* Đức, Mỹ bàn về hiệp ước "không gián điệp lẫn nhau"

Chiến đấu cơ F/A-18. Ảnh: topnews

Hy vọng của Mỹ về việc bán 36 chiến đấu cơ F/A-18 trị giá hơn 4 tỉ USD cho Brazil đã bị ảnh hưởng sau vụ Washington bị tố bí mật thu thập dữ liệu Internet tại quốc gia Nam Mỹ này.

Nguồn tin từ Brazil xác nhận khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry gặp gỡ các quan chức nước chủ nhà tại Thủ đô Brasilia ngày 13-8, nhằm dọn đường cho chuyến thăm Nhà Trắng vào tháng 10 tới của Tổng thống Dilma Rousseff, thì thương vụ về các chiến đấu cơ không nằm trong chương trình nghị sự. Theo giải thích của một quan chức cấp cao Brazil giấu tên, hai bên không thể bàn về các máy bay vào lúc này bởi "bạn không thể đạt được một hợp đồng như thế với quốc gia mà bạn không tin tưởng".

Mọi chuyện bắt nguồn hồi tháng rồi khi nhật báo O Globo của Brazil xuất bản các tài liệu do cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) Edward Snowden cung cấp, cho thấy Mỹ đã thu thập lượng thông tin Internet rộng lớn tại Brazil và nhiều quốc gia khác ở Mỹ La-tinh- hoạt động mà Washington cho là nhằm ngăn chặn các mối đe dọa khủng bố. Nhiều thượng nghị sĩ Brazil đã tỏ ra hoài nghi tính khả thi của chuyến thăm Washington của Tổng thống Rousseff, thậm chí còn lên tiếng phản đối hợp đồng mua máy bay trị giá hàng tỉ USD với Mỹ, vốn nằm trong kế hoạch đại tu phi đội chiến đấu cơ cho không lực nước này.

Trong nỗ lực nhằm giải quyết bê bối liên quan đến NSA, đồng thời tăng sự minh bạch trong các hoạt động của cộng đồng tình báo Mỹ, ngày 12-8, Tổng thống Barack Obama đã chỉ thị thành lập Nhóm đánh giá về tình báo và công nghệ truyền thông. Nhóm này có nhiệm vụ quan trọng là đánh giá về việc triển khai các hoạt động tình báo trong điều kiện môi trường mới với sự tiến bộ về công nghệ truyền thông. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thành lập, Nhóm sẽ phải báo cáo tóm tắt kết quả đánh giá sơ bộ cho tổng thống thông qua Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI), và chậm nhất ngày 15-12-2013 phải có báo cáo và khuyến nghị chính thức đối với vấn đề này.

Cũng liên quan đến chương trình giám sát tình báo, trong tháng này Đức và Mỹ sẽ bắt đầu đàm phán nhằm tìm kiếm thỏa thuận "không gián điệp lẫn nhau", sau những tiết lộ của Snowden về việc NSA "vươn vòi" sang tận Đức, nơi rất coi trọng quyền riêng tư. Vào thời điểm 6 tuần trước bầu cử, Chính phủ Đức đang chịu sức ép phải xoa dịu sự giận dữ của công chúng mà không làm tổn hại quan hệ với Washington. Trong cuộc họp báo hôm 12-8, Chánh văn phòng Thủ tướng Đức Ronald Pofalla khẳng định thỏa thuận "không dòm ngó lẫn nhau" sẽ tạo cơ hội quan trọng để thiết lập các tiêu chuẩn về hoạt động trong tương lai của các cơ quan tình báo phương Tây trong thời buổi Chiến tranh lạnh đã kết thúc.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha hôm 12-8 đã triệu tập Đại biện lâm thời Đại sứ quán Mỹ tại Madrid tới để đề nghị làm rõ thông tin báo chí cho thấy Tây Ban Nha là mục tiêu do thám của NSA.

THANH BÌNH (Theo Reuters, AP)