Từ ngày 1-5-2026, Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) số 111/2025/QH15 có hiệu lực thi hành và thay thế Luật BHTG số 06/2012/QH13. Việc thực thi Luật BHTG mới không chỉ bảo vệ người gửi tiền mà còn là nền tảng để các tổ chức tín dụng, trong đó có các quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) khẳng định vị thế, đóng góp vào sự ổn định và phát triển của hệ thống tài chính quốc gia.

Khách hàng giao dịch tại QTDND Vĩnh Thạnh.

Ngày 10-12-2025, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV thông qua Luật BHTG 2025 gồm 8 Chương, 41 Điều. Trong đó quy định rõ trách nhiệm của tổ chức tham gia BHTG phải công khai việc tham gia bảo hiểm tại tất cả các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, trên trang thông tin điện tử (nếu có) và các hình thức khác. Đồng thời, giao tổ chức BHTG hướng dẫn hình thức công khai để đảm bảo phù hợp với xu hướng ứng dụng công nghệ. Luật BHTG cũng sửa đổi, bổ sung quy định về phí BHTG, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) quy định mức phí BHTG, việc áp dụng phí BHTG đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống tổ chức tín dụng Việt Nam trong từng thời kỳ.

Theo ông Nguyễn Thanh Hoài, Giám đốc QTDND Vĩnh Thạnh, xã Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ, Luật BHTG đóng vai trò “kim chỉ nam” giúp các QTDND triển khai hoạt động huy động vốn an toàn, hiệu quả và củng cố vững chắc niềm tin nơi khách hàng. QTDND Vĩnh Thạnh sẽ bám sát các quy định của Luật BHTG để đảm bảo sự an toàn hệ thống cũng như xây dựng sản phẩm phù hợp, tối ưu hóa hiệu quả huy động vốn trong giai đoạn mới. Đặc biệt, với dự thảo Thông tư của NHNN về nâng hạn mức chi trả bảo hiểm lên 350 triệu đồng, hệ thống QTDND kỳ vọng sẽ mở rộng tệp khách hàng, đặc biệt là nhóm khách hàng nhỏ, góp phần tương xứng với quy mô và mô hình hoạt động đặc thù tại địa phương.

Với hơn 30 năm hoạt động, QTDND Bình An, xã Kiên Lương, tỉnh An Giang có quy mô nguồn vốn gần 200 tỉ đồng, khoảng 1.200 thành viên tham gia sử dụng các dịch vụ của quỹ. Thành viên vay vốn của quỹ tập trung chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, khoáng sản, nuôi trồng, khai thác đánh bắt thủy hải sản…

Ông Trịnh Văn Mịnh, Chủ tịch HĐQT QTDND Bình An, chia sẻ: “BHTG chính là “phao cứu sinh” bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền trước các rủi ro không mong muốn. Với trách nhiệm của đơn vị nhận tiền gửi, chúng tôi luôn thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ đóng phí bảo hiểm theo quy định. Chúng tôi cũng tích cực tuyên truyền về chính sách BHTG mới để các thành viên kịp thời cập nhật và yên tâm hơn khi gửi tiền tại Quỹ”.

Theo ông Nguyễn Việt Thắng, Giám đốc Chi nhánh BHTG Việt Nam khu vực ĐBSCL, Luật BHTG 2025 là “nền tảng mới” để bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, tạo hành lang pháp lý minh bạch, nâng cao uy tín và thiết lập cơ chế hỗ trợ xử lý rủi ro hiệu quả hơn, đồng thời là công cụ hữu hiệu để duy trì trật tự an ninh tài chính và đảm bảo huyết mạch kinh tế quốc gia luôn thông suốt, ổn định phát triển.

Luật BHTG bổ sung một chương riêng quy định việc tổ chức BHTG tham gia xử lý TCTD được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của TCTD. Cụ thể, Luật BHTG bổ sung quy định tổ chức BHTG thực hiện cho vay đặc biệt tổ chức tham gia BHTG trong trường hợp: được can thiệp sớm và bị rút tiền hàng loạt, được kiểm soát đặc biệt và bị rút tiền hàng loạt; để thực hiện phương án phục hồi, phương án chuyển giao bắt buộc. Tổ chức BHTG tự quyết định việc cho vay đặc biệt, bao gồm cả việc cho vay có/không có tài sản bảo đảm, có/không có lãi. Luật BHTG bổ sung quy định để đảm bảo an toàn hệ thống, trật tự an toàn xã hội theo quy định tại khoản 4 Điều 162 Luật các TCTD, NHNN báo cáo Chính phủ quyết định việc yêu cầu tổ chức BHTG chi trả trong trường hợp TCTD được kiểm soát đặc biệt bị mất hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả. Quy định này tạo cơ sở để tổ chức BHTG có thể chi trả sớm hơn cho người gửi tiền, thực hiện tốt hơn chức năng bảo vệ quyền lợi người gửi tiền...

Theo ông Lê Công Thành, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 14, để chính sách BHTG phát huy hiệu quả cao hơn trong thời gian tới, các tổ chức tín dụng, đặc biệt là QTDND, cần nhận thức đầy đủ rằng việc tuân thủ quy định về BHTG không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là yếu tố cấu thành uy tín và niềm tin thị trường. Cần thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định về niêm yết, cung cấp thông tin, tính và nộp phí bảo hiểm; chủ động minh bạch thông tin liên quan đến quyền lợi người gửi tiền.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân hiểu rõ về BHTG, sẽ giảm thiểu đáng kể nguy cơ rút tiền hàng loạt, góp phần ổn định hoạt động của chính tổ chức tín dụng. Bên cạnh đó, NHNN Chi nhánh Khu vực 14 tiếp tục phối hợp với Chi nhánh BHTG Việt Nam Khu vực ĐBSCL củng cố cơ chế phối hợp theo hướng thực chất, kịp thời và hiệu quả hơn. Phối hợp chặt chẽ trong quá trình kiểm soát đặc biệt, xử lý QTDND yếu kém, nhất là trong việc xác định nghĩa vụ chi trả bảo hiểm. Bên cạnh đó chuyển từ “giám sát thụ động” sang giám sát chủ động, dự báo sớm và can thiệp kịp thời nhằm thực hiện tốt mục tiêu bảo vệ người gửi tiền, củng cố niềm tin công chúng và phát triển hệ thống ngân hàng an toàn, bền vững.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN