MAI QUYÊN (Theo Reuters, WP)

Trong khi Nga là mối đe dọa tức thời, Trung Quốc được xác định là thách thức địa chính trị “nghiêm trọng nhất” đối với Mỹ.

Ðây là một trong những nội dung đáng chú ý được nêu ra trong Chiến lược An ninh Quốc gia mới (NSS) của Tổng thống Mỹ Joe Biden, được công bố ngày 12-10 sau thời gian dài trì hoãn do ảnh hưởng của cuộc chiến ở Ukraine. Tài liệu dài 48 trang không thay đổi cách tiếp cận chính sách đối ngoại cơ bản của Mỹ khi lặp lại phần lớn hệ thống quan điểm mà ông Biden đề ra trong chiến dịch tranh cử, cũng như tài liệu hướng dẫn chiến lược an ninh quốc gia tạm thời hồi đầu năm ngoái. Ðiều này thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách đối nội và đối ngoại của Washington, qua đó phản ánh tầm nhìn về sức mạnh trong nước cũng là điểm tựa của Mỹ ở nước ngoài.

Ông Biden (phải) trong một lần gặp Tổng thống Nga Putin trước đây.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan cho biết, Washington không thể cạnh tranh nếu bỏ qua các vấn đề ảnh hưởng trực tiếp cuộc sống người dân. Do đó, trong chiến lược an ninh quốc gia mới, Tổng thống Biden xác định 3 mục tiêu chính của Mỹ là thúc đẩy các lĩnh vực công nghiệp và công nghệ cao trong nước; củng cố quan hệ với đồng minh và các liên minh toàn cầu như Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), đồng thời đầu tư hiện đại hóa và củng cố quân đội. Văn kiện cũng nêu bật quan điểm về sự lãnh đạo của Mỹ là chìa khóa để vượt qua các mối đe dọa toàn cầu như sức khỏe, biến đổi khí hậu và sự gia tăng của chủ nghĩa độc tài.

Về thách thức chiến lược, Tổng thống Biden vạch ra cách Mỹ hạn chế “một nước Nga nguy hiểm” và ưu tiên duy trì lợi thế “cạnh tranh hiệu quả” với Trung Quốc những năm tới. Trong lời nói đầu, ông Biden làm rõ khác biệt giữa những mối đe dọa mà hai cường quốc nói trên gây ra. Cụ thể, Mát-xcơ-va đặt ra “nguy cơ tức thời” đối với hệ thống quốc tế tự do và cởi mở, “liều lĩnh” vi phạm các luật cơ bản của trật tự toàn cầu vốn phản ánh qua cuộc chiến Ukraine. Ông Biden cho rằng hành động quân sự của Nga làm giảm nghiêm trọng vị thế của họ so với Trung Quốc và các cường quốc châu Á khác như Ấn Ðộ, Nhật Bản. Lãnh đạo Mỹ cũng lưu ý, cuộc chiến ở Ðông Âu kéo dài có thể tăng sự phụ thuộc của Mát-xcơ-va vào vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Mỹ sẽ không cho phép Nga hoặc bất kỳ cường quốc nào đạt được các mục tiêu của mình thông qua việc sử dụng hoặc đe dọa triển khai vũ khí hạt nhân.

Ðối với Trung Quốc, Washington xác định Bắc Kinh vẫn là thách thức lớn nhất đối với trật tự toàn cầu. Họ là “quốc gia duy nhất” nuôi dưỡng tham vọng định hình lại trật tự quốc tế và ngày càng có khả năng hiện thực hóa điều này theo hướng có lợi cho bản thân dựa trên năng lực kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ đang ngày càng mở rộng. Ðể duy trì sức ảnh hưởng toàn cầu, Mỹ cần kiểm soát hiệu quả mối quan hệ với siêu cường châu Á và giành chiến thắng trong cuộc chạy đua vũ trang - kinh tế trong khi phải đối phó với những thách thức xuyên quốc gia bao gồm biến đổi khí hậu, mất an ninh lương thực, bệnh truyền nhiễm, khủng bố, chuyển đổi năng lượng và lạm phát.

Với bối cảnh này, tài liệu đề cập tầm quan trọng của việc hợp tác với đồng minh và tái khẳng định cam kết của Washington về xây dựng một liên minh rộng lớn hơn để giải quyết thách thức mà các nền dân chủ toàn cầu đang gặp phải. Theo nhà ngoại giao hàng đầu về Ðông Á dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, Daniel Russel, chiến lược an ninh quốc gia mới phù hợp với các ưu tiên đã nêu của Tổng thống Biden là đổi mới trong nước, tăng cường liên minh và các thể chế dân chủ, cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh. Tuy nhiên, nội dung chiến lược tập trung quá nhiều vào Trung Quốc và không có dấu hiệu nào đảm bảo quan hệ hợp tác với Bắc Kinh, điều này có thể làm giảm nỗ lực của Mỹ trong đối phó nhiều cuộc khủng hoảng.

Tổng thống Mỹ Biden ngày 11-10 để ngỏ cánh cửa cho đối thoại với Nga nhằm chấm dứt xung đột tại Ukraine bên lề hội nghị thượng đỉnh của Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Bali, Indonesia, tháng 11 tới. Trả lời phỏng vấn của kênh CNN, ông Biden cho biết: “Nếu ông Putin nói rằng muốn thảo luận, tôi sẽ gặp ông ấy.”