MAI QUYÊN (Theo Reuters, CBS News)

Một ủy ban của Hạ viện Mỹ vừa yêu cầu các công tố viên liên bang tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cựu Tổng thống Donald Trump liên quan vụ bạo loạn ở Ðồi Capitol.

Ủy ban Hạ viện Mỹ tổ chức cuộc họp công khai vào ngày 19-12. Ảnh: Reuters

Tháng 6-2021, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết thành lập ủy ban lưỡng đảng để điều tra và báo cáo về “sự kiện, hoàn cảnh cùng nguyên nhân” cuộc bạo loạn ngày 6-1-2021 tại tòa nhà Quốc hội. Ủy ban cũng sẽ đưa ra các khuyến nghị nhằm ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công nào trong tương lai.

Sau 18 tháng điều tra, các nhà lập pháp tại phiên điều trần công khai ngày 19-12 đã đưa ra ít nhất 4 cáo buộc hình sự nhắm vào ông Trump và nhất trí chuyển những lời buộc tội tới Bộ Tư pháp. Theo đó, cựu tổng thống bị cho “âm mưu khai man” khi lan truyền những thông tin sai sự thật trong lúc khởi động chiến dịch tái tranh cử tổng thống năm 2020. Ông còn bị cáo buộc “âm mưu lừa gạt nước Mỹ” thông qua các hành vi vi phạm Hiến pháp và luật pháp như tìm cách thao túng Bộ Tư pháp, gây áp lực lên Phó Tổng thống Mike Pence, các quan chức bầu cử cùng những nhà lập pháp tiểu bang hòng lật ngược kết quả bỏ phiếu. Ðặc biệt, ông Trump bị yêu cầu chịu trách nhiệm pháp lý cho hành vi “cản trở tiến trình chuyển giao quyền lực và kích động bạo loạn”, trong đó ông bị cáo buộc hiệu triệu và tập hợp người biểu tình ở Washington, rồi hướng đám đông đó về tòa nhà Quốc hội dù biết họ được trang bị nhiều loại vũ khí.

Ngoài việc thúc giục Bộ Tư pháp truy tố ông Trump và các đồng minh, ủy ban cũng chuyển hồ sơ của ít nhất 4 thành viên đảng Cộng hòa ở Hạ viện đến Ủy ban Ðạo đức vì không tuân thủ trát hầu tòa.

Cú giáng nặng nề đối với ông Trump

Trước đó, ông Trump đã bác bỏ nhiều cuộc điều tra mà ông phải đối mặt vì coi đây là “động cơ chính trị”. Cựu tổng thống đặc biệt chỉ trích ủy ban điều tra sự kiện ngày 6-1-2021, vốn do các thành viên đảng Dân chủ kiểm soát, có thành kiến với bản thân mình. Theo ông Trump, mục đích của “cuộc săn phù thủy” này là để ngăn ông ra tranh cử tổng thống năm 2024 và bất kỳ vụ truy tố nào đều là “nỗ lực đảng phái” nhằm gạt ông ra ngoài.

Ðược biết, các khuyến nghị của ủy ban Hạ viện không mang tính ràng buộc và chỉ có ý nghĩa biểu tượng bởi quyết định cuối cùng thuộc về Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, động thái của các nghị sĩ vẫn mang tính lịch sử vì Quốc hội Mỹ chưa bao giờ truy tố hình sự đối với một tổng thống đương nhiệm hoặc cựu tổng thống. Những yêu cầu này cũng có thể tăng áp lực buộc các công tố viên đang thực hiện nhiều cuộc điều tra khác về ông Trump phải hành động. Diễn biến trên còn trở thành cơ hội chỉ trích với những đối tượng đang cạnh tranh cùng cựu tổng thống trong bối cảnh ông Trump mắc phải một loạt sai lầm kể từ khi tuyên bố quay trở lại đường đua vào Nhà Trắng năm 2024.