Tính đến nay, TP Cần Thơ đã có 100% cơ quan hành chính cấp thành phố, quận, huyện được giao tự chủ kinh phí, biên chế theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP của Chính phủ. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, hiện mới có khoảng 60 đơn vị (trong tổng số hơn 150 đơn vị sự nghiệp công lập) được giao tự chủ kinh phí, biên chế theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, nhiều nơi đã xảy ra tình trạng các đơn vị được giao tự chủ đang “dở khóc”, vì những bất hợp lý trong việc thực hiện chủ trương này…

Cơ quan hành chính: Chưa thực sự được tự chủ!

Từ năm 2006, huyện Phong Điền được UBND thành phố giao tự chủ biên chế, kinh phí quản lý hoạt động theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP của Chính phủ. Căn cứ tình hình thực tế, năm 2007, UBND huyện Phong Điền đã quyết định chuyển đổi phương án giao tự chủ kinh phí, biên chế đối với các phòng, ban chuyên môn từ “giao” toàn bộ kinh phí sang hình thức “giao” lương và định mức sinh hoạt phí. Theo đó, tổng kinh phí các phòng, ban chuyên môn được giao trong năm sẽ bằng tổng quỹ lương của năm, cộng thêm 8 triệu đồng sinh hoạt phí/1 cán bộ, công chức.

Công chứng viên Phòng Công chứng số 1 (thuộc Sở Tư pháp TP Cần Thơ) hướng dẫn người dân hoàn tất hồ sơ công chứng.

Việc UBND huyện Phong Điền giao tự chủ cho các phòng, ban chuyên môn trực thuộc theo phương án trên, qua thực tế thực hiện, chưa tạo tính tự chủ, không tăng thu nhập so với trước khi chưa thực hiện chế độ tự chủ. Theo một số cán bộ lãnh đạo phòng, ban chuyên môn trực thuộc UBND huyện Phong Điền, năm 2007, do mức giao tự chủ của huyện chỉ bằng lương cộng với 8 triệu đồng sinh hoạt phí nên dù thực hành tiết kiệm tối đa cũng không... tiết kiệm được. Bởi vì, phần lương cơ bản, khi được giao là “khoản cứng” không có cơ hội tiết kiệm. Phần còn lại là 8 triệu đồng sinh hoạt phí/cán bộ/năm, thì phải chi cho đủ các khoản, gồm: công tác phí, văn phòng phẩm, hội họp... nên thực tế không còn để có thể tiết kiệm được. Đơn vị nào “khéo” lắm mới dư, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức khoảng 100.000 đồng/tháng.

Năm 2008, UBND huyện Phong Điền tiếp tục thực hiện phương án giao tự chủ của năm 2007 cho các phòng, ban chuyên môn. Tuy mức sinh hoạt phí năm nay được giao tăng lên 10 triệu đồng/cán bộ/năm, nhưng do giá cả tăng, nên mức chi cho các hoạt động cũng tăng. Theo phản ánh của các phòng, ban chuyên môn của UBND huyện Phong Điền, quý I-2008, hầu hết các đơn vị được giao tự chủ đều không tiết kiệm để tăng thu nhập cho cán bộ, công chức được. Thậm chí, có một vài đơn vị còn bị “âm” vì những tháng qua có rất nhiều sự kiện diễn ra nên các khoản chi hội nghị, gặp mặt, mít tinh, kỷ niệm tăng. Trưởng một phòng chuyên môn huyện Phong Điền cho biết, phương án giao tự chủ như thời gian qua thực tế đã không khuyến khích cán bộ, công chức. Do mức sinh hoạt phí được giao không nhiều, nếu muốn tiết kiệm phải hạn chế một số hoạt động, như đi công tác cơ sở, hội thảo, tập huấn vì sẽ phát sinh chi.

Trao đổi vấn đề này, ông Lê Bá Phước, Chủ tịch UBND huyện Phong Điền, cho biết: “Sở dĩ huyện chọn phương án giao tự chủ theo cách giao lương cộng với sinh hoạt phí là căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương. Tại địa phương, hiện nay có một số ban, ngành có số cán bộ có hệ số lương cao, nếu không thực hiện tự chủ theo phương án trên sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của các đơn vị này”.

Trong khi đó, một số quận, huyện khác trên địa bàn thành phố, lại giao tự chủ đúng như cách của UBND thành phố giao tự chủ cho các quận, huyện (giao một mức bình quân/biên chế) thì các phòng, ban lại tiết kiệm, để tăng thu nhập cho cán bộ được. Cụ thể: huyện Cờ Đỏ, quận Ninh Kiều, sau khi giao tự chủ, bình quân mỗi cán bộ, công chức được tăng thu nhập từ 3 đến 5 triệu đồng/năm, tạo được sự phấn khởi trong cán bộ, công chức.

Trao đổi về phương án giao tự chủ biên chế, kinh phí của UBND huyện Phong Điền, đại diện Sở Tài chính TP Cần Thơ, cho biết: Phương án giao tự chủ biên chế, kinh phí của UBND huyện Phong Điền cho các phòng ban chuyên môn trực thuộc, tính ra định mức giao thấp hơn so với định mức mà UBND thành phố giao cho huyện. Mặc dù UBND huyện Phong Điền có thẩm quyền thực hiện việc giao tự chủ nhưng phải đảm bảo tăng thu nhập, khuyến khích cán bộ, công chức làm việc, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Đơn vị sự nghiệp: “Dở khóc” vì tự chủ nửa vời!

