Việc Thủ tướng Libye Ali Zeidan bị một nhóm tay súng bắt giữ hôm 10-10 đã phơi bày sự chia rẽ ngày càng lớn tại quốc gia Bắc Phi này, với một bên là lực lượng an ninh chính qui và bên kia là các tay súng đầy quyền lực.

"Sự bất lực" của chính quyền chuyển tiếp

Các tay súng dân quân ở Tripoli. Ảnh: CNN

Hơn 100 thành viên thuộc "Phòng tác chiến cách mạng Libye" (ORLR) đã ập vào khách sạn Corinthia ở trung tâm Thủ đô Tripoli vốn được bảo vệ nghiêm ngặt và điều ngạc nhiên là Thủ tướng Zeidan bị đưa đi mà không hề vấp phải bất cứ sự phản kháng nào từ các cận vệ của ông. Dù sau đó vài giờ Thủ tướng Zeidan đã được trả tự do nhờ sự can thiệp của lực lượng cảnh sát mang tên Ủy ban an ninh tối cao Tripoli, đội ngũ cận vệ của ông rõ ràng là thiếu kỷ luật và huấn luyện. Bản thân ông Zeidan cũng lên tiếng chỉ trích sự yếu thế của chính quyền trung ương.

Phát biểu trong buổi họp báo sau đó, Thủ tướng Zeidan thừa nhận vụ bắt cóc là một phần của những cuộc đấu đá chính trị diễn ra hàng ngày tại Libye. Rõ ràng với vụ việc trên, người dân Libye có lý do để lo sợ đất nước họ sẽ tồn tại song song hai lực lượng an ninh: quân đội chính qui và các nhóm được hình thành từ các tay súng nổi dậy từng tham gia lật đổ chính quyền Muammar Gadhafi hồi năm 2011, chẳng hạn như ORLR. Theo một nhà lập pháp Libye, ORLR được thành lập cách đây chỉ vài ngày bởi Chủ tịch Quốc hội Libye Nuri Abusahem, và được chính phủ thuê và chịu trách nhiệm đảm bảo an ninh tại Tripoli khi mà quốc gia Bắc Phi này đang trong quá trình chuyển tiếp. Thành viên của ORLR chỉ là một phần trong khoảng 200.000 tay súng trên khắp Libye được chính phủ trả lương để giữ gìn an ninh, song nhiều người trong số này chỉ trung thành với các chỉ huy của họ.

"Thiên đường" cho khủng bố

Ngay sau khi bắt cóc Thủ tướng Zeidan, ORLR loan báo hành động của họ là "bắt giữ" chứ không phải bắt cóc, và nhằm phản ứng trước việc chính quyền Tripoli "thông đồng" với Mỹ trong chiến dịch bắt giữ thủ lĩnh al-Qaeda Abu Anas al-Liby, người bị truy nã suốt 15 năm qua vì dính líu đến các vụ đánh bom đại sứ quán Mỹ ở châu Phi. Vụ đặc nhiệm Mỹ tiến hành truy quét al-Liby hồi tuần rồi ngay trên đường phố Tripoli đã để lại những lo sợ rằng những bất ổn thời hậu "Mùa xuân A-rập" đang biến đất nước rộng lớn Libye trở thành thiên đường cho các tay súng Hồi giáo với tham vọng xuyên quốc gia.

Các chuyên gia an ninh cho rằng vụ bắt giữ tay súng khét tiếng như al-Liby tại Tripoli cho thấy các nhóm thân al-Qaeda đã thành lập nhiều căn cứ ở xa trung tâm đầu não của chúng là Pakistan và Afghanistan. Theo nhận định của giới phân tích, Libye đang thu hút các tay súng nước ngoài do sự yếu kém trong quản lý của chính phủ đối với những khu vực biên giới vốn dẫn sang tiểu vùng Sahel và khu vực sa mạc Sahara, nên vũ khí và các tay súng Hồi giáo dễ dàng qua lại các điểm nóng này.

THANH BÌNH (Tổng hợp)