Tổng thống Mỹ Joe Biden không chỉ tịch thu tài sản của các nhà tài phiệt Nga mà còn muốn bán chúng để lấy tiền giúp tái thiết Ukraine.

Tổng thống Biden phát biểu tại Nhà Trắng ngày 28-4. Ảnh: Getty Images

Ông Biden ngày 28-4 đã công bố đề xuất nhằm mạnh tay hơn với số tài sản bị tịch thu của các tài phiệt Nga để hỗ trợ Ukraine. Theo đó, chủ nhân Nhà Trắng đề nghị Quốc hội cấp thêm quyền hạn để các quan chức Mỹ có thể thanh lý tài sản của giới tài phiệt Nga. Trong thông báo, Nhà Trắng cho biết họ đã giới thiệu bản phác thảo của gói lập pháp toàn diện mới liên quan Ukraine, bao gồm những điều khoản “để tinh giản quy trình tịch thu tài sản của các tài phiệt, mở rộng mục tiêu thu giữ tài sản và chuyển tiền thu được cho Ukraine”.

Trong tháng này, Mỹ đã hợp tác với giới chức Tây Ban Nha tịch thu du thuyền trị giá 90 triệu USD có dính dáng tới tỉ phú Viktor Vekselberg. Đó là lần đầu tiên Washington trực tiếp tham gia thu giữ du thuyền của nhà tài phiệt Nga có quan hệ thân cận với Điện Kremlin. Đến nay, Mỹ cùng các đồng minh châu Âu đã phong tỏa số tài sản trị giá 30 tỉ USD của những người giàu có quan hệ với Tổng thống Nga Vladimir Putin, bao gồm du thuyền, trực thăng, bất động sản và tác phẩm nghệ thuật. Tuy nhiên, hiện phần lớn số tài sản bị tịch thu trên thuộc quyền kiểm soát của các quốc gia khác. Về phần mình, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt và “giam giữ” số du thuyền, máy bay với tổng giá trị hơn 1 tỉ USD, đồng thời đóng băng các tài khoản ngân hàng chứa hàng trăm triệu USD tài sản của giới tinh hoa Nga.

Tại sao Mỹ cần luật để bán tài sản của giới tài phiệt?

Theo luật hiện hành của Mỹ, chỉ có Bộ Tư pháp mới có quyền quyết định cách sử dụng số tiền thu được từ tài sản bị tịch thu. Ngoài ra còn có những quy định nghiêm ngặt về đối tượng có thể hưởng lợi từ số tiền này. Các tài sản bị cấm vận rơi vào tình trạng lấp lửng về mặt pháp lý, nên trên lý thuyết tài sản vẫn có thể được hoàn trả cho chủ nhân.

Do vậy, trong những tuần gần đây, nhiều nghị sĩ Mỹ đã thúc đẩy kế hoạch bán số tài sản bị tịch thu và tiền có được chuyển cho Ukraine khi quốc gia Đông Âu đang nỗ lực tự vệ trước chiến dịch quân sự đặc biệt mà Nga phát động kể từ cuối tháng 2. 

Cụ thể, Hạ viện Mỹ ngày 27-4 đã thông qua dự luật cho phép sử dụng tài sản bị tịch thu liên quan đến Nga để giúp tái thiết Ukraine. Dự luật, sắp trình lên Thượng viện, sẽ cho phép Tổng thống Biden tịch thu và thanh lý tài sản của các cá nhân bị trừng phạt. Dù vậy, tiền thu được từ việc xử lý tài sản chỉ có thể dùng vào những mục đích cụ thể, bao gồm tái thiết Ukraine hậu xung đột, hỗ trợ người tị nạn Ukraine, vũ khí cho quân đội nước này và viện trợ nhân đạo. Các luật sư nhận định quy trình thanh lý tài sản tịch thu cũng như sử dụng số tiền có được sẽ mất nhiều năm.

Trong khi đó, đề xuất mà ông Biden vừa trình lên Quốc hội đi xa hơn khi vạch ra tội hình sự mới, tức bất cứ ai sở hữu tiền trực tiếp có được từ các giao dịch “tham nhũng” với Chính phủ Nga đều trái pháp luật. Nhà Trắng lập luận rằng những công cụ mới sẽ khiến cho việc né tránh các lệnh trừng phạt gặp nhiều khó khăn hơn và Washington cũng khẳng định muốn dùng số tiền trên để xoa dịu “những tổn thương mà Mát-xcơ-va gây ra cho Kiev”.

Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) David Malpass tuần rồi cho biết thiệt hại vật chất đối với cơ sở hạ tầng của Ukraine ước tính khoảng 60 tỉ USD.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Bloomberg)