Với chuyến thăm 3 quốc gia vùng Vịnh trong tuần này, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đang theo đuổi các “quan hệ đối tác chiến lược” mới trong bối cảnh quan hệ hữu nghị giữa Berlin và Washington ngày càng mong manh.

Thủ tướng Merz phát biểu trước Quốc hội Đức gần đây. Ảnh: X

Chuyến công du đầu tiên tới vùng Vịnh của ông Merz trên cương vị Thủ tướng Đức diễn ra từ ngày 4 đến 6-2, với các điểm dừng chân Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Mục đích chuyến thăm nhằm làm sâu sắc hơn các quan hệ kinh tế và ký kết những thỏa thuận đáng tin cậy, giữa lúc châu Âu, đặc biệt là Đức, phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ Mỹ.

Tháp tùng Thủ tướng Merz trong chuyến đi là một phái đoàn gồm các lãnh đạo doanh nghiệp đang tìm cách ký các thỏa thuận mới, từ năng lượng đến quốc phòng. Tuy nhiên, một trong những mục tiêu trước mắt của ông là giảm sự phụ thuộc ngày càng lớn của Đức vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ, nguồn năng lượng đã thay thế phần lớn lượng khí đốt Nga từng được vận chuyển tới Đức qua các đường ống Dòng chảy phương Bắc.

Hiện nay, nhiều chính trị gia Đức tin rằng Berlin đã thay thế sự phụ thuộc “không lành mạnh” vào năng lượng Nga bằng một sự phụ thuộc ngày càng bấp bênh vào Mỹ. Đầu tuần này, Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche tới Saudi Arabia để ký một biên bản ghi nhớ nhằm tăng cường quan hệ năng lượng song phương, bao gồm kế hoạch hợp tác về năng lượng hydro xanh.

Theo Chính phủ Đức, 96% lượng LNG nhập khẩu của Đức năm ngoái đến từ Mỹ. Mặc dù con số này chỉ chiếm khoảng 10% tổng lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của Đức, nhưng nó được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới, một phần do Liên minh châu Âu (EU) đã đồng ý mua số năng lượng trị giá 750 tỉ USD từ Mỹ trước cuối năm 2028 theo khuôn khổ thỏa thuận thương mại với chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Xét trên toàn EU, mức độ phụ thuộc vào LNG Mỹ còn lớn hơn, khi nguồn cung này chiếm hơn 1/4 lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của khối vào năm 2025. Tỷ trọng này được dự báo sẽ tăng lên 40% đến năm 2030.

Do vậy, các chính khách Đức ngày càng hối thúc chính phủ của ông Merz tìm kiếm những lựa chọn thay thế mới. Nghị sĩ Sebastian Roloff cho rằng lời đe dọa gần đây của ông Trump về việc tiếp quản Greenland cùng với chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ đã cho thấy sự cần thiết phải “tránh phụ thuộc quá mức một lần nữa” và đa dạng hóa các nguồn cung năng lượng.

Chiến lược an ninh quốc gia của chính quyền ông Trump muốn sử dụng “thế thống trị của Mỹ” trong các lĩnh vực dầu mỏ, khí đốt, than đá và năng lượng hạt nhân để “thể hiện sức mạnh” trên toàn cầu. Điều này làm dấy lên lo ngại ở châu Âu rằng Washington có thể sử dụng năng lượng như một đòn bẩy để tạo ảnh hưởng lên Brussels.

Đó cũng là lý do ông Merz cùng phái đoàn Đức cũng đang tìm cách thắt chặt quan hệ với Qatar, một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu khí tự nhiên lớn nhất thế giới, cũng như với UAE - một “ông lớn” LNG khác.

Tuy nhiên, chiến lược này cũng sẽ đồng nghĩa trong tương lai, châu Âu phải nới lỏng hơn trong cách tiếp cận đối với xuất khẩu vũ khí của châu lục.

Hiện có thông tin cho rằng Saudi Arabia và Qatar bày tỏ sự quan tâm tới máy bay vận tải quân sự Airbus A400M. Đồng thời, nhiều dự án năng lượng trong những năm gần đây đã bị đình trệ do Qatar tìm kiếm các hợp đồng cung ứng dài hạn, trong khi Đức lại ưu tiên các thỏa thuận ngắn hạn. Chính phủ Đức sẵn sàng thể hiện sự linh hoạt lớn hơn đối với các quốc gia vùng Vịnh về vấn đề này.

Theo các nguồn tin trong Chính phủ Đức, Berlin đang tìm cách mở rộng quan hệ chiến lược song phương với Riyadh. Các cuộc họp tại Saudi Arabia cũng sẽ tập trung vào hợp tác quốc phòng, sau khi Đức sửa đổi các quy định về xuất khẩu vũ khí sang nước này và dỡ bỏ những hạn chế trước đây.

HẠNH NGUYÊN (Theo DW, Politico)