Theo Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc (FAO), số người đối mặt với tình trạng thiếu ăn trong năm ngoái đã chạm mốc cao nhất mọi thời đại và dự báo sẽ đạt những mức độ mới đáng sợ trong bối cảnh cuộc chiến Ukraine ảnh hưởng đến sản xuất lương thực toàn cầu.

Một em bé Afghanistan bị suy dinh dưỡng nặng. Ảnh: UNICEF

Trong báo cáo thường niên công bố ngày 4-5, liên minh quốc tế gồm FAO, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) và Liên minh châu Âu, cho rằng đã có thêm 40 triệu người rơi vào cảnh “mất an ninh lương thực nghiêm trọng”, nâng tổng số người đối mặt với tình trạng này trong năm 2021 lên gần 193 triệu. Mức tăng này là do sự cộng gộp của 3 nhân tố gồm xung đột, thời tiết cực đoan và các cú sốc kinh tế, ảnh hưởng tới 53 quốc gia. Con số đang tăng “bền vững” kể từ khi báo cáo đầu tiên được liên minh quốc tế công bố năm 2016.

Theo báo cáo mới, những nước lâu nay chìm trong xung đột, gồm Afghanistan, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Nigeria, Nam Sudan, Syria và Yemen, có số người thiếu ăn nhiều nhất. Hàng triệu người Afghanistan đối mặt với tình trạng thiếu ăn khi quốc gia Tây Nam Á này rơi vào khủng hoảng tài chính sau khi Taliban giành quyền kiểm soát từ tháng 8-2021. Trong khi đó, thời tiết cực đoan, như hạn hán khốc liệt ở Madagascar, đang đào sâu tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Liên Hiệp Quốc xác định “mất an ninh lương thực nghiêm trọng” là khi một người không có khả năng ăn uống đầy đủ khiến tính mạng của họ gặp nguy hiểm.

Tài liệu dự báo Somalia sẽ đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng lương thực tồi tệ nhất trong năm 2022 do hạn hán kéo dài, giá lương thực tăng và tình trạng bạo lực dai dẳng. Nhiều yếu tố cộng lại có thể đẩy 6 triệu người Somalia, tức 40% dân số nước này, đến tình trạng khủng hoảng lương thực nghiêm trọng. Cuộc chiến tại Ukraine tạo ra thêm rủi ro cho Somalia và nhiều quốc gia châu Phi khác, bởi những nước này phụ thuộc vào lúa mì, phân bón và các nguồn cung thực phẩm từ Nga, Ukraine. Nga và Ukraine là những nhà xuất khẩu chính các loại nông sản quan trọng từ lúa mì đến dầu hướng dương và phân bón. FAO từng nhận định cuộc xung đột này sẽ đẩy giá lương thực thế giới lên mức cao nhất từ trước tới nay.

WFP ước tính sẽ có thêm 47 triệu người rơi vào “cuộc khủng hoảng mất an ninh lương thực hoặc tình cảnh tệ hơn” bởi chiến sự tại Ukraine khiến giá lương thực, nhiên liệu tăng cao hơn và kéo theo lạm phát. Thậm chí trước khi chiến tranh nổ ra (hồi tháng 2), nhiều người đã phải vật lộn với những hậu quả của đại dịch COVID-19 và thu nhập sụt giảm. Giá cả thực phẩm đang ở mức cao nhất trong vòng 10 năm, còn giá nhiên liệu cũng ở mức cao nhất trong 7 năm.

Ngân sách cứu trợ giảm

Rein Paulsen, Giám đốc phụ trách các tình huống khẩn cấp và khả năng phục hồi của FAO, cho biết tỷ lệ người lâm vào cảnh mất an ninh lương thực nghiêm trọng được nêu trong báo cáo đã tăng từ 11% hồi năm 2016 lên hơn 22% trong năm 2021. Nhưng đồng thời ngân sách hỗ trợ những trường hợp này lại giảm, gây lo ngại lớn. Chỉ có 8,1 tỉ USD dành cho hoạt động cứu trợ khẩn cấp năm ngoái, giảm 25% so với năm 2017.

Qua đó, FAO kêu gọi đầu tư nhiều hơn vào nông nghiệp, đồng thời cho biết cần 1,5 tỉ USD để giúp ổn định và tăng sản xuất lương thực tại những vùng có nguy cơ. Về phần mình, Tiến sĩ Arif Husain, nhà kinh tế trưởng tại WFP, gửi thông điệp đến các nước giàu trong Nhóm các nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) và Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) rằng nạn đói và mất an ninh lương thực trên khắp thế giới đang “bùng nổ” và “nếu không giải quyết những vấn đề này, chúng ta sẽ phải hao tốn nhiều hơn gấp hàng ngàn lần trong vài năm tới”. Ông Paulsen thì nhắn nhủ các nước tài trợ hãy dồn năng lượng tập thể vào việc xử lý nạn đói nghiêm trọng hiện nay, tương tự như cách giải quyết đại dịch COVID-19.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Bloomberg)