MAI QUYÊN

Để giảm phụ thuộc vào các nhà sản xuất lớn như Trung Quốc, Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) đang tăng cường hợp tác khai thác “mỏ đô thị” nhằm thu hồi những khoáng sản hiếm vốn đóng vai trò chiến lược trong các ngành kỹ thuật công nghiệp mũi nhọn.

Tái chế rác thải điện tử

Thu hồi kim loại hiếm từ rác thải điện tử được coi là giải pháp thay thế tiềm năng cho hàng nhập khẩu từ các nhà sản xuất Trung Quốc. Ảnh: Nikkei

Khai thác mỏ đô thị (urban mining) không phải ý tưởng mới. Trang tin công nghệ The Verge cho biết tại Mỹ, người ta dùng khái niệm này để gọi chung quy trình tái chế rác thải, trong đó có rác thải điện tử. Theo tạp chí khoa học Environmental Science & Technology, việc thu hồi và khai thác vật liệu từ thiết bị điện tử bỏ đi mang lại doanh thu lớn hơn khai thác trong tự nhiên.

Cụ thể, công ty Yokohama Metal ở Nhật ước tính, một tấn quặng vàng trung bình chỉ cho khoảng 5gr vàng trong khi một tấn điện thoại di động cũ có thể thu về ít nhất 150 gr vàng. Đó là chưa kể trong núi rác này còn chứa khoảng 100 kg đồng và 3 kg bạc cùng nhiều kim loại khác. Vật liệu sau khi thu hồi sẽ được tái sử dụng trong các linh kiện điện tử mới; hoặc nấu và bán lại cho bên chế tác nữ trang, giới đầu tư hay nhà sản xuất điện thoại di động vốn chuộng dùng vàng trong mạch điện tử bởi nó dẫn điện tốt hơn cả đồng.

Mục tiêu của G7

Đất hiếm được gọi là “vitamin của nền công nghiệp hiện đại” vì là thành phần không thể thiếu trong sản xuất thiết bị và linh kiện ngành công nghệ thông tin và điện tử, y khoa, giao thông, hóa lọc dầu, luyện kim, quân sự và nhiều lĩnh vực khác. Nhu cầu về đất hiếm gần đây tăng mạnh, do được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp xe điện đang bùng nổ.

Hiện Trung Quốc là quốc gia sản xuất đất hiếm lớn nhất thế giới với trữ lượng khoảng 44 triệu tấn, công suất khai thác đạt 140.000 tấn/năm. Ngược lại, các thành viên G7 nằm trong nhóm những quốc gia sở hữu hạn chế những vật liệu này trong tự nhiên, chiếm trung bình 8% sản lượng toàn cầu đối với 19 kim loại hiếm khác nhau. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, trích xuất các quặng trên hầu như không thể tạo ra các kim loại cần thiết như tantali, vonfram, mangan hoặc vanadi. Điều này khiến các thành viên G7 phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu.

Trong bối cảnh như vậy, tờ Nikkei cho biết các nước G7 đang tìm cách hợp tác phát triển ngành công nghiệp tái chế rác thải điện tử để thu hồi kim loại hiếm, từ đó giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn đối với an ninh kinh tế. Mục tiêu trên đã được Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Yasutoshi Nishimura đề cập trong chuyến công du Mỹ vào tháng 1 với lời kêu gọi thành lập mạng lưới mới tái chế kim loại hiếm cùng Mỹ và châu Âu.

Theo ước tính, một người dân ở các nước G7 thải ra 20 kg chất thải điện tử mỗi năm trong khi khai thác mỏ đô thị vẫn đang ở giai đoạn đầu. Ví dụ, chỉ có khoảng 5-10% tổng số pin lithium được thu thập mỗi năm trong khi chỉ 5% vonfram trong điện thoại thông minh được tái chế. Vì vậy, Nhật Bản hy vọng sẽ đóng góp công nghệ chuyên môn để thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế rác thải điện tử trong thời gian tới. Được biết, một số công ty ở Nhật đang bắt đầu mở rộng làm việc trong lĩnh vực này, bao gồm nhập khẩu rác thải điện tử từ Đông Nam Á. Đơn cử như Mitsubishi Materials, tập đoàn này có kế hoạch tái chế các kim loại hiếm có trong pin lithium-ion đã qua sử dụng từ xe điện.