MAI QUYÊN (Theo Nikkei, Bloomberg)

Theo trang tin Nikkei, Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) sẽ hoãn lại quyết định thành lập văn phòng liên lạc ở Nhật Bản cho đến gần cuối năm hoặc trễ hơn.

Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida (phải) trong cuộc họp báo với Tổng Thư ký NATO Stoltenberg. Ảnh: Reuters

Hồi tháng 5, Ðại sứ Nhật Bản tại Mỹ Koji Tomita cho biết Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg có đề xuất lập văn phòng đại diện ở Tokyo. Ðây sẽ là cơ sở đầu tiên của liên minh quân sự này tại châu Á, tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc tham vấn giữa NATO với một trong những đối tác lớn của khu vực; đồng thời tăng cường hợp tác an ninh với các nền dân chủ ở Thái Bình Dương như Hàn Quốc, Úc và New Zealand.

Ban đầu, tài liệu liên quan thành lập văn phòng dự kiến thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh NATO, diễn ra trong 2 ngày 11 và 12-7 ở Litva. Tuy nhiên, trước thềm hội nghị, một số nguồn tin thân cận tiết lộ kế hoạch này hiện có mức độ ưu tiên thấp hơn so với những chương trình nghị sự khác như tiến trình đàm phán để Thụy Ðiển gia nhập NATO hay xây dựng khuôn khổ hỗ trợ lâu dài cho Ukraine.

Yếu tố Trung Quốc

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine hồi tháng 2-2022, hợp tác quốc phòng giữa Nga và Trung Quốc đồng thời được thắt chặt. Bối cảnh này cùng với cuộc khủng hoảng ở Ðông Âu chưa có dấu hiệu chấm dứt khiến nhiều nhà lãnh đạo NATO, bao gồm Tổng Thư ký Stoltenberg và Tổng thống Mỹ Joe Biden, coi việc đối phó tham vọng mở rộng hiện diện quân sự của Bắc Kinh là vấn đề an ninh hàng đầu.

Trong Khái niệm chiến lược mới được công bố năm ngoái, NATO cũng lần đầu tiên xác định Trung Quốc là “thách thức mang tính hệ thống” đối với liên minh. Ðể ngăn chặn “các mối đe dọa làm tổn hại trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, đi ngược lại các giá trị và lợi ích của khối”, NATO đã tìm cách tăng cường quan hệ với những đồng minh thân cận nhất của Mỹ trong khu vực, bao gồm Nhật Bản và Hàn Quốc. Một trong những sự kiện chứng minh bước đi rút ngắn khoảng cách giữa NATO và các đối tác châu Á chính là kế hoạch mở văn phòng liên lạc đầu tiên tại Tokyo. Kế hoạch trên lập tức vấp phải phản đối từ Trung Quốc. Thậm chí, Bắc Kinh có thể đã tăng cường tiếp cận những quốc gia thành viên NATO khác để vận động, bởi quy trình mở trung tâm liên lạc ở Nhật Bản cần có sự nhất trí của Hội đồng Bắc Ðại Tây Dương.

Theo các nhà quan sát, một số nước thành viên NATO, chẳng hạn như Pháp, coi trọng mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc và không muốn khiêu khích thị trường 1,4 tỉ người tiêu dùng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhiều lần tỏ rõ thái độ bác bỏ đề xuất thành lập văn phòng NATO ở châu Á do lo ngại làm leo thang căng thẳng với Trung Quốc. Nhà lãnh đạo Pháp còn cảnh báo bất kỳ nỗ lực nào nhằm mở rộng phạm vi của NATO sẽ là một “sai lầm lớn”. Một số lập luận thì cho rằng, Tổng thống Macron đang trông chờ vào vai trò của Trung Quốc trong các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Nga - Ukraine trong tương lai, do đó sẽ tìm cách tránh để kế hoạch của NATO khiêu khích Bắc Kinh.

Sự phản đối của Pháp đã dẫn tới bế tắc nội bộ trong vài tháng qua. Hồi tháng 6, Tổng Thư ký Stoltenberg khẳng định những gì xảy ra ở châu Á đều quan trọng với châu Âu và ngược lại. Một số nước châu Âu cũng nhìn nhận họ cần phải đóng vai trò lớn hơn ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. “Các thành viên châu Âu của NATO sẽ phải gánh nhiều trách nhiệm hơn hiện nay. Tôi tin rằng mọi người đều ý thức được điều này” - Bộ trưởng Quốc phòng Ðức Boris Pistorius cho biết trong một cuộc phỏng vấn.