Từ năm 2005, một số địa phương trên địa bàn TP Cần Thơ đã nhận bàn giao hệ thống bản đồ địa chính chính quy và tổ chức cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) theo hệ thống bản đồ địa chính này. Tuy nhiên, do thủ tục cấp đổi còn rườm rà, vướng mắc nên đến nay tiến độ cấp đổi giấy CNQSDĐ rất… ì ạch ! Để đẩy nhanh tiến độ, nhiều giải pháp đã được đưa ra, nhưng xem ra vẫn chưa có giải pháp nào khả thi để tạo chuyển biến thực sự.

Rườm rà, vướng mắc nên... ì ạch

Tháng 3-2005, huyện Phong Điền nhận bàn giao hệ thống bản đồ địa chính chính quy của các xã Mỹ Khánh, Giai Xuân và một phần xã Nhơn Ái (nay là thị trấn Phong Điền). Sau khi tiếp nhận, UBND huyện Phong Điền đã tổ chức cấp đổi giấy CNQSDĐ theo hệ thống bản đồ địa chính chính quy (sau đây gọi tắt là cấp đổi) cho người dân 3 địa phương trên. Tuy nhiên, sau gần 3 năm thực hiện, tỷ lệ cấp đổi của huyện Phong Điền đạt rất thấp. Ông Nguyễn Lạc, Phó phòng Tài nguyên và Môi trường (TNMT) huyện Phong Điền, cho biết: “Trong tổng số hơn 8.000 giấy CNQSDĐ phải cấp đổi, hiện mới chỉ cấp đổi được 1.900 giấy, đạt tỷ lệ 23,3%. Nguyên nhân chủ yếu là do hồ sơ đo đạc chính quy thực hiện từ năm 2003 nhưng đến nay mới đưa vào cấp đổi nên tình hình sử dụng đất trong nhân dân đã có nhiều biến động so với trước đây. Một số kết quả đo đạc chính quy có tăng thêm diện tích, phải chuyển qua Chi cục thuế để xem xét tính thuế công nhận phần diện tích này, nên mất thời gian chờ đợi”.

Cán bộ “một cửa” huyện Phong Điền hướng dẫn người dân lập hồ sơ cấp đổi giấy CNQSDĐ theo hệ thống bản đồ địa chính chính quy.

Còn tại 4 thị trấn: Thốt Nốt (huyện Thốt Nốt), Thới Lai, Cờ Đỏ (huyện Cờ Đỏ) và Thạnh An (huyện Vĩnh Thạnh), sau hơn 1 năm triển khai cấp đổi, đến nay số giấy CNQSDĐ được cấp đổi mới chỉ tính trên đầu ngón tay! Nguyên nhân, do hồ sơ địa chính sai lệch nhiều so với hồ sơ địa chính gốc quản lý, muốn cấp đổi được phải điều chỉnh, mất nhiều thời gian. Do vậy, có nhiều trường hợp người dân nộp hồ sơ nhiều tháng vẫn chưa được giải quyết cấp đổi. Hơn thế nữa, theo một số người dân, hiện nay thủ tục cấp đổi còn nhiêu khê, khiến ít người mặn mà với việc cấp đổi. Bà Nguyễn Thị Tư, ở thị trấn Phong Điền, phản ánh: “Tôi được cấp giấy CNQSDĐ từ năm 1995, nay cán bộ đến vận động đi cấp đổi lại giấy CNQSDĐ mới. Giấy cũ và giấy mới chỉ khác nhau ở cách đo vẽ nhưng nếu người dân muốn đổi phải làm đơn xin cấp đổi; lúc nhận giấy CNQSDĐ mới lại phải đóng lệ phí địa chính, thời gian chờ đợi cả tháng trời. Trong khi giấy CNQSDĐ cũ vẫn được công nhận giá trị pháp lý mà việc cấp đổi rườm rà như thế thì khó và tốn kém cho người dân. Các cấp chính quyền cần xem xét thực hiện thay cho người dân các thủ tục cấp đổi, không nên bắt người dân phải làm đơn xin cấp đổi, đồng thời miễn lệ phí địa chính trong trường hợp này”.

Bên cạnh đó, quy trình tổ chức phân loại hồ sơ, xét duyệt cấp đổi cũng còn rườm rà, nhưng cán bộ địa chính cơ sở chỉ có 1 người nên cũng ảnh hưởng đến tiến độ cấp đổi. Ông Lê Văn Quang, Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Cờ Đỏ, thừa nhận: “Do công tác đo đạc hệ thống bản đồ địa chính chính quy có nhiều thay đổi so với hồ sơ địa chính gốc nhưng đơn vị đo đạc không thuyết minh rõ ràng, nên quá trình lập, xét hồ sơ cấp đổi gặp nhiều khó khăn. Có nhiều hồ sơ, cán bộ thị trấn và phòng TNMT phải tìm kiếm hồ sơ gốc, đối chiếu, xét nhiều lần, mất cả tháng mới xong”.

