Trong báo cáo công bố ngày 8-6, Viện nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho rằng các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đang triển khai đầu đạn lên các hệ thống phóng, giữa bối cảnh bom nguyên tử đóng vai trò ngày càng lớn trong chính trị toàn cầu.
Ngày càng phụ thuộc vào năng lực răn đe hạt nhân
SIPRI cho biết 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân - gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Ấn Độ, Pakistan, CHDCND Triều Tiên và Israel - hiện sở hữu khoảng 12.187 đầu đạn hạt nhân, trong đó 9.745 thiết bị nằm trong kho lưu trữ.
Con số này giảm nhẹ so với năm trước đó bởi kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các đầu đạn cũ được tháo dỡ nhanh hơn tốc độ triển khai đầu đạn mới, khiến tổng số lượng sụt giảm.
Tuy nhiên, Giám đốc SIPRI Karim Haggag lo ngại rằng dù số lượng đầu đạn ít hơn, mức độ nguy hiểm và rủi ro hạt nhân lại đang gia tăng. Các nước sở hữu vũ khí hạt nhân đang tăng cường đưa loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này từ kho lưu trữ lên các hệ thống phóng. Vì vậy, số lượng vũ khí hạt nhân được triển khai ngày càng nhiều.
Theo SIPRI, phần lớn các cường quốc hạt nhân đều triển khai các hệ thống vũ khí hạt nhân hoặc có khả năng mang đầu đạn hạt nhân mới. Ước tính trên 4.000 đầu đạn đã được triển khai lên các tên lửa và máy bay, tức là có thêm khoảng 100 đầu đạn được đưa vào trạng thái hoạt động trong năm 2026, điều mà SIPRI mô tả là ngày càng phụ thuộc vào năng lực răn đe hạt nhân.
SIPRI dự báo xu hướng giảm kho vũ khí hạt nhân có thể sẽ bị đảo ngược vào những năm tới, do tốc độ tháo dỡ đang chậm lại, trong khi việc triển khai vũ khí hạt nhân mới đang tăng tốc.
Ông Haggag cũng liệt kê một số dấu hiệu đáng lo ngại, chẳng hạn như sự đổ vỡ trong kiểm soát vũ khí chiến lược như các thỏa thuận quốc tế và cuộc cạnh tranh giữa các nước có vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Nga hiện chiếm 83% tổng số vũ khí hạt nhân của thế giới, với mỗi nước nắm hơn 5.000 đầu đạn. Cả hai quốc gia này đều đang triển khai các chương trình hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của mình, nhưng cũng gặp phải những khó khăn riêng.
Những phát hiện trên được công bố trong bối cảnh các chính phủ ngày càng viện dẫn năng lực hạt nhân như một công cụ để phô diễn sức mạnh trong giai đoạn căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Cạnh tranh địa chính trị
Ở châu Á, Trung Quốc đang nâng cấp kho vũ khí hạt nhân với tốc độ nhanh nhất thế giới. “Cạnh tranh địa chính trị ngày càng lớn tạo động lực rất mạnh để Trung Quốc tăng cường đặt niềm tin vào vũ khí hạt nhân”, ông Haggag nhận định.
SIPRI phỏng đoán Trung Quốc hiện có xấp xỉ 620 đầu đạn hạt nhân, tăng từ 600 thiết bị của năm trước đó. Đến năm 2030, Bắc Kinh có thể sở hữu số lượng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) tương đương với Mỹ và Nga, tùy thuộc vào cách nước này tổ chức lực lượng của mình.
Tuy nhiên, viện nghiên cứu có trụ sở tại Thụy Điển lưu ý rằng ngay cả khi Trung Quốc đạt 1.000 đầu đạn vào cuối thập niên, số lượng này vẫn chỉ bằng 1/4 kho vũ khí hiện tại của Mỹ và Nga. Trung Quốc có thể đã nâng số lượng đầu đạn hạt nhân được triển khai trong lực lượng tác chiến lên khoảng 34 đầu đạn vào tháng 1-2026, tăng so với 24 thiết bị hồi năm ngoái.
Tại châu Âu, Pháp và Anh vẫn duy trì kho vũ khí hạt nhân ổn định ở mức lần lượt 290 và 225 đầu đạn. Nhưng kho vũ khí Anh được dự báo sẽ tăng sau cuộc rà soát năm 2021, trong đó khuyến nghị nâng mức trần số lượng đầu đạn.
Hồi tháng 3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chỉ đạo tăng quy mô kho vũ khí hạt nhân của nước này.
HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, SCMP)
