22/08/2020 - 11:30

Mỹ, châu Âu chia rẽ về trừng phạt Iran 

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm 20-8 đã tới trụ sở Liên Hiệp Quốc (LHQ) để chính thức kích hoạt “quy trình đảo ngược” nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran, do Tehran “không tuân thủ một cách đáng kể” những điều khoản của Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) - thỏa thuận hạt nhân do Iran và Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp, Anh và Đức) ký kết năm 2015. Bước đi này được cho có thể phá hủy hoàn toàn JCPOA.

Ngoại trưởng Pompeo đến trụ sở LHQ hôm 20-8. Ảnh: AFP

Mỹ quyết định tiến hành bước đi trên sau khi không được Hội đồng Bảo an (HÐBA) thông qua nghị quyết kéo dài lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran trong cuộc họp ngày 14-8 vừa qua. Lệnh cấm vận này sẽ hết hạn vào ngày
18-10 tới.

“Quy trình đảo ngược” cho phép bất kỳ nước nào trong nhóm P5+1 có quyền đề xuất tái áp đặt các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Iran nếu như Tehran không tuân thủ các điều khoản đã nhất trí trong thỏa thuận. Sau khi nhận được đề nghị chính thức của Mỹ, các nước thành viên còn lại trong HÐBA sẽ có 10 ngày để đưa ra quyết định có chấp thuận hay không. Trong trường hợp các bên không nhất trí được, các lệnh trừng phạt Iran sẽ tự động được kích hoạt sau 30 ngày kể từ khi Mỹ chính thức đưa ra đề nghị.

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif đã chỉ trích hành động “bất hợp pháp” của Mỹ. Trong cuộc điện đàm với Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres, ông Zarif cảnh báo rằng hành động trên của Washington sẽ “gây ra những hậu quả nguy hiểm” đối với luật pháp quốc tế cũng như tổn hại cho các cơ chế quốc tế và làm mất uy tín HÐBA LHQ. Iran hy vọng Tổng Thư ký Guterres và các quốc gia thành viên HÐBA chống lại hành động “bất hợp pháp” này.

Bộ Ngoại giao Nga khẳng định sẽ không chấm dứt hợp tác với Iran bất chấp động thái của Mỹ. Còn người phát ngôn phái bộ Trung Quốc tại LHQ cho biết, đòi hỏi của Mỹ là không có cơ sở pháp lý. Theo người này, động thái trên chẳng qua là “một màn trình diễn chính trị do Washington dàn dựng” và không nhận được sự ủng hộ của các thành viên HĐBA cũng như cộng đồng quốc tế.

Trong tuyên bố chung hôm 20-8, 3 nước châu Âu gồm Pháp, Ðức và Anh cho rằng Mỹ không có quyền hợp pháp để kích hoạt “quy trình đảo ngược” do Washington đã rút khỏi JCPOA vào năm 2018. “Chúng tôi không thể ủng hộ hành động này. Nó không phù hợp với nỗ lực giữ gìn JCPOA hiện tại của chúng tôi. Chúng tôi kêu gọi tất cả các thành viên HÐBA kiềm chế bất kỳ hành động nào gây chia rẽ sâu sắc trong HÐBA hoặc có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với công việc của họ” - Pháp, Ðức và Anh tuyên bố.

Sự phản ứng trên của các nước đồng minh châu Âu đã vấp phải chỉ trích ngược của Washington. Theo BBC, Ngoại trưởng Pompeo cáo buộc các đồng minh châu Âu “đứng về phía Tehran”, cho rằng hành động của Paris, Berlin và Luân Ðôn “sẽ gây nguy hiểm” cho người dân Trung Ðông và cả công dân 3 nước này. “Không có quốc gia nào ngoài Mỹ đủ can đảm và niềm tin để đưa ra một giải pháp như vậy. Thay vào đó, họ chọn đứng về phía lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei” - ông Pompeo bày tỏ. Nhà lãnh đạo ngoại giao xứ cờ hoa khẳng định, Mỹ sẽ làm mọi cách để thực thi các lệnh trừng phạt đối với Iran, trong đó buộc nước Cộng hòa Hồi giáo đình chỉ tất cả các hoạt động tái chế và làm giàu hạt nhân.

TRÍ VĂN

Chia sẻ bài viết