MAI QUYÊN (Tổng hợp)

Ngày 10-3, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố Washington sẽ coi Colombia là đồng minh chủ chốt không thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), động thái có liên quan đến ảnh hưởng của Nga tại khu vực.

Tổng thống Mỹ Biden (phải) và người đồng cấp Colombia Duque. Ảnh: Getty Images

Trong cuộc gặp người đồng cấp Colombia Iván Duque tại Nhà Trắng, Tổng thống Biden nhận định Bogota không chỉ là “chốt trục” liên kết hai bán cầu ở châu Mỹ mà còn là đối tác “thiết yếu” của Washington. Qua đây, ông Biden khẳng định sự cần thiết của việc công nhận Colombia như một đồng minh chủ chốt của Mỹ ngoài NATO nhằm tạo đà cho mối quan hệ “độc đáo và gần gũi” hơn, hướng tới nỗ lực chung xây dựng khu vực thịnh vượng, an toàn và dân chủ. Ðáp lại, Tổng thống Duque hoan nghênh bước tiến mới giúp đưa quan hệ song phương lên tầm cao nhất; đồng thời bày tỏ sự trân trọng đối với sự hợp tác của Mỹ trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19.

Các quốc gia có quy chế đồng minh ngoài NATO được hưởng sự tin tưởng cao hơn từ Washington, mở ra cơ hội tiếp cận một số đặc quyền về tài chính và quân sự. Ở Mỹ Latinh, chỉ có Argentina giành được quy chế này vào năm 1998 và Brazil vào năm 2019. Về phần Colombia, nước này với nền kinh tế và chính trị tương đối ổn định được biết đến là đồng minh lâu năm của Mỹ trong một khu vực có nhiều nhà lãnh đạo cánh tả hoặc thân Nga.

Trong diễn biến mang tính bước ngoặt, Colombia vào năm 2017 được ghi nhận là “đồng minh” của NATO ở Mỹ Latinh và trở thành “đối tác toàn cầu” đầu tiên và duy nhất của liên minh quân sự ở khu vực này sau hiệp ước ký năm 2021. Với sự công nhận địa vị chiến lược mới nhất từ Washington, giới quan sát cho rằng bước đi trên không chỉ tác động đến Bogota mà còn ảnh hưởng khu vực khi chính quyền Tổng thống Biden đang tìm cách hạn chế ảnh hưởng của Nga ở nơi được coi là “sân sau” của Mỹ.

Động thái trấn an?

Chuyến thăm của lãnh đạo Colombia tới Washington diễn ra trước cuộc bầu cử tổng thống ở quốc gia Nam Mỹ vào tháng 5 tới. Hiện tình hình có vẻ không khả quan với chính quyền bảo thủ của Tổng thống Duque khi ứng viên cánh tả Gustavo Petro đề cao thay đổi nền tảng quan hệ Mỹ - Colombia đang nhận nhiều sự ủng hộ và được dự đoán có khả năng giành chiến thắng cao nhất.

Hồi năm 2018, Bogota đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Venezuela sau chiến thắng của Tổng thống Duque và dần trở thành đối trọng của nước láng giềng giàu dầu mỏ vốn có quan hệ ngoại giao, quân sự và kinh tế chặt chẽ với Nga. Nhưng thời gian qua, người dân Colombia ngày càng tỏ ra miễn cưỡng trước bất kỳ hình thức đối đầu nào với Caracas và sự ủng hộ dành cho chính phủ cánh hữu của Tổng thống Duque cũng bị sụt giảm. Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Biden gần đây bắt đầu phát tín hiệu thay đổi chiến lược đối với Venezuela khi Washington tìm cách cô lập Nga hơn nữa sau chiến dịch quân sự của nước này ở Ukraine. Theo Hãng tin Reuters, các cuộc đàm phán vẫn chưa tiến tới thỏa thuận nào. Nhưng nếu tiến trình này diễn ra suôn sẻ, Mỹ có thể bù đắp nguồn dầu thiếu hụt do lệnh cấm vận áp lên ngành năng lượng Nga bằng nguồn dự trữ khổng lồ từ Venezuela.

Tại cuộc gặp ngày 10-3, ông Duque cực lực phản đối khả năng chính quyền Tổng thống Biden dỡ bỏ trừng phạt đối với Caracas. Trước đó, các quan chức Mỹ đã khẳng định không có việc đột ngột xóa các hình thức cấm vận vốn được ví như công cụ “giúp khôi phục nền dân chủ” ở Venezuela. Trong một cuộc phỏng vấn vào tuần trước, cố vấn hàng đầu của Nhà Trắng về Mỹ Latinh, Juan Gonzalez cũng trấn an khi cho biết Washington tiếp tục công nhận nhà lãnh đạo đối lập Juan Guaidó là tổng thống hợp pháp của Venezuela. Song, theo lời ông Gonzalez, chính quyền Tổng thống Biden đã từ bỏ nỗ lực từ thời người tiền nhiệm Donald Trump nhằm lật đổ chính quyền Caracas hiện nay. Sự thay đổi này, ngoài nguồn cung dầu mỏ thì một phần do Mỹ lo ngại các đồng minh khác của Nga ở Mỹ Latinh có thể trở thành “mối đe dọa an ninh” nếu xung đột địa chính trị với Mát-xcơ-va tiếp tục leo thang.