Tháng trước, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Viện Y tế Quốc gia (NIH) cắt viện trợ dành cho tổ chức phi lợi nhuận EcoHealth Alliance sau khi xuất hiện thông tin cho rằng hàng triệu USD mà NIH tài trợ cho tổ chức này có thể đã được chuyển tới Viện Virus học Vũ Hán ở Trung Quốc - cơ sở nghiên cứu bị nghi là nơi virus Corona chủng mới (SARS-CoV-2) gây đại dịch COVID-19 bị phát tán.

Các chuyên gia EcoHealth Alliance nghiên cứu virus Corona trên dơi. 

Theo tờ Asia Times, EcoHealth Alliance đã hợp tác với Viện Virus học Vũ Hán trong hơn một thập kỷ qua để nghiên cứu virus Corona trên dơi và từng tham gia vào các chương trình phòng thủ sinh học của xứ cờ hoa, chẳng hạn như chương trình tìm kiếm các dịch bệnh nguy hiểm mới của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ để phát hiện sớm các mầm bệnh mới nổi. Tổ chức này cũng nhận được khoản tài trợ 3,37 triệu USD từ Viện Dị ứng và Các bệnh truyền nhiễm quốc gia Mỹ (NIAID) và 4,47 triệu USD từ Cơ quan giảm thiểu nguy cơ quốc phòng (DTRA) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ hồi năm 2015. Ngoài ra, DTRA cũng trao cho EcoHealth Alliance khoản tài trợ 2,32 triệu USD trong giai đoạn 2013-2015 để nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học.

Theo một nghiên cứu do DTRA và Học viện Không quân Mỹ phối hợp thực hiện hồi năm 2018, công nghệ sinh học là một thị trường sinh lợi và phát triển nhanh chóng, có thể đạt doanh số 727,1 tỉ USD trên toàn cầu vào năm 2025. Chính tốc độ thay đổi nhanh chóng của ngành công nghệ này đã mang lại cơ hội tiên tiến hóa ngành y học và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, nó cũng phải đối mặt với nhiều thách thức về khủng bố sinh học và vũ khí hóa công nghệ tiên tiến này.

Do đó, chương trình phòng thủ sinh học của Mỹ cũng đã có sự tăng trưởng tương xứng. Trước năm 2001, nghiên cứu về  phòng thủ sinh học chỉ được một nhóm nhỏ các nhà khoa học thực hiện, với ngân sách hàng năm chỉ 60 triệu USD. Khi đó, NIAID chỉ tài trợ 270 triệu USD cho việc nghiên cứu các mầm bệnh mới nổi. Ngay sau sự kiện ngày 11-9-2001, Lầu Năm Góc đã nhận được khoản tài trợ hàng năm trị giá 30 triệu USD dành cho chương trình phòng thủ sinh học, trong khi Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) nhận được ngân sách khổng lồ hơn 1,5 tỉ USD.

Trong 2 thập kỷ qua, ngân sách dành cho chương trình phòng thủ sinh học của Mỹ tiếp tục tăng nhằm hỗ trợ nghiên cứu cơ bản, xác định và mô tả đặc điểm mầm bệnh, giám sát sinh học, đưa ra các biện pháp đối phó như phát triển vaccine hay pháp y sinh vi. Năm tài khóa 2020, HHS nhận được tổng ngân sách 93,4 tỉ USD, trong đó NIH và NIAID được phân bổ lần lượt 42 tỉ USD và 5,89 tỉ USD.

Song, Mỹ vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc theo kịp những tiến bộ nhanh chóng về công nghệ sinh học như kỹ thuật di truyền, in 3D, 4D các mô sinh học, cảm biến sinh học để phát hiện các phân tử phóng xạ cũng như nghiên cứu cách sử dụng phân tử ADN để lưu trữ dữ liệu, gồm hình ảnh, thông tin video và âm thanh. Việc quản trị và giám sát các dự án nghiên cứu này của Washington cũng tồn tại nhiều vấn đề, làm tăng nguy cơ mầm bệnh bị đánh cắp, bị vô tình phát tán cũng như gia tăng nguy cơ sử dụng thông tin và tài liệu sinh học theo cách có hại trong khủng bố sinh học. Đơn cử, Lầu Năm Góc hồi năm 2015 phát hiện ra rằng một trong những phòng thí nghiệm của họ đã vô tình gửi mẫu bệnh than sống tới 200 phòng thí ngiệm khác trên toàn thế giới trong khoảng thời gian 12 năm.

TRÍ VĂN