Mỹ đang tìm kiếm thỏa thuận công nghiệp quốc phòng đa phương mới với đồng minh và đối tác ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương. Mục tiêu là giải quyết thách thức sản xuất, sẵn sàng ứng phó xung đột tiềm tàng trong khu vực sau kinh nghiệm từ những đợt cấp vũ khí cho Ukraine.

Một dây chuyền sản xuất đạn pháo 155 mm ở Đức. Ảnh: Reuters

Ðây là đánh giá của Lầu Năm Góc trong bản Chiến lược Công nghiệp Quốc phòng đầu tiên. Tài liệu dài 60 trang vừa công bố có 4 phần, tập trung vào chuỗi cung ứng, lực lượng lao động, hoạt động mua lại của Lầu Năm Góc và nền kinh tế Mỹ nói chung. Có hơn 20 khuyến nghị, bao gồm đa dạng hóa các nhà cung cấp, đào tạo thêm công nhân cho các ngành liên quan, tăng cường hoạt động thu mua thương mại và chia sẻ nhiều công nghệ hơn với đối tác.

Cụ thể, Bộ Quốc phòng Mỹ trong tài liệu kêu gọi đầu tư cũng như hợp tác chặt chẽ hơn với các đồng minh để tăng cường sản xuất vũ khí trên nhiều phạm vi từ vũ khí siêu thanh đến công cụ mạng và pháo binh. Tài liệu cũng khuyến nghị Quốc hội nước này xem xét ưu đãi về thuế, nới lỏng các quy định và hợp đồng dài hạn với nhà thầu để thúc đẩy năng lực sản xuất vũ khí dự phòng, tạo điều kiện mở rộng kho dự trữ. Ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ cũng cần sự thay đổi “thế hệ” để theo kịp các đối thủ như Nga và Trung Quốc. Về tăng năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng, Lầu Năm Góc cho biết kể từ sau Chiến tranh Lạnh kết thúc, năng lực sản xuất quốc phòng của Mỹ được củng cố trong khi các chuỗi cung ứng dịch chuyển ra nước ngoài. Thời gian này, Trung Quốc cũng bắt đầu tăng cường đáng kể năng lực sản xuất trong nước và hiện trở thành cường quốc công nghiệp toàn cầu trong nhiều lĩnh vực then chốt. Năng lực của họ vượt xa tiềm lực các nước châu Âu và những đồng minh châu Á chủ chốt của Washington cộng lại, thậm chí hơn Mỹ. Tại Bắc Mỹ và châu Âu, hợp tác xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng mạnh mẽ thông qua Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) được coi là cần thiết giúp mang lại năng lực quan trọng. Tuy nhiên, việc thiếu phiên bản như NATO ở châu Á khiến Washington gặp khó khi hợp tác theo hình thức đa phương trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng.

Trong bối cảnh này, tài liệu chiến lược cho biết Mỹ dự kiến lập nhóm tham vấn mới với các đồng minh và đối tác ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về công nghiệp quốc phòng, chuẩn bị cho cuộc khủng hoảng liên quan Trung Quốc. Ðề xuất dựa theo sáng kiến ​​Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine do Mỹ dẫn đầu nhằm trang bị vũ khí cho Kiev. Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt nhắm vào quốc gia Ðông Âu đầu năm 2022, hơn 50 nước trong liên minh kể trên đã tham gia điều phối cung cấp khí tài quân sự hỗ trợ Ukraine, đồng thời giải quyết những thách thức chung để đẩy nhanh quá trình sản xuất vũ khí. “Thay vì ngồi chờ những tình huống khẩn cấp, đầu tư vào các mối quan hệ trên từ bây giờ sẽ mang lại hiệu quả nếu phải đối mặt khủng hoảng trong những năm tới” - tài liệu quốc phòng của Mỹ khẳng định.

Theo tài liệu chiến lược, năng phục hồi trong mạng lưới chuỗi cung ứng là cần thiết để duy trì dây chuyền sản xuất vũ khí và đạn dược trong thời kỳ khủng hoảng. Ðể đảm bảo điều này, Bộ Quốc phòng Mỹ kêu gọi giảm sự phụ thuộc vào các quốc gia đối thủ hoặc không ổn định về nguồn cung khoáng sản quan trọng và nguyên liệu chiến lược. Mỹ cũng sẽ đẩy mạnh xây dựng quan hệ để đưa đầu tư và chuỗi cung ứng sang các nước thân thiện và đáng tin cậy (friend-shoring), đặc biệt những quốc gia và vùng lãnh thổ từ lâu được coi là đồng minh chính trị và kinh tế trong Liên minh châu Âu (EU), Anh, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ðài Loan, Canada, Israel, Mexico và Ấn Ðộ. Ngoài ra, Washington đang tìm cách thúc đẩy các Thỏa thuận An ninh Cung ứng (SOSA) vốn được thiết kế để duy trì sản xuất quốc phòng trong trường hợp khẩn cấp, cho phép Mỹ và nhiều quốc gia khác được ưu tiên chuyển giao các thành phần quan trọng từ cơ sở công nghiệp tương ứng. Hồi năm 2023, Lầu Năm Góc đã ký kết SOSA với Singapore và Hàn Quốc, thể hiện ý định của Mỹ trong việc thiết lập chuỗi cung ứng quốc phòng linh hoạt hơn ở Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương.

MAI QUYÊN (Theo Nikkei, Reuters)