Đa số bà mẹ nuôi con nhỏ đều hiểu tầm quan trọng của sữa mẹ đối với sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít bà mẹ lo lắng, vì lâm vào tình trạng ít sữa, do nhiều nguyên nhân khác nhau...
Đây là lần thứ 2 chị L.T.T.K (phường An Khánh, quận Ninh Kiều, TP.Cần Thơ) sinh con. Cháu trai N.H.M.Đ đã 3 tháng tuổi, rất kháu khỉnh và khỏe mạnh. Tuy nhiên, chị K. đã ăn uống, bồi bổ sức khỏe rất tốt ngay từ khi mang thai và nuôi con nhỏ nhưng vẫn rất ít sữa. Khi sinh con gái đầu lòng, chị K. cũng gặp phải tình trạng này. Vợ chồng chị phải cho cháu bú các loại sữa bột thay thế sữa mẹ. Chị K. chia sẻ: “Mặc dù các loại sữa bột rất thơm, ngon nhưng cháu vẫn không chịu bú. Cháu bú rất nhiều lần trong ngày nhưng với lượng sữa rất ít. Tôi cũng ăn rất nhiều móng, chân giò heo hầm với các loại củ, quả, để tăng cường lượng sữa mẹ nhưng chẳng mấy hiệu quả”.
Cũng giống như chị K., chị N.T.P.L (xã Hưng Phú, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng) cũng canh cánh nỗi lo không đủ sữa cho con trai đầu lòng vừa tròn 2 tháng tuổi. Chị L. cho biết, vì là con trai nên cháu bú rất khỏe và bú nhiều lần trong ngày, mà lượng sữa vẫn không đủ. Ngoài việc tăng cường bồi bổ dinh dưỡng bằng nhiều thức ăn lợi sữa, chị L. còn thử dùng các loại cây lá phơi khô, nấu nước uống hằng ngày nhưng không thấy lợi sữa bao nhiêu. Chị L. cho biết: “Cháu thường quấy khóc và ngủ không ngon giấc vì đói bụng. Tôi phải cho cháu bú các loại sữa bột, thay thế sữa mẹ nhưng do bú bình nên cháu không quen và không bú được nhiều. Mặt khác, các loại sữa dành cho trẻ sơ sinh được bán với giá rất cao và có thể ảnh hưởng không tốt cho sự phát triển của trẻ”.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, rất nhiều nguyên nhân khiến mẹ ít sữa, như: mẹ không cho trẻ bú đủ thường xuyên, không đủ cử, trẻ uống sữa ngoài quá sớm, ngậm vú mẹ chưa đúng cách, chế độ dinh dưỡng của mẹ kém... Trong đó, thói quen mẹ không cho trẻ bú đủ thường xuyên là nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc người mẹ ít sữa. Một số bà mẹ cho trẻ bú chỉ một đến hai lần mỗi ngày, mẹ không cho trẻ bú đêm, mẹ bỏ bữa bú vì nghĩ rằng có thể để dành sữa. Ngoài ra, trẻ không khóc đòi bú cũng khiến một số bà mẹ nghĩ rằng trẻ đã bú đủ, nhưng thật ra, trẻ vẫn còn đói. Do vậy, dù ít sữa, nhưng mẹ nên tích cực cho trẻ bú. Chớ vội cho trẻ ăn giặm, uống sữa bột, có thể làm trẻ dễ phát bệnh và chậm phát triển thể chất.
Cũng theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, các bà mẹ có thể thực hành theo những lời khuyên sau đây để giúp tăng lượng sữa mẹ, bảo vệ và duy trì nguồn sữa mẹ lâu dài.
Ngay trong thời kỳ có thai, người mẹ cần được ăn uống đủ chất, có chế độ nghỉ ngơi, lao động hợp lý, tinh thần thoải mái, mới có nhiều sữa sau khi sinh. Khi mang thai ở 6 tháng đầu, 3 tháng cuối của thai kỳ và trong giai đoạn cho con bú cần ăn thêm từ một đến hai chén cơm và nhiều thức ăn bổ sung chất đạm, vitamin, chất khoáng và yếu tố vi lượng có trong thịt, cá, rau củ quả, các loại đậu... Những thực phẩm dễ tìm có thể giúp tăng lượng sữa như: móng hoặc chân giò heo, dê hầm củ, quả; rau mồng tơi, hẹ, lá khoai lang, rau diếp cá, đậu nành, đậu đỏ,...
Ngoài ra, các bà mẹ cũng cần massage hai bầu vú thường xuyên để kích thích tuyến sữa hoạt động, tuyệt đối không mặc áo ngực chật, vệ sinh nhũ hoa và bầu vú thường xuyên bằng khăn thấm nước ấm,...
Các bà mẹ cần cho trẻ bú càng sớm càng tốt ngay sau khi sinh. Bởi vì, trong sữa mẹ, nhất là sữa non, chứa nhiều kháng thể giúp trẻ sơ sinh chống lại các bệnh nhiễm trùng khi chưa đủ thời gian tự tạo kháng thể. Sữa non thường dễ tắc nên trước và sau khi cho con bú, các bà mẹ cần dùng tay xoa bóp bầu vú nhẹ nhàng để tránh sữa đông kết. Việc cho bé bú đều đặn sẽ tăng tiết hormone, kích thích tuyến sữa hoạt động mạnh, giúp bạn tiết ra nhiều sữa hơn và không sợ bị mất sữa.
Các bà mẹ cần phải giữ thật sạch đầu vú để không bị tắc tia sữa. Trước khi cho trẻ bú, phải lau sạch đầu vú và vắt bỏ vài giọt sữa đầu tiên, khi trẻ bú xong cũng cần lau sạch và khô. Khi thấy sữa không chảy thành tia hoặc tia bị tắc thì phải dùng tay xoa cho mềm vú và dùng tay vắt mạnh để thông sữa.
Cho con bú đúng cách sẽ làm cho mẹ có nhiều sữa hơn và bé cũng bú được nhiều hơn. Khi cho trẻ bú, người mẹ phải luôn ở tư thế thoải mái, có thể nằm hoặc ngồi, để toàn thân bé sát vào người mẹ, sau đó cho miệng trẻ ngậm sâu vào quầng đen bao quanh núm vú để động tác bú được tốt hơn.
Uống nhiều nước và có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý cũng giúp các bà mẹ có lượng sữa nhiều. Nên uống đủ nước trong ngày từ 1,5-2 lít/ngày và chia thành 4-5 lần uống/ngày và rất cần ăn nhiều trái cây, hoa quả. Tuy nhiên, các bà mẹ nên hạn chế ăn những gia vị cay, nóng, nặng mùi như: ớt, hành, tỏi... vì sẽ dễ làm cho sữa có mùi khó chịu, khiến trẻ dễ bỏ bú. Ngoài ra, người mẹ cũng cần có tinh thần thoải mái, tránh bị stress hay trầm cảm sẽ ảnh hưởng tới việc tiết sữa.
LÊ KHẢI
