“Robot sát thủ” và nguy cơ đe dọa ổn định thế giới. Ảnh: blastr

Trong bản báo cáo trình lên Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Genève (Thụy Sĩ) hôm 30-5, phái viên điều tra nhân quyền của Liên Hiệp Quốc (LHQ) Christof Heyns đã kêu gọi tổ chức này ra lệnh cấm đối với vũ khí tiêu diệt mục tiêu tự động như “Robot sát thủ”- trước khi chúng được sản xuất, bởi mang tính đe dọa đối với sự ổn định quốc tế.

Lời kêu gọi về lệnh cấm của LHQ dựa trên ý tưởng phát triển loại vũ khí hoàn toàn tự chủ tưởng chừng như hoang đường của các nhà hoạch định quân sự. Những người ủng hộ nói rằng “robot sát thủ” có thể giảm thiểu tỷ lệ binh sĩ thương vong trên chiến trường. Tuy nhiên, các nhóm bảo vệ nhân quyền nói rằng có quá nhiều câu hỏi đặt ra liên quan vấn đề đạo đức, bao gồm ai là người đưa ra quyết định cuối cùng để tiêu diệt hoặc liệu một robot có thực sự phân biệt giữa mục tiêu quân sự và dân thường? Và nếu có thương vong nghiêm trọng thì ai là người phải chịu trách nhiệm bởi sau tất cả, người ta không thể truy tố một robot vì tội ác chiến tranh.

Theo cảnh báo của giới chuyên gia công nghệ chiến tranh, sức mạnh quân sự trên thế giới đang hướng đến lĩnh vực này với sự tiến triển vượt bậc nên việc đưa ra lệnh cấm như động thái “phủ đầu” là điều hết sức cần thiết. Theo ông Heyns, “máy móc là những công cụ vô tri vô giác nên chúng cũng không có quyền hạn đối với sự sống và cái chết của con người”.

Ông Heyns đã lấy công nghệ máy bay không người lái như ví dụ cụ thể. Theo dự định ban đầu, phương tiện bay không người lái (UAV) chỉ được dùng cho mục đích giám sát và bị cấm sử dụng để tấn công. Nhưng tất cả lệnh cấm hay phản đối sau đó đều bị gạt bỏ một khi các chiến lược gia nhận ra lợi thế của UAV như một phương tiện để thực hiện các vụ giết người có mục tiêu.

Hiện tại, công nghệ UAV đã tiến gần hơn đến giai đoạn tự chủ khi có thể tự bay với phiên bản X-47B do Hải quân Mỹ phát triển. Ngoài UAV, nhiều quốc gia khác cũng đang đẩy mạnh khai thác tính năng của vũ khí tự hoạt động trên mặt đất. Chẳng hạn như Hàn Quốc, nước này đã thiết lập hệ thống robot lính gác có vũ trang mang tên SGR-1 dọc theo khu phi quân sự với CHDCND Triều Tiên. Mặc dù cấu hình vận hành của “lính gác” vẫn dựa vào con người, nhưng báo cáo cho biết chúng có chế độ tự động và nếu được triển khai, chúng có thể tự bắn một cách độc lập khi phát hiện có kẻ xâm nhập.

VI VI (Theo Guardian)