Việc triển khai và vận hành lá chắn Vòm Vàng tiêu tốn gấp 6 lần so với dự báo

Trong phiên điều trần trước quốc hội ngày 12-5, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth khẳng định Mỹ sẵn sàng leo thang nhưng cũng có thể chấm dứt các cuộc giao tranh hiện nay với Iran.

Tuyên bố của người đứng đầu Lầu Năm Góc được đưa ra trong bối cảnh có nhiều nghi vấn về kho dự trữ đạn dược, cũng như khả năng duy trì nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu của quân đội Mỹ. Quan ngại này cùng với thiệt hại kinh tế mà cuộc chiến với Iran gây ra đang làm xói mòn niềm tin của người dân Mỹ, có nguy cơ gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Bộ trưởng Pete Hegseth tại phiên điều trần. Ảnh: Columbia Missourian

Theo số liệu được kiểm toán viên Lầu Năm Góc Jules Hurst cập nhật, Mỹ đã tiêu tốn 29 tỉ USD cho cuộc chiến với Iran, tăng 4 tỉ USD so với con số được cập nhật vào cuối tháng trước. Trên thực tế, nhiều chuyên gia cho rằng chi phí mà người đóng thuế Mỹ phải gánh chịu đến nay có thể cao hơn, vượt 77 tỉ USD dù chưa bao gồm chi phí sửa chữa cơ sở quân sự và thay thế thiết bị hư hại. Trong một dự đoán, chuyên gia kinh tế học hàng đầu của Đại học Harvard, Linda Bilmes ước tính tổng chi phí của cuộc chiến nhiều khả năng lên tới 1.000 tỉ USD.

Theo một số nhà lập pháp, chiến phí mà Lầu Năm Góc đưa ra có thể chưa tính đến những tác động dây chuyền ảnh hưởng tới kinh tế. Hồi tháng 4, Hạ nghị sĩ Ro Khanna cho biết cuộc chiến với Iran sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế Mỹ khoảng 631 tỉ USD khi xét tới giá xăng và thực phẩm tăng cao.

Ngày 12-5, Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố số liệu cho thấy lạm phát tiêu dùng đã tăng lên mức cao nhất trong gần 3 năm khi giá năng lượng leo thang do xung đột với Iran tiếp tục tác động tới kinh tế toàn cầu. Tính theo tháng, giá cả tháng 4 đã tăng 0,6% so với tháng 3, trong đó giá xăng tăng 5,4%. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 2023, tốc độ tăng giá vượt tăng lương, gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của người dân.

Để giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, Tổng thống Mỹ Donal Trump ngày 11-5 đề xuất tạm đình chỉ thuế xăng dầu liên bang để giảm giá xăng tạm thời, vốn đã tăng 50% kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu. Nhưng ông Trump cũng nói rõ, những khó khăn ngắn hạn về kinh tế không phải là yếu tố quyết định thúc đẩy Nhà Trắng tìm cách đàm phán với Iran. Thay vào đó, ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân có thể đe dọa tất cả người dân Mỹ vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Quan điểm trên của Tổng thống Trump có thể sẽ vấp phải chỉ trích từ những người cho rằng chính quyền nên cân bằng các mục tiêu địa chính trị với tác động kinh tế, đặc biệt trước mối lo ngại về chi phí sinh hoạt có thể dẫn đến phản ứng dữ dội chống lại đảng Cộng hòa và khiến họ mất quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội vào tháng 11.

Trong khi đó, Cơ quan Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) vừa công bố một báo cáo cho biết việc triển khai và vận hành hệ thống lá chắn phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome) của Tổng thống Donald Trump ước tính tiêu tốn tới 1.200 tỉ USD - cao gấp 6 lần các dự báo hiện tại - song nhiều khả năng vẫn không thể ngăn chặn được một cuộc tấn công tổng lực.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, trong bản báo cáo dài 12 trang của CBO, con số ước tính này cao gấp nhiều lần so với mức 185 tỉ USD mà Tướng Michael Guetlein thuộc Lực lượng Không gian Mỹ - Giám đốc chương trình Vòm vàng - đã công bố hồi tháng 3 vừa qua.

CBO đã đưa ra các ước tính chi phí dựa trên kịch bản về một hệ thống hoàn chỉnh, bao gồm cả các tên lửa đánh chặn đặt trên không lẫn trên mặt đất, cùng các trạm radar có khả năng bao phủ toàn bộ 48 bang liền kề, cũng như hai bang Alaska và Hawaii.

Theo đó, hệ thống sẽ bao gồm 4 thành phần: gần 7.800 tên lửa đánh chặn đặt trên không, hai địa điểm mới bố trí tên lửa đánh chặn đặt trên mặt đất, 4 địa điểm trang bị phiên bản trên đất liền của hệ thống phòng không Aegis thuộc Hải quân Mỹ, cùng 35 địa điểm cấp vùng được trang bị radar và các loại tên lửa như hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và Patriot. Và thành phần không gian - bộ phận đắt đỏ nhất của hệ thống, chiếm khoảng 70% chi phí mua sắm và 60% tổng chi phí - sẽ bao gồm các vệ tinh đánh chặn hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp gần cực, với chi phí phát triển, triển khai và bảo trì ước tính khoảng 720 tỉ USD. Báo cáo cho biết chi phí trung bình hằng năm cho hoạt động và hỗ trợ của cả hệ thống này sẽ vào khoảng 8,3 tỉ USD.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, Al Jazeera)