“Mía Phụng Hiệp” là cách gọi để chỉ vùng mía trù phú được trồng ở các xã Phụng Hiệp, Tân Phước Hưng, Hiệp Hưng, phường Ngã Bảy của TP Cần Thơ. Có giai đoạn, mía nơi đây “đắng ngắt” vì nhà máy đường không thu mua hoặc thu mua với giá rất thấp. Nhưng nay mía đã “ngọt” hơn nhờ các hộ dân tự tìm được hướng đi mới...

Đi qua những mùa mía “đắng”

Những ngày cuối tháng 10, về vùng mía Phụng Hiệp, dọc theo những tuyến đường, con kênh vẫn là màu xanh quen thuộc của những ruộng mía cao quá đầu người. Nơi mía đến kỳ thu hoạch, người đốn, người róc lá, bó thành từng chục. Dưới kênh, ghe thương lái chờ sẵn để đưa mía rời đồng.

Mía bán chục sau thu hoạch được tập kết, vận chuyển bằng đường thủy đi tiêu thụ. Niên vụ năm nay, giá mía tại ruộng dao động 3.000-3.500 đồng/kg.

Cây mía đã gắn với vùng đất này qua nhiều thế hệ. Những gia đình lớn lên bên ruộng mía rồi tiếp tục lấy cây mía làm kế sinh nhai. Phía sau những ruộng mía xanh hút mắt là không ít thăng trầm.

Khi mía còn chủ yếu được trồng làm nguyên liệu cho các nhà máy đường, thu nhập của người dân phụ thuộc nhiều vào giá và hoạt động thu mua. Có những vụ, mía đến ngày thu hoạch nhưng đầu ra khó khăn, giá xuống thấp. Tiền giống, phân bón, thuốc, nhân công đã bỏ xuống ruộng, đến cuối vụ bán xong, người trồng chẳng còn bao nhiêu.

Ông Lê Văn Sáu ở ấp Sậy Niếu B, xã Phụng Hiệp, trầm ngâm: “Gia đình tôi gắn với cây mía mấy chục năm. Có lúc mía xuống giá, bán khó, làm cả năm tính lại chẳng còn bao nhiêu nên cũng từng nghĩ tới chuyện chuyển sang cây khác. Nhưng đất này hợp cây mía, mình có kinh nghiệm trồng nên bà con vẫn cố giữ. Chỉ mong tìm được đầu ra ổn định hơn.”

Chính những thời điểm khó khăn ấy buộc người trồng phải tìm cách thích ứng. Thay vì chỉ chờ bán mía nguyên liệu, ngày càng nhiều hộ chuyển sang mía bán chục phục vụ nhu cầu ép nước giải khát. Trên hơn 4 công mía ROC 16 ở xã Phụng Hiệp, ông Trần Hoàng Việt ở ấp Sậy Niếu B, xã Phụng Hiệp, thường xuyên đi dọc từng hàng mía, lột lá già, kiểm tra thân cây và sâu bệnh. Công việc phải kỹ hơn bởi với mía bán chục, thương lái không chỉ quan tâm đến sản lượng.  

“Trồng mía chục phải chăm sóc kỹ, từ đánh lá đến phòng sâu. Mía đẹp, không sâu thì thương lái mới chuộng. Năm nay, giá khá nên bà con cũng đầu tư chăm sóc kỹ hơn”, ông Việt chia sẻ.

Thay vì chủ yếu về nhà máy, những bó mía theo ghe thương lái đến các điểm tiêu thụ, trở thành nguyên liệu cho những ly nước mía ở nhiều nơi. Người trồng từ đó có thêm đầu ra cho sản phẩm.

Tìm lại vị “ngọt”

Gia đình bà Võ Thị Xuân Dung, ở xã Phụng Hiệp, có khoảng 3 công mía ROC 16. Cũng trên diện tích này, năm trước gia đình bà chỉ bán được khoảng 65 triệu đồng. Năm nay, doanh thu tăng lên. “Mấy năm mía khó, làm cả vụ tới lúc bán cũng lo không biết còn lời được bao nhiêu. Năm nay giá tốt hơn, 3 công mía của gia đình bán được hơn 127 triệu đồng nên rất mừng”, bà Dung phấn khởi.

Với người trồng mía, mía tới ngày có người mua, bán được giá, trả xong chi phí vẫn còn tiền lo cho gia đình và chuẩn bị vụ kế tiếp, là niềm vui lớn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, hiện các xã Tân Phước Hưng, Hiệp Hưng, Phụng Hiệp và phường Ngã Bảy có hơn 3.200ha mía, phần lớn được nông dân trồng để bán chục.

Việc mía bán chục chiếm phần lớn diện tích cho thấy người trồng đã chủ động thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Thay vì chỉ phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ, cây mía đang được định hướng nhiều hơn đến nhu cầu sử dụng trực tiếp.

Sau những mùa từng khiến người trồng nếm đủ vị “đắng”, mía Phụng Hiệp nay đã “ngọt hơn”. Nhưng với những gia đình đã gắn đời mình với cây mía, mong muốn không chỉ là một vụ được mùa, được giá, mà là tìm được một đầu ra đủ ổn định để vị ngọt ấy có thể ở lại lâu hơn trên vùng đất này...

Bài, ảnh: PHƯỚC AN