Cố vấn cấp cao của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe - Isao Iijima hôm qua cho biết một cuộc họp thượng đỉnh giữa ông Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể sẽ sớm tổ chức nhằm nỗ lực cải thiện quan hệ song phương vốn căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ thời gian gần đây.

Tuyên bố trên của ông Iijima được đưa ra sau chuyến thăm bí mật đến Thủ đô Bắc Kinh và có cuộc gặp cùng các nhân vật cấp cao có quan hệ mật thiết với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tháng này. Mặc dù từ chối tiết lộ chi tiết liên quan nội dung các cuộc họp ở Trung Quốc, nhưng ông Iijima khẳng định ý tưởng về việc đàm phán bắt nguồn từ “bầu không khí” trong những buổi thảo luận vừa qua. Ông tin rằng giới lãnh đạo Trung Quốc đang xem xét cũng như suy nghĩ nghiêm túc về đề nghị này và hy vọng chính quyền Bắc Kinh có thể nhanh chóng đưa ra quyết định theo chiều hướng tích cực để giải quyết căng thẳng bấy lâu nay.

Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Akitaka Saiki. Ảnh: Reuters

Trong diễn biến mới nhất, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nhật Bản hôm 29-7 cho biết Thứ trưởng Ngoại giao nước này Akitaka Saiki đã đến thăm Trung Quốc trong hai ngày, bắt đầu từ hôm 29-7 để “trao đổi quan điểm” với người đồng cấp Trung Quốc Trương Nghiệp Toại và một số quan chức cấp cao khác. Trước đó, hãng tin Anh Reuters cho biết tại Thủ đô Manila của Philippines hôm 19-7, Thủ tướng Abe cũng lên tiếng kêu gọi một cuộc họp vô điều kiện giữa Tokyo và Bắc Kinh càng sớm càng tốt. Đáp lại lời kêu gọi của ông Abe, chính quyền Bắc Kinh tuyên bố nước này sẵn sàng cho các cuộc đàm phán trong tương lai, nhưng Nhật Bản phải “chấm dứt việc hô hào các khẩu hiệu sáo rỗng về cái gọi là đối thoại nhằm che đậy những quan điểm bất đồng”.

Nhận định về động thái của Nhật Bản, cựu phái viên ngoại giao thân cận với ông Abe và hiện là Giám đốc nghiên cứu tại Viện Canon về Nghiên cứu Toàn cầu ở Thủ đô Tokyo - Kunihiko Miyake cho rằng mặc dù đây không phải là một bước đột phá nhưng hy vọng sẽ mang đến một số tiến bộ trong quan hệ hai nước. “Đây không phải là sự nhún nhường đơn phương mà là phương pháp tiếp cận lẫn nhau và không làm ai mất mặt. Đó cũng là lý do vì sao cần có thêm thời gian”. Trong khi đó, một số chuyên gia khác thì nhận xét cái khó nhất để hội nghị thượng đỉnh Trung-Nhật diễn ra là liệu hai bên có thể tạm gác mâu thuẫn để tập trung vào các khía cạnh khác khi mà Trung Quốc vẫn muốn Nhật Bản phải thừa nhận sự tồn tại của vấn đề tranh chấp quần đảo Điếu Ngư (Tokyo gọi là Senkaku) trên biển Hoa Đông, nhưng chính quyền Tokyo ngược lại vẫn bảo lưu quan điểm “không tồn tại tranh chấp”, bởi họ cho quần đảo này là “một phần lãnh thổ hợp pháp và có lịch sử của Nhật Bản”.

Ngoài vấn đề Trung Quốc, ông Iijima cũng lên tiếng phủ nhận nguồn tin cho rằng đã gặp gỡ với các quan chức Triều Tiên trong chuyến đi Bắc Kinh vừa rồi. Song, ông cũng tiếp tục đề cập đến việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai nước Nhật Bản - CHDCND Triều Tiên và nhấn mạnh rằng giải pháp gia tăng áp lực nhưng không theo đường lối ngoại giao có thể không giúp Tokyo giải quyết vấn đề công dân nước này bị Bình Nhưỡng bắt cóc cách đây mấy thập niên. Ngược lại, ông Iijima tin rằng hai nước có thể đi đến thỏa thuận nếu Thủ tướng Abe có một cuộc nói chuyện trực tiếp với Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un thay vì chỉ thông qua đàm phán.

VI VI (Theo Reuters)