Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, ngày 18-6, tại phiên họp bất thường lần thứ 3, Quốc hội Chính quyền Nhân dân Cuba đã thông qua gói cải cách kinh tế và xã hội sâu rộng với 176 biện pháp, bao gồm việc cho phép thành lập các ngân hàng tư nhân, trung tâm hối đoái tư nhân, mở cửa hơn nữa cho vốn đầu tư nước ngoài và những thay đổi sâu sắc trong hệ thống trợ cấp của nhà nước.

Một góc Malecon, đê chắn sóng và đại lộ ven biển, ở thủ đô Havana của Cuba. Ảnh: Getty Images

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz cho biết các đề xuất cải cách được tổ chức thành 23 trụ cột chiến lược và nhằm giải quyết những gì mà chính phủ mô tả là kịch bản phức tạp nhất kể từ Thời kỳ Đặc biệt những năm 1990.

Trong số những cải cách, quan trọng nhất là việc cho phép các tổ chức ngân hàng tư nhân hoạt động, một biện pháp chưa từng có kể từ khi Chủ tịch Fidel Castro lên nắm quyền vào năm 1959. Gói cải cách này cũng bao gồm việc chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước thành các công ty cổ phần, cho phép các cá nhân và các chủ thể phi nhà nước tham gia góp vốn. Các quy định mới sẽ cho phép các nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài tham gia vào các hoạt động liên quan đến nhập khẩu và bán nhiên liệu. Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ bãi bỏ giới hạn 100 nhân viên đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, cho phép một cá nhân sở hữu nhiều công ty và cho phép sở hữu cổ phần trong nhiều doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực tài chính, chính quyền đã công bố việc thành lập các trung tâm hối đoái tư nhân, một thị trường ngoại hối kỹ thuật số thời gian thực và một hệ thống đấu giá ngoại tệ - những biện pháp nhằm giải quyết sự méo mó tỷ giá hối đoái ngày càng gia tăng ảnh hưởng đến nền kinh tế Cuba. Chương trình cũng bao gồm việc điều chỉnh dần tỷ giá hối đoái chính thức của đồng peso Cuba. Thủ tướng Manuel Marrero Cruz cảnh báo rằng các doanh nghiệp nhà nước không thể thích ứng với điều kiện kinh tế mới có thể bị giải thể.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với người dân sẽ là sự chuyển đổi hệ thống trợ cấp. Giỏ thực phẩm cơ bản được trợ cấp sẽ tập trung vào người về hưu và những người được coi là dễ bị tổn thương, trong khi các khoản trợ cấp chung cho các sản phẩm và dịch vụ sẽ dần được thay thế bằng viện trợ có mục tiêu. Ngoài ra, giỏ thực phẩm cơ bản được điều tiết sang hệ thống bán hàng có kiểm soát không trợ cấp, cũng như cho phép các cá nhân thực hiện nhập khẩu thương mại. Tương tự, chính phủ cũng có kế hoạch từng bước áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT), một loại thuế cho đến nay vẫn chưa có trong hệ thống thuế của Cuba.

Gói biện pháp trên cũng vạch ra một loạt cải cách nhằm định hình lại mô hình phát triển du lịch và hiện đại hóa hệ thống giao thông. Những cải cách này bao gồm việc mở cửa hơn nữa đối với các mô hình quản lý phi nhà nước, đầu tư nước ngoài và các mô hình kinh doanh mới. Các biện pháp mới cũng ưu tiên các mô hình quản lý phi nhà nước và đầu tư nước ngoài trong thương mại, dịch vụ và ẩm thực.

Ông Marrero Cruz thông báo rằng 390 đề xuất về chuyển đổi kinh tế và xã hội đã được đánh giá trong quá trình này và 66,7% trong số đó đã được đưa vào văn kiện cuối cùng, cùng với hàng chục khuyến nghị bổ sung do Bộ Chính trị đưa ra.

Một ngày trước đó, Hội nghị bất thường Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba đã thông qua loạt đề xuất cải cách kinh tế trên, được Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đánh giá có ý nghĩa nhất trong nhiều năm qua. Những cải cách này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Cuba liên tục suy thoái. Các tổ chức quốc tế dự đoán Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) sẽ tiếp tục giảm vào năm 2026, trong khi đất nước phải đối mặt với tình trạng mất điện kéo dài, thiếu nhiên liệu, sản lượng nông nghiệp và công nghiệp giảm sút.

VIỆT HÙNG