Đầu tháng 12-2014, phát biểu tại Diễn đàn kinh tế Việt Nam cuối kỳ năm 2014, bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) khẳng định điều hành các chính sách tiền tệ của NHNN thời gian qua đã góp phần củng cố lòng tin của các nhà đầu tư vào môi trường kinh tế Việt Nam. Đồng thời là cơ sở để các hãng xếp hạng tín nhiệm đồng loạt nâng mức tín nhiệm của các ngân hàng Việt Nam thời gian qua. Thông tư 36/2014/TT-NHNN ngày 20-11-2014 của NHNN về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1-2-2015 thay thế Thông tư 13 trước đó của NHNN sẽ giúp các ngân hàng quản trị tốt rủi ro theo chuẩn quốc tế, giảm sự gia tăng nợ xấu. Đặc biệt là ngăn chặn được các yếu tố về sở hữu chéo và lợi ích nhóm; đồng thời thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh, ổn định và bền vững hơn. Các quy định về tỷ lệ dư nợ cho vay và các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng là phù hợp với đặc thù của thị trường Việt Nam, không ảnh hưởng tới hoạt động của ngân hàng mà còn giúp các ngân hàng có thêm cơ sở nắm bắt các cơ hội kinh doanh mới, đồng thời tạo tâm lý yên tâm hơn cho khách hàng gửi tiền. Thông tư 36 yêu cầu các TCTD nâng cao năng lực quản trị rủi ro, hướng tới lộ trình áp dụng Basel II (xây dựng hệ thống quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế- Hiệp ước vốn Basel II) từ nay đến năm 2018.

Theo lộ trình thực hiện Đề án tái cơ cấu lại các TCTD, những chính sách tiền tệ được NHNN đưa ra thời gian qua đã tác động tích cực đến kết quả tái cơ cấu ngân hàng. Thông tư 36 ra đời được đánh giá là bước tiến mới trong việc nâng quản trị rủi ro hệ thống ngân hàng. Thông tư 36 đề cập tới tỷ lệ sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn của các TCTD và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tối đa là 60%. Con số khá phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam và cần thiết phải giới hạn tỷ lệ dư nợ cho vay so với tiền gửi thấp hơn 100% nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản. Qua đó, sẽ giúp kiểm soát tốt chất lượng hoạt động, khả năng chi trả, thanh khoản, an toàn hoạt động đầu tư, góp vốn, mua cổ phần, cấp tín dụng của các TCTD. Thông tư 36 cũng quy định tỷ lệ an toàn vốn quy định đối với các TCTD: tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu riêng lẻ và an toàn vốn tối thiểu hợp nhất đều ở mức 9% trên cơ sở kế thừa Thông tư 13 nhưng có thay đổi mới trong việc tính toán hệ số rủi ro của tài sản để tính tỷ lệ an toàn vốn. Quy định mua, nắm giữ cổ phiếu của các NHTM đối với các TCTD khác phải đảm bảo các điều kiện như: tại thời điểm mua, giá trị thực của vốn điều lệ không thấp hơn vốn điều lệ đã đăng ký; có tỷ lệ nợ xấu dưới 3%; đảm bảo các giới hạn và tỷ lệ an toàn theo quy định tại Thông tư 36; không bị xử phạt hành chính trong hoạt động ngân hàng trong thời gian 1 năm trước ngày mua, nắm giữ cổ phiếu; chỉ được mua, nắm giữ cổ phiếu tối đa không quá 2 TCTD khác và tỷ lệ mua, nắm giữ cổ phiếu dưới 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của TCTD khác đó…

Mục tiêu mà Thông tư 36 của NHNN đặt ra là cùng với việc nâng cao các tiêu chuẩn an toàn hoạt động hệ thống sẽ góp phần thực hiện có hiệu quả các Đề án tái cơ cấu, xử lý nợ xấu của các TCTD giúp hệ thống TCTD Việt Nam phát triển ổn định, bền vững trong những năm hậu tái cơ cấu. Đồng thời, Thông tư còn thể hiện tính tích cực qua định hướng, yêu cầu các TCTD nâng cao năng lực quản trị rủi ro, hướng tới lộ trình áp dụng Basel II. Trên thực tế, ngân hàng đã có sự chuẩn bị của riêng mình.

Song Nguyên