hơn nữa để yêu cầu Bắc Kinh tuân thủ kết quả vụ kiện.

Về phần mình, trong một loạt cuộc phỏng vấn hồi tháng 1-2022, ứng viên Marcos khẳng định ông sẽ gạt phán quyết của PCA sang một bên để hợp tác với Trung Quốc. Tuy nhiên, vị cựu thượng nghị sĩ này dường như đã tiết chế quan điểm trong một cuộc tranh luận trên truyền hình hồi tháng rồi. Theo đó, ông nói rằng muốn Philippines hiện diện quân sự trên Biển Ðông để cho Trung Quốc thấy rằng “chúng tôi đang bảo vệ những gì chúng tôi xem là lãnh hải của mình”.

Ứng viên Leni Robredo

Trong khi đó, bà Robredo, đương kim Phó Tổng thống Philippines và là lãnh đạo phe đối lập, kiên định trong việc ủng hộ lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc. Nữ chính khách này đứng thứ hai, xếp sau ông Marcos, trong cuộc thăm dò của Pulse Asia với 15% người tham gia chọn bà là ứng viên yêu thích nhất. Bà Robredo khẳng định sẽ theo đuổi “chính sách đối ngoại độc lập và toàn diện”, không ủng hộ bất cứ quốc gia nào.

Về tranh chấp trên Biển Ðông, bà Robredo nhấn mạnh sự cần thiết phải công nhận phán quyết năm 2016 của PCA trước khi Philippines và Trung Quốc có thể xúc tiến các dự án hợp tác thăm dò dầu khí tại vùng biển giàu tài nguyên này. Phó Tổng thống Philippines cũng nói rõ bà ưu tiên quan hệ bền chặt hơn với Mỹ và các nước khác, chẳng hạn như các quốc gia láng giềng ở Ðông Nam Á, Liên minh châu Âu và Úc.