Tuy nhiên, vấn đề “vướng” nhất hiện nay ở các địa phương thực hiện cấp đổi là giấy CNQSDĐ cũ người dân đã thế chấp vay vốn ngân hàng, nên không có cơ sở để giải quyết cấp đổi lại giấy CNQSDĐ. Nếu muốn nhận lại giấy CNQSDĐ để cấp đổi thì người dân phải có tiền trả hết nợ vay. Thấy được “cái khó” này trong dân, nhiều địa phương đã tổ chức làm việc với một số ngân hàng trên địa bàn huyện nhưng đều không được ngân hàng hợp tác, hỗ trợ.

Nhiều giải pháp nhưng thiếu tính khả thi!

Năm 2006, phòng TNMT huyện Phong Điền đã đề ra chỉ tiêu: hoàn thành 60% việc cấp đổi; năm 2007, kế hoạch lại đề ra ở con số 60%. Tuy nhiên, cộng dồn gần 3 năm thực hiện cấp đổi giấy CNQSDĐ tại 2 xã và 1 thị trấn của huyện Phong Điền con số này chỉ đạt 23,3%. Ông Nguyễn Lạc, Phó phòng TNMT huyện Phong Điền, thừa nhận: “Cấp đổi giấy CNQSDĐ là chỉ tiêu duy nhất mà phòng TNMT huyện không hoàn thành trong 2 năm liên tiếp. Không hoàn thành cấp đổi, đã ảnh hưởng đến công tác quản lý đất đai theo hệ thống bản đồ địa chính chính quy”. Năm 2008 này, phòng TNMT huyện Phong Điền lại tiếp tục đề ra chỉ tiêu cấp đổi ở con số... 60%!

Ông Nguyễn Lạc cho biết: “Phòng TNMT đã đề nghị UBND huyện có ý kiến chỉ đạo và thông báo cụ thể đến các ngân hàng để thực hiện cấp đổi tay ba giữa ngân hàng, văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất và người dân có đất đối với số giấy CNQSDĐ đã thế chấp vay vốn. Đồng thời, tạm ngưng việc đăng ký thế chấp và yêu cầu người sử dụng phải đổi giấy CNQSDĐ theo hệ thống bản đồ địa chính chính quy thì mới ký thế chấp vay vốn ngân hàng”. Thế nhưng, ông Lạc cũng thừa nhận rằng, kiến nghị này khó có thể thực hiện trong thực tế vì không khả thi. Thứ nhất, đối với việc đổi tay ba, ngân hàng cho rằng quan hệ tín dụng của họ không cần thiết nên không phối hợp. Kiến nghị thứ hai tạm ngưng đăng ký thế chấp, thì lại trái với quy định của Luật Đất đai cho phép người sử dụng đất được thực hiện các quyền về sử dụng đất. Để “vượt qua” những khó khăn này, huyện Phong Điền đã chỉ đạo tăng cường cán bộ về cơ sở vận động. Nhưng theo người dân, giấy CNQSDĐ cấp theo phương pháp đo đạc thủ công, nếu chưa thực hiện cấp đổi thì vẫn có nguyên giá trị pháp lý và vẫn có thể sử dụng giấy CNQSDĐ này để giao dịch chuyển nhượng, thế chấp vay vốn. Vì thế, nếu thủ tục cấp đổi nhiêu khê, tốn kém thì người dân không mặn mà với việc cấp đổi giấy CNQSDĐ.

Trao đổi vấn đề này, ông Dương Bá Diện, Giám đốc Sở TNMT TP Cần Thơ, cho biết: Do yêu cầu của công tác quản lý đất đai trong tình hình mới, nên phải thiết lập hệ thống bản đồ địa chính chính quy và phải tổ chức cấp đổi giấy CNQSDĐ trong dân theo hệ thống bản đồ này. Nguyên tắc của việc cấp đổi là thuận tiện, giảm đến mức thấp nhất phiền hà cho người dân. Thủ tục gồm: đơn xin cấp đổi và giấy CNQSDĐ đã được cấp trước đây. Người dân chỉ phải nộp 25.000 đồng/giấy đối với khu vực phường; các khu vực khác còn lại là 10.000 đồng/giấy. Người dân không tốn chi phí đo đạc”.

***

Hiện nay, trên địa bàn thành phố Cần Thơ mới chỉ có khoảng 14% diện tích đất đai được đo đạc theo hệ thống bản đồ địa chính chính quy. Trong khi đó, tỷ lệ cấp giấy CNQSDĐ của thành phố hiện đã đạt hơn 95%. Như vậy, tiến trình đo đạc chính quy, để cấp đổi lại giấy CNQSDĐ là một khối công việc rất lớn, tốn kém và khó khăn. Thiết nghĩ, thành phố nên tiếp tục nghiên cứu giảm bớt thủ tục rườm rà, tạo thuận lợi thực sự để người dân hợp tác cấp đổi, đưa công tác quản lý đất đai ngày càng hiện đại, chính quy.

Bài, ảnh: NGUYỄN THANH