Cuộc sống của người dân Trung Quốc lại bị xáo trộn vì đập Tam Hiệp. Ảnh: Reuters.

Mệnh danh là “Vạn Lý Trường Thành trên sông Dương Tử” - Đập Tam Hiệp đến nay được xem là công trình thủy điện lớn nhất trên thế giới với chiều cao 181m và công suất đạt 22,5 Gigawatt. Để hoàn thành dự án, Trung Quốc đã phải di dời khoảng 1,3 triệu dân trong vòng 17 năm. Nhưng theo hãng tin Anh Reuters, chính quyền Bắc Kinh mới đây lại phải sơ tán hàng chục ngàn hộ dân trước mối đe dọa sạt lở đất dọc theo con đập trong khi dự án trị giá 59 tỉ USD chỉ mới vừa hoàn thành hồi tháng 7 vừa rồi, khi tua-bin cuối cùng hòa vào lưới điện quốc gia.

Trong những năm cuối thập niên 1990 đầu 2000, có khoảng 20.000 người dân đã chuyển đến làng tái định cư Huangtupo khi những thị tứ bị phá hủy để xây dựng bể chứa nước. Tuy nhiên, nhà địa chất học Fan Xiao cho biết tình trạng lở đất tại khu vực Huangtupo đang ngày một nghiêm trọng bởi sự thay đổi mực nước trong hồ chứa, kể từ khi ông bắt đầu nghiên cứu hiện tượng này vào năm 2006.

Không chỉ vậy, việc thay đổi mực nước khi các quan chức điều hành con đập hạ nước xuống mức 30m để tránh lũ vào mùa hè, sau đó tiếp tục nâng nước vào mùa đông còn làm mềm các sườn núi dọc theo con đập. “Điều này giống như một người đứng tại chỗ, nếu ta cứ hết kéo rồi đẩy thì anh ta sẽ không thể đứng vững như trạng thái ban đầu”- ông Fan nhận định. Theo Liu Yuan, một quan chức thuộc Bộ Đất đai và Tài nguyên Trung Quốc, con số rủi ro về địa chất đã tăng thêm 70% khi mực nước trong hồ đạt đến mức tối đa là 175m và khoảng 100.000 người sẽ phải tiếp tục di dời trong vòng 3 đến 5 năm tới vì nguy cơ lở đất.

Hiện chính quyền Trung Quốc đang xây dựng thành phố mới mang tên Shennongxi để tiếp nhận các cư dân Huangtupo. Được biết, những cá nhân di dời đầu tiên được trợ cấp 790 USD cùng một căn hộ tại khu vực mới. Tuy nhiên, người dân ở đây cho biết “cứ mỗi lần di chuyển, chúng tôi lại càng nghèo hơn”.

* Theo một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Nông thôn Trung Quốc, sự bất bình đẳng ở nông thôn Trung Quốc đang tiến gần đến mức độ “nguy hiểm” khi hàng trăm triệu người đang từ bỏ làng quê để tìm công việc có thu nhập khá hơn nơi thành thị. Điều này dẫn đến hậu quả khoảng cách giàu nghèo giữa người dân ngày càng bị nới rộng.

Theo ước tính, hệ số Gini (thước đo phản ánh sự bất bình đẳng, thay đổi từ 0 đến 1) hồi năm ngoái của người dân nông thôn Trung Quốc ở mức 0,3949, gần mức báo động 0,40. Khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng ở quốc gia đông dân nhất thế giới đang là mối quan tâm lớn đối với giới chức nước này nhằm tránh làm gia tăng sự bất mãn ở người dân có thể dẫn đến bất ổn xã hội.

ĐƯỜNG THẤT (Theo Reuters, AFP)