Từ đầu năm 2008 đến nay, Phòng Công chứng số 1 và Phòng Công chứng số 2 (trực thuộc Sở Tư pháp TP Cần Thơ) gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động. Lương của cán bộ, nhân viên hai phòng công chứng trên nhiều tháng qua liên tục bị chậm trễ. Nguyên nhân, từ đầu năm 2008, UBND TP Cần Thơ đã quyết định chuyển đổi hoạt động của hai đơn vị này từ cơ quan hành chính thành đơn vị sự nghiệp có thu, tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên theo quy định của Luật Công chứng (có hiệu lực từ ngày 1-7-2007). Do đó, từ đầu năm 2008, hai phòng Công chứng này đã không được UBND thành phố giao biên chế, kinh phí hoạt động. Trong khi đó, phương án tài chính theo hình thức đơn vị sự nghiệp tự chủ toàn bộ chi phí lại chưa được Sở Tài chính thành phố phê duyệt. Hiện nay, Phòng Công chứng số 1 và số 2 vẫn phải thực hiện theo Thông tư 93/2001/TTLT/BTC-BTP về thu, nộp lệ phí công chứng (sau đây gọi tắt là Thông tư 93). Cụ thể là số tiền lệ phí công chứng thu được, chỉ được giữ lại 20%, số còn lại nộp vào ngân sách nhà nước.

Ông Phan Hữu Thành, Trưởng phòng Công chứng số 1, cho biết: “Do số tiền lệ phí được trích để lại quá ít, không đủ để trả lương cho cán bộ, nhân viên; các nguồn chi hoạt động thường xuyên đều bị cắt. Hiện nay, Phòng Công chứng số 1 chưa có nguồn tiền để chi trả lương tháng 4-2008 cho cán bộ, nhân viên”. Tình cảnh của Phòng Công chứng số 2 còn “bi đát” hơn. Theo bà Nguyễn Thị Bích Liên, Trưởng phòng Công chứng số 2, hiện nay, ngoài chi lương, chi hoạt động thường xuyên, Phòng còn phải trả tiền thuê nhà đặt trụ sở 15 triệu đồng/tháng. Số tiền lệ phí thu được từ đầu năm đến nay, Phòng Công chứng số 2 mới chỉ nộp lệ phí công chứng của tháng 3; hai tháng trước đó phải để lại trang trải chi phí hoạt động.

Mới đây, Cục Thuế thành phố đã gửi Công văn 492/CT-KK&KTT đề nghị Phòng Công chứng số 2 nộp lệ phí công chứng theo đúng Thông tư 93, nếu chậm nộp sẽ bị xử phạt theo quy định. Bà Nguyễn Thị Bích Liên, Trưởng phòng Công chứng số 2, cho biết: “Từ đầu năm đến nay, Phòng chỉ thu được gần 300 triệu đồng. Nếu nộp ngân sách rồi, số để lại chỉ gần 60 triệu đồng. Trong khi đó, Phòng đã chi phí hết hơn 170 triệu đồng, gồm trả lương, trả tiền thuê trụ sở... Hiện nay, lương tháng 4-2008, Phòng chưa biết “cân đối” từ nguồn nào để trả cho cán bộ, nhân viên...”.

Tháo gỡ cách nào?

Trao đổi về những vướng mắc trên, ông Phạm Văn Hiểu, Giám đốc Sở Tư pháp, đơn vị được UBND TP Cần Thơ giao chủ trì phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nội vụ thực hiện các thủ tục chuyển đổi 2 phòng công chứng trực thuộc, cho biết: “Nếu không thực hiện chuyển đổi 2 phòng công chứng từ cơ quan hành chính sang đơn vị sự nghiệp là không thực hiện đúng quy định của Luật Công chứng. Tuy nhiên, khi thực hiện chuyển đổi, lại không có văn bản hướng dẫn về cơ chế tài chính. Do đó, bề ngoài thì mang tiếng chuyển đổi sang đơn vị sự nghiệp, nhưng thực chất hoạt động của 2 phòng công chứng này vẫn theo cơ chế của cơ quan hành chính, nhưng lại không được giao kinh phí, biên chế hoạt động như trước đây”.

Để giải quyết vướng mắc này, theo ông Phạm Văn Hiểu, có hai phương án: Phương án thứ nhất, Sở Tư pháp kiến nghị về Bộ Tư pháp đề nghị ban hành công văn hướng dẫn thực hiện cơ chế khi chuyển đổi phòng công chứng sang đơn vị sự nghiệp đảm bảo toàn bộ chi phí như Luật Công chứng đã quy định. Phương án thứ 2, đề nghị UBND thành phố cho phép tạm thời chưa thực hiện chuyển đổi sang đơn vị sự nghiệp , để cấp phát bổ sung kinh phí hoạt động cho 2 phòng công chứng như cơ chế trước đây.

Về phía Sở Tài chính, bà Phan Thị Phượng, Phó Giám đốc Sở, cho biết: “Sở Tài chính đã có công văn đề nghị UBND thành phố quan tâm giải quyết sớm vướng mắc trong thực hiện chuyển đổi phòng công chứng sang đơn vị sự nghiệp. Theo đó, phương án mà Sở Tài chính đề xuất là sẽ thực hiện tự chủ theo hình thức tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt động”.

* * *

Mục tiêu của việc thực hiện chế độ tự chủ theo quy định tại Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 43/2006/NĐ-CP là tạo điều kiện cho cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập chủ động trong sử dụng biên chế, kinh phí; thúc đẩy việc sắp xếp, tinh giản bộ máy, thực hành tiết kiệm, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức... Thiết nghĩ, để thực hiện tốt các mục tiêu trên, UBND thành phố và Sở Tài chính cần sớm có biện pháp khắc phục những bất cập, vướng mắc trên.

Bài, ảnh: NGUYỄN THANH