Ngày 17-1, các thành viên Quốc hội Mỹ đã bày tỏ lo ngại rằng việc chậm trễ và chi phí khổng lồ trong chương trình Artemis của Cơ quan Hàng không Vũ trụ (NASA) có thể đe dọa mục tiêu của nước này đưa các phi hành gia trở lại Mặt trăng trước Trung Quốc.

Tàu vũ trụ Orion thuộc sứ mệnh Artemis I tại Trung tâm nghiên cứu Glenn của NASA. Ảnh: NASA

“Washington phải giành chiến thắng”

Tuần rồi, Giám đốc NASA Bill Nelson thông báo nỗ lực của cơ quan này nhằm đưa các phi hành gia bay vòng quanh Mặt trăng lần đầu tiên trong hơn 5 thập niên, tức sứ mệnh Artemis II, sẽ bị hoãn từ cuối năm nay đến tháng 9-2025. Sứ mệnh Artemis III, cuộc đổ bộ lên Mặt trăng đầu tiên kể từ kỷ nguyên Apollo, cũng sẽ bị đẩy lùi đến tháng 9-2026, trễ gần một năm so với kế hoạch.

Những sự chậm trễ trên xảy ra khi NASA nỗ lực điều tra nguyên nhân tấm chắn nhiệt của tàu vũ trụ Orion, phương tiện sẽ chở các phi hành gia lên Mặt trăng trong chương trình Artemis, xuất hiện than nhiều hơn dự đoán trong chuyến bay thử nghiệm không có phi hành đoàn hồi cuối năm 2022, mang tên Artemis I. Lịch trình còn bị ảnh hưởng bởi những trì hoãn trong việc phát triển tàu vũ trụ đưa các phi hành gia đến và rời bề mặt Mặt trăng cũng như việc chế tạo các bộ đồ du hành mà họ sẽ mặc khi ở trên đó.

Ngoài những vấn đề trên, trong báo cáo công bố ngày 17-1, tổng thanh tra của NASA cho biết tổng chi phí của chương trình Artemis giai đoạn 2012-2025 có thể lên tới 93 tỉ USD.

Cùng ngày, nghị sĩ Frank Lucas, Chủ tịch Ủy ban Khoa học, Vũ trụ và Công nghệ của Hạ viện Mỹ, cho rằng tất cả những thách thức trên có thể cho phép Trung Quốc, quốc gia cũng đang nhắm tới bề mặt Mặt trăng, gửi các phi hành gia lên đó trước khi NASA quay trở lại thiên thể này. “Trung Quốc đang tích cực kêu gọi các đối tác quốc tế thực hiện sứ mệnh Mặt trăng, trạm nghiên cứu Mặt trăng và tuyên bố tham vọng đưa phi hành gia lên bề mặt hành tinh này vào năm 2030. Quốc gia nào hạ cánh đầu tiên sẽ có khả năng đặt tiền lệ cho các hoạt động trên Mặt trăng trong tương lai...”, ông Lucas phát biểu tại phiên điều trần của ủy ban nói trên.

Do vậy, giới chuyên gia vũ trụ và nhà lập pháp Mỹ đã kêu gọi Washington và các đồng minh phải giành chiến thắng trong cuộc đua không gian ở thế kỷ 21.

Cựu Giám đốc NASA Mike Griffin, người cũng từng giữ các vai trò chủ chốt tại Lầu Năm Góc, trách Mỹ chưa thể hiện được ý thức cấp bách để có thể vượt mặt Trung Quốc. Theo ông, các đối thủ của Mỹ, gồm Trung Quốc và Nga, hiểu rõ vai trò của sự hiện diện ở biên giới không gian trong thế giới chính trị quyền lực toàn cầu.

Về phần mình, ông Nelson khẳng định ngay cả khi có sự chậm trễ, NASA vẫn có thể đưa các nhà du hành lên Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis III trước Trung Quốc. Cuộc chạy đua chinh phục Mặt trăng với Trung Quốc là một trong những lý do chính khiến chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden theo đuổi Artemis, chương trình ra đời dưới thời chính quyền tiền nhiệm Donald Trump.

Trung Quốc tăng tốc

Sau khi phóng tàu vũ trụ bay quanh quỹ đạo Mặt trăng vào năm 2007 và 2010, Trung Quốc đã hạ cánh tàu vũ trụ Hằng Nga 3 trong năm 2013, trở thành quốc gia đầu tiên đổ bộ mềm trên bề mặt hành tinh này kể từ cuộc cạnh tranh Mỹ - Liên Xô 5 thập niên trước.

Ðến đầu năm 2019, Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên đáp tàu vũ trụ xuống vùng tối của Mặt trăng. Một năm sau, tàu Hằng Nga 5 của Bắc Kinh hạ cánh xuống Mặt trăng và lấy mẫu đất đá trở về Trái đất. Ðây là lần đầu tiên sau 44 năm mẫu vật ở hành tinh cách Trái đất gần 390.000km được mang về thành công. Hè năm nay, Trung Quốc dự định tiếp tục hạ cánh một tàu vũ trụ ở vùng tối Mặt trăng nhằm mang các mẫu đất đá trở về Trái đất, đây sẽ là một minh chứng ấn tượng khác về năng lực và tham vọng ngày càng lớn của nước này.

Trung Quốc còn tính đưa tàu đổ bộ không người lái lên cực Nam Mặt trăng vào năm 2027 và lập một căn cứ gần khu vực này. Cực Nam có nước ở dạng băng trong các miệng núi lửa cùng nhiều khoáng chất khác, do vậy đây cũng là nơi NASA nhắm tới trong sứ mệnh Artemis III.

HẠNH NGUYÊN (Theo Washington Post, SCMP)