MAI QUYÊN (Theo Bloomberg, CNN)

Giới chức Mỹ đang ráo riết truy tìm nguồn gốc rò rỉ các văn kiện tình báo và quân sự tuyệt mật, giữa lúc có nhiều quan ngại thông tin bị tiết lộ gây tổn hại quan hệ đồng minh, đối tác trên diện rộng.

Lầu Năm Góc đang đánh giá tác động các tài liệu bị rò rỉ đối với an ninh quốc gia. Ảnh: Reuters

Những tuần gần đây, hơn 100 trang tài liệu nhạy cảm của Lầu Năm Góc liên quan cuộc chiến Ukraine, các vấn đề Trung Quốc, Trung Ðông và châu Phi bất ngờ bị lộ trên mạng xã hội. Ðây được coi là một trong những vụ vi phạm an ninh nghiêm trọng nhất kể từ sau hơn 700.000 tài liệu, video và điện tín ngoại giao của Mỹ xuất hiện trên trang web WikiLeaks năm 2013.

Bất chấp nỗ lực của Washington gỡ các tài liệu khỏi nhiều nền tảng mạng xã hội, hình ảnh các báo cáo tóm tắt mật của Lầu Năm Góc vẫn tiếp tục lan truyền. Cơ quan này trước chất vấn từ Nhà Trắng đã chuyển vấn đề lên Bộ Tư pháp để mở cuộc điều tra hình sự, bao gồm việc xem xét những ai có quyền truy cập vào tài liệu nhạy cảm. Các quan chức phụ trách hiện không loại trừ khả năng những phần tử thân Nga đứng sau vụ rò rỉ. Trước đó, giới chức an ninh ở Washington và một số chuyên gia phương Tây căn cứ vào bề rộng các nội dung tài liệu, nghi ngờ nguồn gốc phát tán là một người Mỹ bởi nhiều tài liệu chỉ Washington mới có.

Từ góc độ trên, quân đội và các cơ quan tình báo đã xem xét thủ tục và quy trình chia sẻ thông tin rộng rãi trong nội bộ; tìm hiểu động cơ khiến cá nhân hoặc một nhóm nhân viên Mỹ làm rò rỉ thông tin nhạy cảm như vậy. Hiện có 4-5 giả thuyết được đưa ra, bao gồm do nhân viên bất mãn hoặc nguy cơ lớn hơn là đối tượng cố ý làm suy yếu lợi ích an ninh Mỹ.

Theo dõi đồng minh lẫn đối thủ

Sau khi xem xét số lượng lớn tài liệu dán nhãn “bí mật” và “tối mật”, Hãng tin Reuters cho biết những văn kiện rò rỉ ban đầu chủ yếu là đánh giá của Mỹ về cuộc chiến ở Ukraine, bao gồm thương vong ước tính của cả 2 bên và những thiết bị cùng đạn dược mà Kiev yêu cầu trong tương lai. Nó cũng đề cập việc Mỹ theo dõi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Gần đây, báo cáo Mỹ thu thập thông tin tình báo liên quan đồng minh ngoại giao bắt đầu xuất hiện. Trong số này có nội dung thảo luận giữa các quan chức cấp cao Hàn Quốc đối với áp lực cung cấp vũ khí cho Ukraine, cũng như chính sách “né tránh” của Seoul. Một tài liệu khác đang gây phẫn nộ ở Jerusalem, đề cập cơ quan tình báo Israel Mossad ủng hộ các cuộc biểu tình phản đối kế hoạch thắt chặt kiểm soát Tòa án Tối cao của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Ðáng lưu ý là tình tiết Mỹ nắm thông tin trên thông qua dịch vụ tình báo, đồng nghĩa Washington đã theo dõi một trong những đồng minh quan trọng nhất ở Trung Ðông. Tài liệu khác thì cung cấp cái nhìn về cách Mỹ đánh giá chính sách của đồng minh và đã dùng ảnh hưởng thế nào để thay đổi chúng.

Cùng với mức độ nghe lén đồng minh chủ chốt, các tài liệu còn tiết lộ phạm vi Mỹ thâm nhập Bộ Quốc phòng Nga và tổ chức đánh thuê Wagner; thông tin chương trình hạt nhân của Iran và tên lửa CHDCND Triều Tiên. Ðặc biệt, một báo cáo về Trung Quốc nói rằng Bắc Kinh có thể lợi dụng các đợt tấn công của Ukraine bên trong Nga như cái cớ xác định Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) là bên gây hấn, từ đó tăng viện trợ cho Mát-xcơ-va.

Đồng minh bất an

Phó Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Sabrina Singh cho biết một “nỗ lực liên ngành” đã được triển khai để đánh giá tác động của vụ rò rỉ. Các quan chức không loại trừ khả năng các tài liệu bị chỉnh sửa hòng qua mặt tiến trình điều tra hoặc lan truyền thông tin sai lệch gây hại lợi ích an ninh Mỹ cũng như cho các đồng minh và đối tác.

Hiện hầu hết đồng minh liên quan đều khẳng định niềm tin đối với cuộc điều tra của Mỹ. Cụ thể, Chính phủ Hàn Quốc trong một tuyên bố cho biết đang tham vấn với Washington và khẳng định sự bền vững của liên minh Mỹ - Hàn. Văn phòng Thủ tướng Israel thì thay mặt Mossad xác định bản báo cáo là “dối trá và không có cơ sở”. Về phần Ukraine, các quan chức tuy không hài lòng nhưng tin tưởng các tài liệu rò rỉ là “không xác thực” và dựa trên “thông tin hư cấu” do Nga tuyên truyền. Nhưng cũng có đồng minh không thể chờ, bắt đầu tiến hành đánh giá thiệt hại theo cách riêng. “Chúng tôi đang xem xét các tài liệu này để xem có bất kỳ thông tin tình báo nào bắt nguồn từ cơ sở của mình hay không” - quan chức thuộc một trong những nước tham gia thỏa thuận chia sẻ thông tin tình báo Five Eyes với Mỹ (bao gồm Úc, Canada, New Zealand và Anh) cho biết.