Binh sĩ Mỹ là hình ảnh quen thuộc trên khắp châu Âu. Họ đồn trú ở Đức nhưng cũng ở những vùng xa xôi như khu tự trị Azores (Bồ Đào Nha), Romania, miền Bắc Na Uy, khu tự trị Sicily (Ý) và nhiều địa điểm khác.

Binh sĩ Mỹ trong một cuộc diễn tập ở miền Nam nước Đức. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm 2025, Tổng thống Donald Trump đe dọa cắt giảm lượng binh Mỹ tại các căn cứ đó, đặc biệt là ở Đức, nơi ông Trump hồi đầu tháng này tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ sau những mâu thuẫn với Thủ tướng Friedrich Merz về cuộc chiến ở Iran. Mới đây, tuyên bố tương tự về việc dừng triển khai khoảng 4.000 binh sĩ đến Ba Lan, nhưng sau đó ông Trump lại thông báo sẽ gửi thêm 5.000 quân đến đó do “mối quan hệ cá nhân tốt đẹp” giữa ông và Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki.

Sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc năm 1945, khối Đồng minh đánh bại Đức Quốc xã “rã” thành 2 phe, gồm phe do Mỹ và các nước phương Tây khác lãnh đạo, phe kia do Liên Xô đứng đầu. Năm 1949, phe phương Tây thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh mới “manh nha”. Mỹ, cường quốc quân sự lớn nhất của NATO, khi đó coi đóng quân thường trực ở châu Âu là biện pháp răn đe quan trọng nhằm chống lại Tổ chức Hiệp ước Warsaw - liên minh chính trị, quân sự phòng thủ của các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu do Liên Xô đứng đầu. 

Vào cuối những năm 1950, khoảng 475.000 binh sĩ Mỹ đóng quân ở châu Âu. Sự hiện diện này được thiết thập trên cơ sở các quy tắc của NATO và nhiều thỏa thuận song phương được ký kết với các quốc gia chủ nhà. Từ năm 1991, sau sự sụp đổ của Liên Xô, lượng binh sĩ Mỹ đồn trú ở châu Âu giảm xuống mức chỉ còn vài chục ngàn người. Tuy nhiên, sau năm 2014, thời điểm Nga sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine, quá trình Mỹ dần rút quân khỏi châu Âu bị đảo ngược.

Hiện hầu hết lực lượng Mỹ đồn trú tại Đức. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, hơn 36.400 quân nhân đóng tại quốc gia Tây Âu này. Cả Bộ Tư lệnh châu Âu và Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ đều đặt trụ sở tại thành phố Stuttgart, thủ phủ bang Baden-Württemberg. Giới chuyên gia tin rằng Washington đang cất giữ khoảng 100 vũ khí hạt nhân tại căn cứ không quân Büchel. Số vũ khí này có thể được các phi công châu Âu vận chuyển trong trường hợp khẩn cấp, phù hợp với học thuyết “chia sẻ hạt nhân” của NATO nhưng chỉ khi có sự cho phép của Mỹ.

Ý và Anh là nơi Mỹ đặt lực lượng lớn thứ hai và thứ ba ở châu Âu, lần lượt với khoảng 12.700 và 10.200 binh sĩ. Riêng Anh có nhiều căn cứ không quân quan trọng của NATO, từ đó Mỹ có thể triển khai chiến đấu cơ, máy bay ném bom chiến lược và máy bay tiếp nhiên liệu trên không. Một lượng nhỏ chiến đấu cơ cùng một lữ đoàn dù cũng được Mỹ đưa đến Ý và có thể được triển khai như lực lượng phản ứng nhanh trên khắp châu Âu hoặc châu Phi. Riêng thành phố Naples là nơi Mỹ đặt trụ sở Bộ Tư lệnh Lực lượng Hải quân Mỹ ở châu Âu và châu Phi.

Mỹ sử dụng các căn cứ ở châu Âu để triển khai các hoạt động quân sự toàn cầu. Chẳng hạn, các căn cứ ở Đức và Anh được Mỹ sử dụng để tiến hành các cuộc không kích vào Iran hồi đầu năm nay. Tuy nhiên, một số đồng minh NATO của Mỹ gần đây đã phản đối việc Washington sử dụng lãnh thổ của họ để triển khai hoạt động quân sự.

TRÍ VĂN (Theo DW)