Vụ xả súng hàng loạt tại hai thánh đường Hồi giáo ở thành phố Christchurch, New Zealand, hôm 15-3 một lần nữa cho thấy kẻ xác nhân đã phát trực tiếp cho toàn thế giới chứng kiến cảnh thảm sát qua Internet và tiếp tục bị phát tán lan rộng với khả năng trở thành trò chơi điện tử (game) bạo lực tiềm ẩn nguy hiểm. 

Theo hãng tin AP, kẻ sát nhân đã sử dụng camera gắn trên nón để phát trực tiếp chi tiết hành trình gây án kinh hoàng tại nhà thờ Al Noor khiến ít nhất 41 người thiệt mạng, rồi sau đó quay trở lại vạch xuất phát để lấy khẩu súng mới bắn vào nhà thờ Linwood, cách địa điểm thứ nhất 5km, làm 7 người chết. Trước đó, sát thủ máu lạnh cũng đã đăng tải một bài tuyên truyền dài hơn 70 trang trên Twitter cá nhân với nội dung nêu rõ động cơ tấn công là nhằm vào cộng đồng người Hồi giáo và người nhập cư, mà tên này coi là “những kẻ xâm lược”.

Đoạn video phát trực tiếp trên kéo dài 17 phút. Mạng xã hội lớn nhất thế giới Facebook cho biết đã gỡ tài khoản này sau khi nhận được thông báo từ cảnh sát New Zealand. Tuy nhiên, vài giờ sau các đoạn phim copy vụ tấn công vẫn còn hiện diện trên Facebook, Twitter, YouTube, cũng như trên Instagram và WhatsApp đều thuộc quyền sở hữu của Facebook. Đoạn video chia sẻ trên mạng ghi lại cảnh tên này lái xe tới một đền thờ, di chuyển vào bên trong và xả súng vào bất kỳ nạn nhân nào trong tầm ngắm, trong đó có trẻ em. Điều này chứng tỏ đoạn phim đã nhanh chóng được người dùng Internet toàn cầu tiếp cận qua các trang xã hội chỉ trong vài phút sau khi nó xuất hiện. Cuối cùng, Facebook, Twitter và YouTube tuyên bố họ đã hành động gỡ bỏ tất cả các đoạn video đó.

Thế nhưng, người dùng Internet vẫn sẽ có nhiều cách chia sẻ đoạn phim trên. Hãng tin Reuters cho biết đã nhìn thấy những cảnh copy mà người dùng đã ghi lại trên điện thoại cá nhân hoặc máy tính. Nhiều khả năng nó sẽ được tạo ra một phiên bản mới với dấu lăn tay khác với bản gốc. Ngoài ra, những đoạn phim cắt ngắn hoặc hình chụp khác từ video trên cũng có thể được sử dụng mà chương trình máy tính khó nhận biết. Giới chính trị và phê bình xã hội của nhiều nước đã ngay lập tức phản ứng hình ảnh bạo lực được chia sẻ qua các trang mạng xã hội. Trong lúc đoạn video thảm sát còn đang phát tán, cựu Thủ tướng New Zealand Helen Clark phát biểu trên truyền hình rằng các nền tảng mạng xã hội đã quá chậm chạp trong việc khóa tài khoản của kẻ thủ ác. Nhà báo Anh Carole Cadwalladr bình luận khi tìm thấy kết quả video vụ xả súng trên Twitter: “Google đang tích cực cổ vũ bạo lực”.  Google là chủ sở hữu của Twitter và YouTube.

 Chính Facebook đã thừa nhận sự bất lực của mình với một cam kết mới: “Để phát hiện những đoạn mới của video trên, chúng tôi đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để giải phóng bạo lực, cũng như sử dụng công nghệ âm thanh và tìm kiếm những tài khoản mới hình tượng hóa kẻ tình nghi xả súng. Chúng tôi đồng thời bổ sung tất cả đoạn video mà chúng tôi tìm thấy vào nền tảng dữ liệu  nội bộ để chúng tôi có thể phát hiện và tự động gỡ bỏ những bản copy khi chúng được tải lên” - Facebook thông báo. Trong khi đó, Facebook đã mất nhiều năm để xây dựng trí tuệ nhân tạo theo dõi an ninh và đến tháng 5-2017 hứa thuê thêm 3.000 nhân viên nhằm đẩy nhanh việc gỡ bỏ những video giết người, tự sát và các hành động bạo lực khác. Như vậy, Facebook có cả thảy 4.500 nhân viên túc trực làm nhiệm vụ xác định tội phạm và những vấn đề có liên quan để gỡ bỏ tài khoản bạo lực. Cam kết này được đưa ra sau hàng loạt vụ giết người được phát trực tiếp trên Facebook. Chẳng hạn, một người cha tại Thái Lan đầu năm 2017 đã quay cảnh sát hại con gái của mình và phải hơn một ngày sau khi có 370.000 người xem thì Facebook mới gỡ bỏ.

 Bất chấp nỗ lực đó của Facebook, ông Siva Vaidhyanathan, người đang giảng dạy môn nghiên cứu truyền thông tại Đại học Virginia (Mỹ), vẫn cho rằng đó chỉ là “giọt nước làm tràn  ly” và điều cần thiết là phải khống chế mạng xã hội phổ biến nhất thế giới hiện nay. Ông Vaidhyanathan mỉa mai nếu Facebook thật sự muốn theo dõi mọi hình ảnh phát trực tiếp để nhanh chóng ngăn chặn nội dung xấu ngay từ giai đoạn đầu thì họ cần thuê hàng triệu người, điều mà họ không sẵn lòng làm. Với hàng tỉ người dùng, Facebook và YouTube không thể nào quản lý được đầy đủ độ an toàn trước hệ thống công nghệ bẻ khóa ngày một tinh vi, nên ông Vaidhyanathan gọi dịch vụ phát trực tiếp của Facebook là một “ý tưởng ngu xuẩn hết mức”.

ĐỨC TRUNG