Từng được xem là ứng viên sáng giá trong cuộc bầu cử tổng thống Ai Cập vào tháng 6 tới, nhưng cựu Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và từng được trao giải Nobel Hòa bình Mohamed ElBaradei (ảnh) hôm 14-1 đã tuyên bố không tham gia cuộc đua. Lý do mà ông đưa ra là Ai Cập chưa có một nền dân chủ thực sự. “Lương tâm không cho phép tôi tranh cử tổng thống hoặc bất kỳ vị trí chính thức nào trừ khi có một nền dân chủ thực sự”- ElBaradei nói. Theo ông, chính trường Ai Cập hiện nay không có chỗ cho ông bởi những biểu tượng của chế độ cũ vẫn đang điều hành đất nước này. Ông cũng chỉ trích việc chuẩn bị soạn thảo hiến pháp mới mang tính “chắp vá”. “Chưa có quyết định nào được đưa ra nhằm làm trong sạch các thể chế nhà nước, đặc biệt là truyền thông và tư pháp, những biểu tượng của chế độ cũ”- chính khách 69 tuổi khẳng định.

Ông cho rằng tham nhũng vẫn tràn lan ở Ai Cập kể từ lúc Hội đồng Tối cao các lực lượng vũ trang (SCAF) lãnh đạo đất nước sau khi Tổng thống Hosni Mubarak bị lật đổ hồi tháng 2-2011. “Tất cả chúng ta đều cảm thấy như chế độ cũ chưa sụp đổ”- ElBaradei chua chát. SCAF đã giữ lại nhiều nhân vật của chế độ cũ như Tổng công tố Abdel Meguid Mahmud và bổ nhiệm cựu thủ tướng dưới thời ông Mubarak là Kamal al-Ganzuri làm thủ tướng lâm thời (theo các trợ lý, SCAF từng mời ElBaradei vào vị trí này nhưng ông từ chối vì không muốn làm con rối). Ngay cả quyền tổng thống là Thống chế Hussein Tantawi cũng có một thời gian dài làm bộ trưởng quốc phòng cho ông Mubarak. SCAF luôn cam kết sẽ chuyển giao toàn bộ quyền lực cho chính quyền dân sự sau cuộc bầu cử tổng thống nhưng có nhiều dấu hiệu cho thấy quân đội vẫn sẽ nắm giữ một vai trò chính trị quan trọng trong tương lai. Hiện SCAF bị chỉ trích là vi phạm nhân quyền và “xài lại” các biện pháp đàn áp phe đối lập được áp dụng dưới thời cựu Tổng thống Mubarak, người đang bị xét xử vì tội sát hại hàng trăm người biểu tình và bị đề nghị mức án treo cổ.

Tuy không ra tranh cử nhưng ông ElBaradei tuyên bố sẽ sát cánh cùng những người trẻ từng làm nên cuộc cách mạng hồi đầu năm ngoái để giúp họ có một vị thế lớn hơn trên chính trường, cũng như mang lại sự thay đổi cho Ai Cập. Lực lượng này gần như bị gạt ra bên lề sau cuộc bầu cử Hạ viện diễn ra vào cuối năm ngoái. Các đảng Hồi giáo đã giành thắng lợi giòn giã và chiếm tới 70% số ghế trong quốc hội khóa tới.

Sự rút lui của ông ElBaradei khiến cuộc đua vào ghế tổng thống Ai Cập chỉ còn lại 10 người, trong đó nổi bật nhất là cựu Ngoại trưởng- cựu Tổng thư ký Liên đoàn A-rập Amr Mousa, người “lấy làm tiếc về quyết định của ông ElBaradei”. Một gương mặt khác cũng có nhiều cơ may là Ahmed Shafiq, thủ tướng cuối cùng dưới trào ông Mubarak. So với ông ElBaradei, những nhân vật này dễ dàng được các tướng lĩnh quân đội chấp nhận hơn. Thật ra, theo giới quan sát, việc ông ElBaradei bỏ cuộc còn vì lý do sự ủng hộ dành cho ông bị sụt giảm, mà nguyên nhân là thời gian ông sống ở nước ngoài quá dài.

QUỐC KHÁNH (Theo AFP)