Trong một thông báo hôm 9-11, các quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ tố rằng máy bay không người lái (UAV) phi quân sự của nước này đã bị chiến đấu cơ phía Iran tấn công khi đang làm nhiệm vụ do thám trên không phận quốc tế hồi tuần trước. Theo Lầu Năm Góc, đây là trường hợp đầu tiên máy bay của Mỹ bị không kích trên khu vực Vịnh Persic, buộc Washington phải đưa ra lời cảnh báo chính thức đối với Tehran thông qua các kênh đối thoại ngoại giao.

Việc máy bay không người lái của Mỹ bị tấn công có thể khiến căng thẳng giữa hai nước ngày một leo thang. Ảnh: Getty Images

Theo phát ngôn viên Lầu Năm Góc George Little, vụ việc xảy ra tầm 4h50’ sáng (theo giờ địa phương) hôm 1-11 khi chiếc UAV biệt hiệu MQ-1 Predator của Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ trinh sát như thường lệ tại khu vực Vùng Vịnh. Khi đó, hai chiến đấu cơ Su-25 bên phía Iran đã chặn và "bắn nhiều loạt đạn" vào máy bay của Mỹ ở cách bờ biển Iran khoảng 26km và tiếp tục đuổi theo thêm vài km khi chiếc MQ-1 Predator đã rời xa không phận Iran, trở về khu căn cứ bí mật và được ghi nhận là không bị thiệt hại nào.

Vụ việc nhanh chóng được báo cáo lên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta cùng các thành viên của Quốc hội Mỹ và Nhà Trắng. Trong động thái phản ứng, Washington đưa ra thông điệp cảnh báo Tehran thông qua Đại sứ quán Thụy Sĩ rằng Mỹ vẫn sẽ tiếp tục gửi máy bay trinh sát đến các vùng biển quốc tế trên khu vực Vùng Vịnh. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ còn tuyên bố: "Chúng tôi có nhiều biện pháp để chọn lựa, từ ngoại giao đến quân sự để bảo vệ khí tài quân sự và lực lượng của mình trong khu vực cũng như sẵn sàng hành động khi cần thiết". Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Mỹ lên tiếng cho rằng không nên để sự việc lần này dẫn tới cuộc đối đầu quân sự nghiêm trọng hơn, từ đó làm hỏng tiềm năng đối thoại ngoại giao giữa hai nước về vấn đề hạt nhân của Tehran.

Cùng ngày, Mỹ đã ra thông báo về quyết định áp đặt các lệnh trừng phạt mới chống Iran với những cáo buộc liên quan đến cái mà Washington nói là "chính sách ngăn chặn, kiểm duyệt các phương tiện truyền thông, mạng lưới Internet và đe dọa báo chí tại quốc gia Cộng hòa Hồi giáo". Theo đó, 4 cá nhân và 5 tổ chức, trong đó có Bộ trưởng Viễn thông và Công nghệ Thông tin Reza Taghipour, Giám đốc Cục Cảnh sát Iran Esma’il Ahmadi Moghaddam, Bộ Văn hóa và Hướng dẫn Hồi giáo, cùng hai trường đại học tại Tehran đã bị liệt vào "danh sách đen" những thành phần bị Mỹ đóng băng hoặc phong tỏa tài sản. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland cho rằng "các quyết định trên có thể hướng đến sự chú ý của cộng đồng quốc tế và buộc chính phủ cùng các tổ chức của Iran phải chịu trách nhiệm về vấn đề vi phạm nhân quyền đối với chính công dân của họ".

Theo cựu cố vấn Nhà Trắng Iran Dennis Ross, trong khi tiếp tục siết chặt các biện pháp trừng phạt, chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama vẫn đang dự tính khả năng đàm phán trực tiếp xung quanh vấn đề hạt nhân với Iran. Tuy nhiên, một số quan chức Iran nói rằng các cuộc đàm phán có thể sẽ không đạt được tiến bộ trong bối cảnh nước này đang phải đối mặt với những biện pháp trừng phạt ngày càng được thắt chặt hơn nữa từ phía Mỹ.

Mỹ và các đồng minh phương Tây lâu nay vẫn cho rằng Tehran theo đuổi chương trình hạt nhân là để phát triển vũ khí nguyên tử, trong khi đó Iran luôn phủ nhận điều này. Trong chuyến thăm đến Indonesia hôm 8-11, Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad khẳng định nước này không tìm kiếm và cũng không cần thiết phải chế tạo một quả bom nguyên tử.

VI VI (Theo Washington Post, NYTimes, Reuters)